БЕЛ Ł РУС

Каля Канарскіх астравоў навукоўцы скідаюць у мора будаўнічае смецце. Навошта?

20.11.2026 / 07:00

Антось Жупран

Навукоўцы правялі незвычайны эксперымент каля Канараў. Пра вынікі расказвае Tagesspiegel.

У порце Тальяртэ на Гран-Канарыі навукоўцы даследавалі, ці можа здробнены бетон дапамагчы акіяну паглынаць больш CO₂. Фота: Michael Sswat / GEOMAR

У порце Тальяртэ на востраве Гран-Канарыя навукоўцы правялі незвычайны эксперымент. У моры размясцілі 12 вялізных пластыкавых ёмістасцяў, кожная з якіх змяшчала сем тысяч літраў марской вады. У іх дадалі здробнены бетон са знесеных будынкаў, каб высветліць, ці можа ён дапамагчы ў барацьбе са змяненнем клімату.

Рэч у тым, што Сусветны акіян штогод паглынае каля траціны вуглякіслага газу, які чалавецтва выкідвае ў атмасферу. Гэта запавольвае глабальнае пацяпленне, але адначасова павышае кіслотнасць марской вады, што пагражае многім марскім арганізмам. Да таго ж здольнасць акіянаў паглынаць CO₂ не бязмежная.

Навукоўцы шукаюць спосабы павялічыць гэтую здольнасць, не наносячы шкоды марскім экасістэмам. Адзін з іх — павышэнне шчолачнасці вады з дапамогай мінералаў.

Як бетон дапамагае паглынаць CO₂

Бетон утрымлівае шчолачныя злучэнні, якія пры ўзаемадзеянні з марской вадой зніжаюць яе кіслотнасць. Пры гэтым раствораны вуглякіслы газ пераходзіць у больш устойлівыя хімічныя формы, а вада атрымлівае магчымасць паглынаць новыя порцыі CO₂ з атмасферы.

Падобны працэс адбываецца ў прыродзе пры выветрыванні горных парод. Напрыклад, калі разбураюцца крэйдавыя скалы, мінералы паступова трапляюць у мора і ўдзельнічаюць у звязванні вугляроду.

Эксперымент на Гран-Канарыі працягваўся сем тыдняў і завяршыўся ў канцы кастрычніка. Даследчыкі рэгулярна бралі пробы вады і назіралі пачатковыя прыкметы паглынання вуглякіслага газу. Аднак ацаніць, колькі CO₂ удасца звязаць у выніку, пакуль немагчыма: працэс можа расцягнуцца на гады.

Паводле разлікаў Кільскага цэнтра акіянічных даследаванняў GEOMAR, павышэнне шчолачнасці Паўночнага і Балтыйскага мораў дазволіла б ім штогод дадаткова паглынаць з атмасферы каля 15 мільёнаў тон CO₂ і надоўга ўтрымліваць яго ў вадзе.

Ад доследаў да практыкі

Аднак стары бетон можа змяшчаць шкодныя рэчывы, здольныя забрудзіць марскую ваду. Каб пазбегнуць гэтага, давялося б правяраць кожную партыю адходаў. Навукоўцы асцерагаюцца, што такі спосаб акажацца занадта складаным і можа прынесці марскім экасістэмам больш шкоды, чым карысці.

Акрамя таго, маштабнае ўнясенне мінералаў у акіян азначае сур'ёзнае ўмяшанне ў прыродныя працэсы. Яго наступствы для марскіх жывёл, водарасцяў і мікраарганізмаў пакуль недастаткова вывучаныя. Таму даследчыкі не спяшаюцца рэкамендаваць гэты метад для шырокага выкарыстання.

Больш перспектыўным выглядае іншы падыход. На ачышчальных збудаваннях ваду апрацоўваюць вапняком і вуглякіслым газам, каб яна магла надоўга звязваць больш вугляроду. Пасля гэтага яе скідаюць у рэкі ці мора.

Такую тэхналогію ўжо выпрабоўваюць на двух ачышчальных збудаваннях у Германіі. Яна дазваляе захоўваць вуглярод у вадзе ў выглядзе ўстойлівых хімічных злучэнняў больш за тысячу гадоў. Аднак пакуль гэты спосаб застаецца занадта дарагім для шырокага выкарыстання.

Чытайце таксама:

Каментары да артыкула