MUZYKA
№ 1 (263), 4 studzienia 2002 h.
MUZYKA
“Serca Eŭropy in rock”
Roznyja vykanaŭcy. (p) 2001. BMAgroup 007
“Ech, hetkaj udałaj idei jašče b adpaviednaje napaŭnieńnie!” — padumaŭ ja, prasłuchaŭšy albom, jaki rasčaravaŭ mienavita źmiestam, choć na ŭkładcy jakich tolki dobrych słovaŭ ni napisana pra ŭdzielnikaŭ prajektu.
Niešta nia toje z sercam. Znoŭ niejkija medycynskija analohii prosiacca. Bo kali hurt “Alesiuki” nazyvać “superzorkaju”, dyk varta pajści da lekara i pravieryć słych. Hrupa “Rima”, dvojčy pradstaŭlenaja ŭ albomie, — taksama nie zusim eŭrapejski ŭzrovień. Adno dobra: pieśni ŭ ich karotkija. Hurt “Homan” hučyć jak dobraja studenckaja samadziejnaść biez pretenzijaŭ na superzornaść. Pieśnia hurtu “Kardon” usprymajecca jak čysty patryjatyčny kič.
Dobryja ŭražańni pakidajuć intelihientny “Bieły son”, Jacek Telus, “Red Light” sa svaimi tonka ŭvasoblenymi “Pazytyŭnymi vibracyjami”. NRM na polmovie źmianiłasia amal da niepaznavalnaści. Fajny numar! Zapomnilisia j stylovy taki “Praletaryjat”, ekstremalna-repavy Pamidoraŭ, ścipłyja j vyraznyja “The Dzwiery”, prafesijny “Firoflay”. “ZZygimont VAZA” ŭpeŭniena pačuvajecca ŭ “Novych sytuacyjach”, pieranosiačy ich u zvykłuju dla siabie stylistyku, adnak prysmak žartu ŭsio ž adčuvalny.
Ale vyrašyć prablemu źmiestu ŭkładalniki albomu da kanca nia zdoleli. Padtrymlivać dobruju ideju varta, ale zapluščvać vočy dy vušy na vykanalnickija chiby — značyć kamprametavać tuju ideju.
Jašče majecca ŭ albomie čystaja zahadka: zamazany čornaj farbaj na vokładcy № 7 prahramy. Što heta — cenzura ci jaki drukarski lap? Uziaŭ ja skalpel, aściarožna źniaŭ farbu, dy ŭsio adno aprača słova “Biełaruś” ničoha nie pračytaŭ. A śpiavaje hurt, miž tym, pa-polsku i čysta.
Sardečny Słuchač
“Pjanyja hości”
“Uzrovień žyćcia”. (r) 2001. “Kaŭčeh”
Śviežačok! Tolki što z-pad presu! Pieršy ŭ žyćci aŭtarski albom Aleksa Pamidorava! Adrazu varta papiaredzić: nielha vieryć nivodnamu nadrukavanamu na vokładcy słovu i amal nivodnamu z tych, što śpiavajucca. Aŭtar pradbačliva i intelihientna sam papiaredžvaje: bahata tut mižnarodnaje nienarmatyŭnaje leksyki, a aŭtarskaje prava na jaje nie raspaŭsiudžvajecca. Karaciej, sucelnaja idealahičnaja pravakacyja.
Heta zapis kancertu, što adbyŭsia 19 sakavika 1998 h. u mienskim klubie “Rezervacyja”. Dapamahaŭ Pamidoravu hitaryst Bałachonaŭ dy inšyja muzyki, abjadnanyja vobrazam i vodarami pjanych haściej. Atrymałasia niešta kštałtu “kvaternika”. Takija albomy dla Biełarusi nadzvyčaj redkija, tym bolš što “Ŭzrovień žyćcia” maje prysmak hukavoha dakumentu historyi — adlustroŭvaje “nieśviadomy” etap žyćcia j tvorčaści Pamidorava: u albomie tolki adna vyrazna biełaruskamoŭnaja kampazycyja — “Pieśnia na movie № 2”, jakaja trymajecca na reminiscencyi temy kramaŭskaj pieśni “Biažy, chłopiec” i tamu davoli aryhinalna hladzicca. Albom dapoŭnieny čatyrma bonusami, zapisanymi ŭžo ŭ studyjnych umovach, ale stylova blizkimi da asnoŭnaha materyjału.
A jon davoli raznastajny — ad bluzaŭ (“Taja, što čakaje”) i rokavych opusaŭ (“Dziaŭčynka”) da baladaŭ. Najbolš typovyja dla albomu pieśni — heta “Ty pamierła”, “Luboŭ” i “Pieśnia dochłaj Merylin”.
Bonusy kudy lepšyja pa jakaści zapisu i pa instrumentale. “Naastatak” — taki sabie narodny epas, nie bieź ironii j naturalizmu. A voś anhielskamoŭnaja “Me Bad” zroblena vielmi ŭdała, tonka navat, kali tak možna skazać, hledziačy na mahutnuju postać niesubtylnaha Pamidorava. Zaviaršaje albom pieśnia z aryhinalnaj nazvaju “ChcenzuraJa”, źmiest jakoj pradyktavany samoj nazvaju. Nie dla dziaciej i nie dla prychilnikaŭ Saładuchi. Jak i ŭvieś albom — dla amataraŭ viečna žyvoha słova, choć paźniejšaja tvorčaść Pamidorava ŭjaŭlajecca mnie kudy bolš plonnaj i kaštoŭnaj.
ScenzuraČ
“Hard life heavy music”
Roznyja vykanaŭcy. (p) 2001, BMAgroup 008
Ja nie vialiki amatar ekstremalnaje muzyki, choć niekatorych pradstaŭlenych na hetym albomie vykanaŭcaŭ niekali słuchaŭ nie biez pryjemnaści. Hetaja zborka śviedčyć pra toje, što, pa-pieršaje, uroki salfedžyjo našym rokieram dy metaleram nie zaškodzili b. Pa-druhoje, ciažkaja biełaruskaja muzyka maje jaŭny hukavy akcent, zapazyčany ŭ narodnaj tradycyi.
Najpierš pra samaje vialikaje rasčaravańnie — “Gods Tower”. Ci to pieśniu vybrali niaŭdałuju, ci to niechta prosta nie ŭ humory byŭ, ale “Ŭchvała sonca” biaźlitasna kamprametuje hety nieabyjaki hurt. Partyja hitary hučyć nastolki niaŭpeŭniena, što stvarajecca ŭražańnie, byccam hitaryst tolki ŭčora prydbaŭ instrument!
Voś chto fajna vałodaje instrumentami, dyk heta duetčyki Śpicyn-Čarmen: bliskučaje, ci nia ŭzornaje vykanańnie i, dziakavać Bohu, biez vakału. Bo darosłyja, bo razumiejuć: nia varta rabić toje, što atrymlivajecca nie najlepšym čynam. Niekatoryja ž inšyja — robiać. “Apraxia”, naprykład. Instrumentalnaje supravadžeńnie ŭ ichnaj pieśni cikavaje, ale ž vakał!.. Taja samaja prablema z mužčynskim hołasam u hurtoŭ “Gateward”, “Slavir”. Toj, chto dumaje, što chard&chevi — takaja muzyka, dzie treba raŭści, a nie śpiavać, hłyboka pamylajecca. Tak što nazyvać usie pradstaŭlenyja na dysku hurty “superzorkami”, jak paznačana na vokładcy, ja b paaściarohsia.
Ale nia ŭsio tut zmročna dy bieznadziejna. Dobraja pieśnia ŭ “Źniča”, muzyki hurtu “Alatyr” pakazvajuć, što hitary ŭ rukach trymajuć jaŭna nia pieršy dzień, “Vicious Crusade”, miarkujučy pa adnoj pieśni, majuć dobraje adčuvańnie formy i ŭmiejuć napoŭnić jaje adpaviednym źmiestam.
Usiaho albom hučyć 80 chvilinaŭ. Spačatku dumaŭ — nia vytrymaju, i “NN” daviadziecca rychtavać nekraloh pa zaŭčasna stračanym dla hramadztva Słuchaču. Nie! Vyžyŭ i miescami navat atrymaŭ zadavalnieńnie. Tak što albom usprymaju jak vadu moža j nie zusim žyvuju, ale nia miortvuju — dakładna!
Ch&Ch Słuchač
“Suzorje”
“Neli Dzianisava + “Suzorje”. “Rok-terapija”. Hurt “Suzorje”. (r) 2001. Aŭtarskija demavydańni
Abodva kampakty vyjšli z nahody časovaj reanimacyi “Suzorja” — hurtu, ź jakoha pačałasia historyja biełaruskaha roku. Niachaj nie kryŭdujuć “Pieśniary”, ale vykonvali jany zbolšaha bih-bit, užyvajučy elementy roku tolki jak adnu sa stylovych farbaŭ. “Suzorje” ž było pieršym rok-kalektyvam, pryznanym aficyjna i zaprošanym na prafesijnuju filarmaničnuju scenu.
U albom “Neli Dzianisava + “Suzorje” ŭvajšli pieśni z kružełki “Vieraśnioŭskaja raka”, vydadzienaj “Melodyjaj”, try adaptavanyja instrumentalnyja frahmenty z “Połackaha sšytku” dy kampazycyi na teksty ź “Pieśni pra zubra” Mikoły Husoŭskaha.
Albom nia straciŭ aktualnaści hučańnia, choć u asnovie muzyki — nia duža ciapier zapatrabavany hard-rok. Kolki pieśniaŭ z hetaj zborki j siońnia źjaŭlajucca biezumoŭnymi šlahierami — “Pakul nia zhas ahoń”, “Va ŭsie časy”, “Vieraśnioŭskaja raka”, “Karol i błazan”. A vakał Neli Dzianisavaj dahetul moža być uzornym dla biełaruskich rok-śpiavačak.
Druhi albom — heta dapoŭnieny dvuma bonus-trekami zapis 1984 h., jaki šyroka razyšoŭsia pa tahačasnym SSSR. “Rok-terapiju” pisali na dva bytavyja mahnitafony “Tembr” u sutareńniach teatralna-mastackaha instytutu — u studyi hurtu “Studyja 7”, dzie hrali tady Ivan Markaŭ dy Ihar Varaškievič. U albom uvajšli pieśni, jakija “Suzorje” vykonvała na prafesijnaj scenie, haniebna zakrytaj dla jaho ŭ 1983 h. Moža, z-za hetaha tyja zapisy nie ŭsprymajucca siońnia jak niejki zabaronieny ekzatyčny płod. Adnahodki biełaruskaj hrupy — “DDT”, “Akvaryjum”, “Mašyna času” — prafesijnaj sceny tady nia mieli i zmušanyja byli šmat zapisvacca, kab trapić da słuchača. “Suzorje” ž zapisvałasia mała. Tamu vielmi mnohija jahonyja pieśni siońnia stracilisia. U nietrach dziaržaŭnaha radyjo, naprykład, źnikła aryhinalnaja versija “Zorki Venery”, u amal bieznadziejnym stanie napaŭamatarski zapis vialikaj art-rokavaj kampazycyi “Na šlachu dzikich husiej” (U.Budnik — M.Tank). Bolšaja častka muzyki z “Połackaha sšytku”, z-za jakoj muzykaŭ jašče ŭ 1983 hodzie abvinavacili ŭ “nacyjanaliźmie”, naahuł nie była zapisanaja.
Voś čamu hetyja restaŭravanyja zapisy hrupy ciapier usprymajucca jak rarytet. Ale nie jak anachranizm. Dokazam hetamu moža być toj fakt, što imi vielmi zacikaviłasia firma “Vest-rekardz”, jakaja ciapier viadzie pieramovy z muzykami “Suzorja” adnosna fabryčnaha tyražavańnia hetych dvuch albomaŭ.
Toj jašče Słuchač
Ja – suprać vajny
Razmova sa Śjuzen Vehaj
— Vy naradzilisia ŭ Ńju-Jorku, raśli ŭ atmasfery ńju-jorskaj bahiemy… Što Vam daŭ hety horad?
— Indyvidualnaść, charaktar, navat pačućcio humaru, u čym pierakonvaješsia, razmaŭlajučy ź ludźmi ź inšych miescaŭ. Moža, tamu ja namahajusia nie zamykacca ŭ atmasfery rodnaha horadu. Miarkuju, što na majoj novaj kružełcy Songs about Red and Gray čuvać podych akijanu, viecier vandravańniaŭ. Aprača Ńju-Jorku lublu Londan. Lublu navat samyja žachlivyja harady, u jakich mnie daviałosia pabyvać. Usio zaležyć ad taho, jakija ź imi źviazanyja pieražyvańni, zhadki.
— Nakolki Vas źmianiła terarystyčnaja ataka?
— Ja žyvu za dziesiać damoŭ ad Suśvietnaha handlovaha centru. Za tydzień pierad trahiedyjaj majho brata ŭziali byli na pracu ŭ budynak pamiž viežami. Kali ja ŭbačyła pa televizary tarany samalotaŭ, kinułasia da telefonu zvanić jamu. Heta byŭ sapraŭdny cud: u toj dzień jon zachvareŭ. Ale svajaki maich siabroŭ zahinuli. My sprabujem vyjści z depresii, ale heta nadzvyčaj ciažka.
— Amerykanskija artysty, asabliva paśla vajny ŭ Vijetnamie, — zaŭziatyja pacyfisty. Dyłan śpiavaŭ Masters Of War navat paśla napadu Iraku na Kuvejt. Ci pačali Vy i Vašyja kalehi ciapier ličyć vajnu prymalnym sposabam vyrašeńnia kanfliktaŭ?
— Maje siabry miarkujuć, što vajna — heta niaŭdały adkaz na ahresiju. Adnak bolšaść amerykancaŭ majuć inšuju dumku. Ich atakavali ŭ ich ułasnaj krainie, i jany chočuć abaraniacca, navat za jaje miežami. Raniej vajennyja zachady ŭradu nie mahli raźličvać na takuju padtrymku.
— Amerykanskija artysty padtrymlivajuć prezydenta Buša, jakoha raniej krytykavali?
— Mnohija z nas hałasavali za Hora. Ale nastaŭ čas, kali my musim abjadnacca. Mała chto ź ńjujorskich artystaŭ zajaŭlaje, što vajna ŭ Aŭhanistanie ich nia tyčycca.
— Vašy pieśni, naprykład Luca, apaviadajuć pra niaščasnych dziaciej, čałaviečuju adzinotu, nibyta Vy, nasupierak svajoj dziejnaści ŭ Amnesty International, ličycie, što čałaviek nia zdolny dapamahčy sam sabie, što jon adzinoki.
— Ja spadziajusia, što moža być inačaj. Ludzi mohuć być ščaślivyja. Moža, maje pieśni nie najlepšy dokaz hetamu, ale, kali ja pišu, mianie apanoŭvajuć inšyja pačućci. Kali molišsia, niemahčyma adnačasova śmiajacca.
Niekali ja zachaplałasia ŭ pieśniach svajoj niezaležnaściu, hanaryłasia joju. A kali pastaleła, dyk vyjaviłasia, što najvažniejšaja reč dla mianie — žyvyja znosiny ź inšymi ludźmi. Naviednikam maich kancertaŭ pra heta viadoma daŭno. Ja razmaŭlaju ź imi, śmiajusia, žartuju. Mnie heta vielmi padabajecca.
— Vy raźvialisia ź Mitčełam Frumam, jaki byŭ pradusaram Vašych albomaŭ. Heta dało Vam svabodu i jak śpiavačcy?
— Razvod jašče nia skončany, ale my žyviom asobna. Nie mahu skazać, što, kali my pracavali ŭ studyi ci na kancercie, Mitčeł byŭ tyranam. Ale paśla rasstańnia ź im ja adčuvaju siabie svabodnaj ad vialikaha kanvejeru. U lubuju chvilinu ja mahu ŭziać hitaru i zaśpiavać toje, što chaču.
Pavodle Rzeczpospolitej
Śjuzen Veha
Amerykanskaja śpiavačka. Papularnaść joj pryniesła kampazycyja Wooden Heart. Hałoŭnaja tema jaje tvorčaści — “adzinota siarod ludziej”. Luboŭ da muzyki Śjuzen pryščapiŭ jaje ajčym, viadomy amerykanski piśmieńnik Edzi Veha. Spačatku jana zajmałasia klasyčnymi tancami ŭ High School of Performing, zatym u snabisckaj atmasfery kaledžu imia Bernarda vyvučała litaraturu. U 70-ja jana napisała pieršyja svaje pieśni-balady, naviejanyja tvorčaściu znakamitych amerykanskich bardaŭ, u tym liku Leanarda Kochiena, a taksama Džoni Mitčeł i Łoŭ Ryda. Debiutavała jana ŭ muzyčnych klubach rajonu Greenwich Village u Ńju-Jorku.
U časy, kali pieravažaŭ ciažki rok, Śjuzen vystupiła z kamernymi zapisami cichich śpievaŭ mielanchaličnym hołasam. Suśvietnuju słavu zdabyła jaje pieśnia Luca — historyja pra adzinokaha chłopčyka, ź jakoha ździekujucca baćki. Adstojvać pravy dziciaci śpiavačka pačała, pracujučy ŭ arhanizacyi Amnesty International. Jana źjaŭlajecca členam žury litaraturnaj uznaharody The Orange Prize for Fiction, jakaja prysudžajecca vyklučna piśmieńnicam.
Niadaŭna Śjuzen Veha vydała zbornik paezii The Passio.
Niekalki tydniaŭ tamu jana pabyvała z hastrolami ŭ Varšavie.