Barys Tumar. Alternatyva łukašyzmu

 Alternatyva  łukašyzmu

Siarod pretendentaŭ na prezydenta biełaruskamoŭnych niama. Paźniak farmalna nia maje prava vyłučacca, bo nia žyŭ u Biełarusi, i pakul nichto nie znajšoŭ, jak jon moža abyści hetuju rahatku. Inšyja biełmoŭnyja palityki j hramadzkija dziejačy pakul nia majuć prezydenckich ambicyjaŭ. Biełmoŭnyja vybarcy apynulisia pierad ciažkim vybaram – kaho ž u takoj sytuacyi padtrymać. U 1994 h. mieli na vybar Paźniaka j Šuškieviča.

A ciapier usio pa-inšamu. Na tamtyja vybary samyja papularnyja kandydaty išli pad lozunham skasavańnia nacyjanalnaje niezaležnaści. Ciapier nivodzin kandydat nia robić heta ćvikom prahramy. I heta, i adsutnaść biełmoŭnaha kandydata – jak lusterka biełaruskaje ciapierščyny. Kraina staje ŭsio bolš satelitna-niezaležnaju i ŭsio mienš biełaruskaju.

Kankuravać buduć nia hetak ekanamičnyja prahramy, kolki prosta abliččy i charaktary. Ludziam prapanujecca rabić vybar sercam. Usie statystyčnyja vykładki ŭ hetkaj sytuacyi majuć mała značeńnia proci imidžu kandydata i jahonaha minułaha.

Siońnia reškaju Łukašenki-arła, pa viałkim rachunku, zastajecca Paźniak. Jahonaja samaaddanaja biełaruskaść, jahonaje patrabavańnie maralnaje palityki. Ale Paźniak nia zmoh razburyć naviešany na jaho nehatyŭny imidž, uchiliŭsia ad realnaje palityki i miesca symbaličnaje alternatyvy faktyčna staić niezaniataje. Z vybaraŭ mahła b vyjści novaja symbaličnaja fihura alternatyvy łukašyzmu. Nia stolki Łukašenku jak palityku, łukašyzmu – jak palitycy, jak kultury myśleńnia. Bo navat kali Łukašenka prajhraje, łukašyzm jak spadčyna i palityčnaja stratehija nikudy nie padzieniecca i vielmi chutka voźmie revanš, kali jamu nia budzie procipastaŭlenaja stvaralnaja prahrama. Inakš pośpiech na vybarach budzie vypadkovym, dasiahnutym dziakujučy hapie ci raźliku Maskvy, i jon vielmi chutka pieravierniecca ŭ parazu, pryniasie jašče bolšaje rasčaravańnie i debiełarusizacyju.

Alternatyvu łukašyzmu moh by ŭvasobić Dabravolski, ale jon nie navažyŭsia vyłučycca. Siarod tych, chto idzie na vybary, takoj alternatyvaj moža stać Domaš. Usie astatnija ŭsprymajucca jak “kandydaty suprać”, a nie “kandydaty za”. Aut Domaš, aut nihil – takoje ŭražańnie stvarajecca siońnia. Choć i Domaš pakul nie zavajavaŭ narodnaj padtrymki. Vo ž i vyłučyli jaho ŭpieršyniu nia ŭ rodnych Tumašach, a ŭ raskošnaj kanferenc-zali hatelu “Biełaruś”.

Pradstaŭniki 30 hramadzkich arhanizacyjaŭ, blizkich da partyjaŭ z KRDS, sabralisia tam, kab uračysta zaklikać demakratyčnyja siły abvieścić adzinym kandydatam Domaša. Tym nia mienš, KRDS na čarhovym pasiedžańni znoŭ nie damoviłasia pra adzinaha kandydata. Usia nadzieja na Kanhres Demakratyčnych Siłaŭ, što projdzie na pačatku sakavika. Adnak partyi KRDS vidavočna schililisia na karyść Domaša. Heta nervuje Čyhira j Hančaryka.

Uładzimier Hančaryk zajaviŭ u interviju “BDH”, što nie pretenduje na rolu adzinaha kandydata ad patryjatyčna-demakratyčnaha bloku na čale z KRDS. Jon choča vyłučacca nie ad “palityčnaj apazycyi”, a ad “ludziej, što nie ŭvachodziać ni ŭ jakija partyi”. Hančaryk zrazumieŭ, što šancaŭ znajści padtrymku demakrataŭ u jaho vobmal, ale choča ŭziać udzieł u kampanii. Jamu 60 hadoŭ, i druhoha takoha šancu ŭ jaho nia budzie. Demakraty ž nia vierać, što čałaviek, jaki paśpiachova abaraniaŭ pravy pracoŭnych 15 hadoŭ, zmoža zdabyć padtrymku tych samych pracoŭnych.

Čaho čakaje Maskva ad alternatyŭnych Łukašenku kandydataŭ, pakazaŭ sam naš “pravadyr” u interviju rasiejskamu telekanału “Kultura”. Jon iznoŭ abražaŭ biełaruskuju movu jak niedastatkova raźvituju, biełaruskuju kulturu jak niazdolnuju isnavać biez žyvatvorčaj suviazi z rasiejskaj i biełaruskamoŭnych palitykaŭ jak fašystvujučych nacyjanalistaŭ. Dyk ci patrebny apanentam Łukašenki jarłyk na kniažańnie, atrymany z ruk Maskvy takoju judavaj canoj?

Takoje ŭražańnie, što toje chamstva było nahvałt patrebnaje Łukašenku, kab ad niečaha abialicca, dakazać viernaść Rasiei. Jakraz pierad tajamničaju zdačaju Baradzina ŭ ruki pravasudździa. Łukašenka kaža, što sam jaho adpraviŭ u ZŠA. Značyć, heta jon faktyčna padstaviŭ svajho “dziaržsakratara”, a ŭ rachunkach “Mabeteksu” podpisy Łukašenki nie fihurujuć?

Tymčasam u Miensku spradviečny “Baradzinski” chleb pierajmienavali ŭ “Kulikoŭski”. Voś i ŭsie pieramieny za tydzień.

Barys Tumar