Ці пагражае Крыму блакада праз паралізаваны Крымскі мост?
Крымскі мост, відаць, зазнаў самыя сур'ёзныя пашкоджанні ад часу пачатку поўнамаштабнай вайны. Пасля двух удараў адна з арак абвалілася, а аўтамабільныя зносіны з акупаваным паўвостравам спыніліся. Чыгуначны рух аднавілі, але пакуль па адной каляіне. Ці зможа Расія кампенсаваць страту пераправы іншымі маршрутамі і ці пагражае Крыму транспартная блакада, піша на Бі-бі-сі вайсковы аналітык Ілля Абішаў.
Калаж: Бі-бі-сі
Што вядома пра пашкоджанні
У ноч на 17 лістапада Крымскі мост зазнаў паўторную атаку. Паводле паведамленняў маніторынгавых каналаў, адна з арак абвалілася і ўпала ў Керчанскі праліў. Генштаб УСУ заявіў, што аўтамабільная частка моста цалкам выйшла са строю, а чыгуначная таксама зазнала пашкоджанні.
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі паведаміў, што аперацыю рыхтавалі некалькі тыдняў і каардынавалі СБУ і Генштаб.
Спачатку рух па мосце цалкам спынілі. Пазней чыгуначныя зносіны аднавілі па адной каляіне, тады як на другой працягваюцца рамонтныя работы. Аўтамабільная частка так і застаецца закрытай. Расійскі віцэ-прэм'ер Марат Хуснулін паведаміў, што ўрадавая камісія абмеркавала альтэрнатыўныя маршруты дастаўкі грузаў у Крым, ацэнку пашкоджанняў і пачатак аднаўленчых работ.
Паводле паведамленняў маніторынгавых тэлеграм-каналаў, разбурана адна з арак Крымскага моста. Фота: Exilenova+
Ці пагражае Крыму транспартная блакада?
Крымскі мост праз Керчанскі праліў перажыў ужо дзве вялікія атакі, у выніку якіх былі сур'ёзна пашкоджаныя аўтамабільныя пралёты. Гэта адбылося 8 кастрычніка 2022 года і 17 ліпеня 2023-га.
Аднак цяперашнія разбурэнні выглядаюць больш маштабнымі. Гэтым разам гаворка ідзе пра пашкоджанне вялікай аркавай канструкцыі.
Пасля атакі 16 лістапада рух аўтамабіляў па мосце абмежавалі. Пазней расійскі віцэ-прэм'ер Марат Хуснулін паведаміў, што яго аднавілі ў рэверсіўным рэжыме.
Паўторная атака ў ноч на 17 лістапада аказалася яшчэ больш магутнай. У ёй выкарысталі не толькі беспілотнікі, але і ракеты — у прыватнасці FP-5 «Фламінга». У раёне моста зноў прагучалі выбухі — прычым у той жа самай яго частцы, якая зазнала ўдар напярэдадні.
На відэазапісах, што з'явіліся ў аўторак раніцай, відаць, што адной з арак аўтамабільнай часткі ўжо няма, а ўчастак дарожнага палатна апынуўся ў вадзе. Паралельная аркавая канструкцыя чыгуначнай часткі ўстаяла, аднак, магчыма, таксама пашкоджана.
Паводле паведамленняў заходніх і ўкраінскіх медыя, уся масіўная аўтамабільная арка даўжынёй каля 227 метраў разбурылася і ўпала ў праліў.
Гэта, відавочна, крытычнае пашкоджанне пераправы. Арка — не проста дэкаратыўны элемент моста. Яна бярэ ўдзел у размеркаванні нагрузкі і падтрымлівае канструкцыю пралёта, забяспечваючы ўстойлівасць усёй сістэмы.
Пра поўную блакаду Крыма пакуль што гаварыць занадта рана. Але рызыка сур'ёзнага транспартна-лагістычнага крызісу прыкметна ўзрасла.
Разбурэнне аркавай канструкцыі Крымскага моста абмяжоўвае зносіны з Расіяй — прынамсі да аднаўлення пераправы. У той жа час Крым не застаецца цалкам адрэзаным ад свету.
Па-першае, застаецца сухапутны калідор праз акупаваныя раёны Запарожскай і Херсонскай абласцей. Аднак Украіна сістэматычна наносіць удары па транспартных маршрутах на поўначы Крыма, мастах і іншых пераправах у раёне Чангара. Гэта ўжо стварыла праблемы з дастаўкай паліва і іншых грузаў, у прыватнасці вайсковых.
Па-другое, ёсць паромная пераправа праз Керчанскі праліў. Яна можа часткова кампенсаваць страту моста, але яе магчымасці вельмі абмежаваныя. Да таго ж сама пераправа таксама ўразлівая для ўкраінскіх удараў.
Па-трэцяе, Расія можа пастаўляць грузы ў акупаваны Крым морам. Але і гэты шлях звязаны з рызыкамі, паколькі ў акваторыі дзейнічае шмат украінскіх марскіх і паветраных беспілотнікаў. Акрамя таго, абломкі Крымскага моста, асабліва яго велізарная арка, маглі перакрыць суднаходны канал. Гэта ўскладняе праход вялікіх суднаў і стварае дадатковыя праблемы для партоў Азоўскага мора, якія зараз акупаваныя расіянамі — Марыупаля і Бярдзянска.
Крымскі мост — законная вайсковая цэль
Кіеў неаднаразова заяўляў, што лічыць Крымскі мост законнай вайсковай цэллю, паколькі Расія выкарыстоўвае яго для забеспячэння сваіх войскаў. У сваім паведамленні пра аперацыю Уладзімір Зяленскі таксама падкрэсліў, што ўдар па мосце стаў адказам на расійскія атакі на ўкраінскую цывільную інфраструктуру.
«Расія штодня наносіць удары па нашай інфраструктуры, у прыватнасці па мастах у Запарожжы, Дняпры, Кіеве, на Адэшчыне. Мы аднаўляем нашу інфраструктуру. Але і нагадваем Расіі, што вайна заўсёды будзе вяртацца туды, адкуль яна пачалася», — заявіў прэзідэнт Украіны.
Гэта трэцяя вялікая атака на Крымскі мост ад пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну. У кастрычніку 2022 года на мосце падарвалі грузавік з выбухоўкай, у выніку чаго было разбурана некалькі пралётаў.
Улетку 2023 года мост атакавалі марскія беспілотнікі — тады разбурылі адзін з аўтамабільных пралётаў.
Улетку 2025 года УСУ правялі яшчэ адну аперацыю, заклаўшы выбухоўку пад апорамі моста. Тады, аднак, расійскія ўлады сцвярджалі, што канструкцыя не зазнала пашкоджанняў.
Чытайце таксама:
Зяленскі расказаў, чым украінцы падбілі Крымскі мост
Зяленскі, а таксама ў Крамлі пракаментавалі ўдар па Крымскім мосце
Расійскія і лукашэнкаўскія СМІ дагэтуль не паведамілі пра руйнаванне Крымскага моста
Крымскі мост зруйнаваны ўдарам украінскіх ракет
Рух аўтамабіляў па Крымскім мосце адноўлены
З’явіліся спадарожнікавыя здымкі пашкоджанняў Крымскага моста пасля ўкраінскай атакі