Урад Чэхіі пазбаўляе грамадскія медыя фінансавай незалежнасці. У адказ у Празе пачаўся найбуйнейшы пратэст з 1989 года
Ініцыятыва ўлад змяніць прынцыпы фінансавання незалежных вяшчальнікаў вывела на вуліцы чэшскай сталіцы да 450 тысяч чалавек. Людзі бачаць у гэтым спробу ўстанавіць цэнзуру, таму эканамічныя патрабаванні ўжо перараслі ва ўльтыматумы аб адстаўцы кіраўніцтва парламента.
Як паведамляе выданне The Insider са спасылкай на чэшскае інфармацыйнае агенцтва ČTK, арганізатары ацэньваюць колькасць удзельнікаў нядзельнай дэманстрацыі ў 350—450 тысяч чалавек. Натоўп цалкам запоўніў Летэнскую раўніну і прылеглы да яе парк, людзі залазілі на дрэвы, што прывяло да перабояў у працы грамадскага транспарту і метро. Калі гэтыя лічбы пацвердзяцца, цяперашняя акцыя стане самай маштабнай у краіне з часоў Аксамітнай рэвалюцыі, якая паклала канец камуністычнаму рэжыму ў Чэхаславакіі. Паліцыя ўласныя падлікі пакуль не публікавала.
Нагодай для выступу стаў законапраект урада прэм'ер-міністра Андрэя Бабіша аб змене парадку фінансавання Чэшскага тэлебачання (ČT) і Чэшскага радыё (ČRo). Дагэтуль грамадскія вяшчальнікі існавалі за кошт абавязковых збораў з насельніцтва і бізнесу, аднак улады маюць намер скасаваць гэтую практыку і перавесці выданні на прамое фінансаванне з дзяржаўнага бюджэту.
Пры гэтым, як адзначае агенцтва Reuters, агульны аб'ём сродкаў для медыя скароціцца прыкладна на 15 %. Прадстаўнікі рэдакцый сцвярджаюць, што ў намінальным вымярэнні бюджэт тэлебачання адкаціцца да ўзроўню 2008 года, а радыё — да паказчыкаў 2005 года, што ставіць пад пагрозу іх працу.
Начная пастанова
Арганізатарам пратэсту пад лозунгам «Рукі прэч ад медыя» выступіў рух «Мільён імгненняў для дэмакратыі» (Milion chvilek pro demokracii). Саму акцыю назвалі «Летна супраць 4:36» — гэта прамая адсылка да часу, калі кіроўная кааліцыя дамаглася ўхвалення законапраекта ў першым чытанні. Галасаванне адбылося 24 кастрычніка а 4:36 раніцы. Пратэстоўцы патрабуюць адклікаць дакумент, прынесці грамадзянам прабачэнні за такі фармат разгляду і пачаць публічнае абмеркаванне рэформы з удзелам незалежных экспертаў.
Хутка патрабаванні маніфестантаў выйшлі за межы абароны свабоды слова. Удзельнікі акцыі заклікалі адправіць у адстаўку старшыню ніжняй палаты парламента Томіа Акамуру — лідара ўльтраправай партыі «Свабода і прамая дэмакратыя» (SPD). Акрамя таго, людзі патрабуюць пазбавіць гэтую палітычную сілу кантролю над Міністэрствам абароны. Associated Press фіксуе, што ўрад наўпрост абвінавачваюць у аслабленні абараназдольнасці Чэхіі на фоне расійскай пагрозы.
Рэакцыя Бабіша
Мільярдэр Андрэй Бабіш, які вярнуўся ў крэсла прэм'ер-міністра ў снежні 2025 года дзякуючы кааліцыі сваёй партыі ANO з праварадыкаламі і партыяй «Аўтамабілісты за сябе», адступаць не плануе. Каментуючы нядзельную дэманстрацыю, ён заявіў, што паважае права грамадзян на пратэст, але ўрад не адмовіцца ад скасавання тэлевізійных і радыёзбораў.
«Мяняецца сістэма фінансавання. Ніхто не хоча кантраляваць грамадскія медыя, ніхто не хоча ўказваць ім, што казаць і рабіць, ніхто не хоча іх нацыяналізаваць», — падкрэсліў кіраўнік урада.
Вулічнае супрацьстаянне ў Празе нарастала цягам усяго года. Яшчэ ў сакавіку 2026 года рух супраць кабінета Бабіша сабраў на Летэнскай раўніне звыш 200 тысяч чалавек. У пачатку лістапада супрацоўнікі Чэшскага тэлебачання і радыё правялі аднадзённую забастоўку супраць бюджэтнай рэформы, якую тады падтрымалі прафсаюзы, студэнты і дзеячы культуры.