Як Джэнсэн Хуанг адкрыў Кітаю абводную дарогу да ўдзелу ў ШІ-гонцы
Пакуль улады ЗША афіцыйна абмяжоўвалі доступ Кітая да перадавых мікрасхем, кіраўнік Nvidia Джэнсэн Хуанг знайшоў спосаб захаваць кітайскіх кліентаў і зарабляць на іх мільярды. Але ўсё гэта, піша The Wall Street Journal, давала ў рукі кітайскіх камуністаў самыя перадавыя тэхналогіі.
Джэнсэн Хуанг. Фота: AP Photo / Chiang Ying-ying
Яшчэ некалькі гадоў таму Nvidia была вядомая найперш як вытворца графічных чыпаў для відэагульняў, а генератыўны штучны інтэлект заставаўся пераважна сферай даследаванняў. Усё змянілася пры канцы 2022 года, калі з'яўленне ChatGPT выклікала сапраўдны бум штучнага інтэлекту. Для навучання магутных нейрасетак спатрэбіліся велізарныя вылічальныя рэсурсы, і прадукцыя Nvidia апынулася ў цэнтры новай тэхналагічнай гонкі.
Але амаль адначасова ЗША пачалі абмяжоўваць экспарт перадавых чыпаў у Кітай. Вашынгтон імкнуўся не дапусціць, каб кітайскія кампаніі атрымалі доступ да наймагутнейшага амерыканскага абсталявання.
Джэнсэн Хуанг не падзяляў падыходу амерыканскіх уладаў. Ён лічыў, што забароны толькі падштурхнуць Кітай да стварэння ўласных чыпаў і дапамогуць канкурэнтам Nvidia, найперш Huawei. На яго думку, для ЗША было выгадней захаваць залежнасць кітайскіх распрацоўшчыкаў ад амерыканскага абсталявання, чым цалкам аддаваць гэты рынак мясцовым вытворцам.
Кіраўнік Nvidia актыўна пераконваў адміністрацыю Дональда Трампа змякчыць экспартныя абмежаванні. Ён наладзіў добрыя адносіны з прэзідэнтам і дабіваўся магчымасці прадаваць Кітаю больш магутныя чыпы, але дамагчыся свабодных паставак найноўшага абсталявання так і не здолеў.
Затое знайшоўся іншы шлях, які дазволіў захаваць кітайскіх кліентаў без прамога экспарту чыпаў у КНР.
Чыпы застаюцца ў Малайзіі, а працуюць на Кітай
Каб навучаць вялікія мадэлі штучнага інтэлекту, патрэбныя тысячы магутных чыпаў, аб'яднаных у адну вылічальную сістэму. Аднак самім распрацоўшчыкам неабавязкова знаходзіцца побач з серверамі. Яны могуць карыстацца іх магутнасцямі дыстанцыйна, нават з іншай краіны.
Менавіта гэтую магчымасць выкарыстоўваюць кітайскія тэхналагічныя кампаніі. Замест таго каб увозіць забароненыя амерыканскія чыпы ў Кітай, яны арандуюць вылічальныя магутнасці ў дата-цэнтрах за мяжой, найперш у Паўднёва-Усходняй Азіі. Абсталяванне фізічна знаходзіцца, напрыклад, у Малайзіі, але працуе на патрэбы кітайскіх распрацоўшчыкаў.
Такая схема не абавязкова парушае амерыканскія правілы. Абмежаванні былі накіраваныя найперш на экспарт саміх чыпаў у Кітай, а не на дыстанцыйнае выкарыстанне абсталявання, размешчанага ў іншых краінах.
Асабліва спрыяльныя ўмовы для гэтага бізнэсу склаліся ў маі 2025 года, калі адміністрацыя Дональда Трампа адмяніла распрацаваны за Джо Байдэнам план абмежавання паставак перадавых чыпаў у шэраг краін. Новыя правілы паабяцалі падрыхтаваць, але за наступныя паўтара года так і не ўвялі.
У выніку Паўднёва-Усходняя Азія ператварылася ў адзін з галоўных цэнтраў такіх вылічэнняў. Асабліва хутка дата-цэнтры будуюцца ў Малайзіі, якая ўжо залучыла ў гэтую галіну больш за 34 мільярды даляраў інвестыцый. Значную частку попыту на іх паслугі забяспечваюць кітайскія кампаніі.
Напрыклад, сінгапурская Aolani Cloud, якая супрацоўнічае з Nvidia, прыцягнула фінансаванне для закупкі сервернага абсталявання ў Малайзіі прыкладна на 2,5 мільярда даляраў. Яе галоўны кліент — ByteDance, уладальніца TikTok, якая імкнецца дагнаць амерыканскіх канкурэнтаў у распрацоўцы штучнага інтэлекту.
Так вакол Nvidia сфармавалася цэлая сетка азіяцкіх кампаній, якія закуплялі амерыканскія чыпы і зараблялі на перадачы іх вылічальных магутнасцяў кліентам з Кітая.
Як у гэтай гісторыі з'явілася Эліс Хуанг
Адной з такіх кампаній стала сінгапурская Megaspeed, звязаная з Эліс Хуанг. Паводле крыніц The Wall Street Journal, Эліс і яе дзелавыя партнёры скарысталіся асабістымі сувязямі з кіраўніком Nvidia, каб Megaspeed атрымала статус партнёра кампаніі ў сферы воблачных вылічэнняў.
Гэта быў не проста фармальны статус. Партнёрская праграма Nvidia фактычна — гэта кола кампаній, якім Хуанг аддаваў перавагу пры размеркаванні дэфіцытных чыпаў для штучнага інтэлекту. Каб трапіць у яго, трэба было паказаць наяўнасць буйнога кліента, гатовага арандаваць вылічальныя магутнасці. У выпадку Megaspeed такім кліентам была кітайская Alibaba.
Аднак цяпер The Wall Street Journal выявіла новыя абставіны дзейнасці Megaspeed. З дакументаў, якія атрымалі журналісты, вынікае, што з сакавіка 2024‑га да чэрвеня 2025 года кампанія арганізавала заказы на пастаўку кітайскім пакупнікам перадавых чыпаў Nvidia амаль на 12 мільярдаў даляраў.
Гаворка ішла пра некалькі сотняў тысяч чыпаў, у тым ліку такіх, экспарт якіх у Кітай ЗША імкнуліся забараніць. Пры гэтым дакументы не дазваляюць вызначыць, колькі абсталявання сапраўды было пастаўлена і адкуль яно паступіла. Таму пакуль нельга сцвярджаць, што ўсе гэтыя чыпы незаконна трапілі ў Кітай.
Megaspeed адмаўляе парушэнні і сцвярджае, што яе дзейнасць адпавядае амерыканскім экспартным правілам. Кампанія таксама паведаміла, што прыцягнула незалежных юрыстаў для ўнутранага расследавання. Паводле яе заявы, Эліс Хуанг пакінула кампанію ў жніўні 2025 года.
Цяпер Вашынгтон можа перакрыць абыходны шлях
Скандал, які прывёў да адстаўкі Джэнсэна Хуанга, паставіў пад пагрозу не толькі яго кар'еру, але і ўсю сістэму адносін Nvidia з азіяцкімі партнёрамі. У Вашынгтоне ўзмацніліся патрабаванні закрыць магчымасці, праз якія кітайскія кампаніі працягваюць атрымліваць доступ да найноўшых амерыканскіх чыпаў.
Паводле крыніц The Wall Street Journal, Міністэрства гандлю ЗША рыхтуе правілы, якія могуць распаўсюдзіць дадатковыя абмежаванні на Малайзію, Інданезію і Сінгапур. Экспарт самых магутных чыпаў Nvidia ў гэтыя краіны прапануецца дазваляць толькі паводле спецыяльных ліцэнзій. Адна з умоў — забарона прадастаўляць іх вылічальныя магутнасці кітайскім кліентам.
Пры гэтым сама Nvidia пачала абмяжоўваць сувязі сваіх замежных партнёраў з Кітаем яшчэ да скандалу. Паводле суразмоўцаў журналістаў, кампанія патрабавала, каб доля кітайскіх кліентаў у бізнэсе некаторых партнёраў не перавышала 30-49%. Гэтыя абмежаванні, аднак, не былі замацаваныя ў кантрактах.
Малайзійскія ўлады таксама заявілі, што не дазволяць выкарыстоўваць краіну для абыходу амерыканскіх экспартных правіл. Яны пачалі правяраць дзейнасць Megaspeed і яе мясцовага падраздзялення на прадмет магчымых незаконных паставак абсталявання ў іншыя краіны.
Для дата-цэнтраў Паўднёва-Усходняй Азіі гэта азначае сур'ёзную нявызначанасць. Мільярды даляраў ужо ўкладзеныя ў будаўніцтва аб'ектаў, разлічаных на велізарны попыт з боку Кітая. Калі Вашынгтон закрые магчымасць дыстанцыйна карыстацца перадавымі амерыканскімі чыпамі, значная частка гэтага попыту можа знікнуць.
А Хуанг, які гадамі пераконваў амерыканскія ўлады, што захаванне кітайскіх кліентаў у інтарэсах саміх ЗША, цяпер ужо не ўзначальвае кампанію, якая зрабіла такі бізнэс магчымым.
Чытайце таксама:
Хто такая Эліс Хуанг — меркаваная кітайская шпіёнка, якая завяла раман з кіраўніком Nvidia
Муж меркаванай кітайскай шпіёнкі Эліс Хуанг сам пазнаёміў яе з кіраўніком Nvidia