Hipermarkiety zamiest rynkaŭ
“Akvabieł” i “Červieński rynak” adstupajuć pierad bujnym kapitałam
Nielha skazać, što rynak “Akvabieł” u Zialonym Łuzie pamior. Chutčej, jon pavoli kanaje. Tam, dzie raniej stajali kantejnery dla aptovaha handlu, viecier haniaje śmiećcie. Dzie-nidzie syplucca iskry — demantujuć kijoski. Niekatoryja ź ich haspadaroŭ namahajucca pracavać “da apošniaha”, raspradajučy reštu tavaru, ale najbolšy zysk majuć nielehały, jakija pryhandloŭvajuć petardami.
Ułady ŭžo daŭno pastanavili začynić rynak. Handal na im musiŭ być spynieny jašče 1 vieraśnia, ale administracyja, jak i raniej, źbirała arendnuju płatu. Išli razmovy pra toje, što rynak budzie pracavać da 1 śniežnia. Adnak užo 10 listapada ŭ administracyju “Akvabiełu” pryjšła raznaradka z DAI, u jakoj patrabavałasia da 16 listapada začynić avaryjny vyjezd na Mienskuju kalcavuju darohu “ź mierkavańniaŭ biaśpieki”. Dyrektar rynku Piotra Sinkievič vyrašyŭ, što lepš svarycca z pradprymalnikami, čym z DAI, dy paviedamiŭ, što rynak začyniać 16-ha. Ale pradprymalniki sabrali schod, na jakim pałochali administracyju sudom, i taja sastupiła. Praŭda, nienadoŭha. 19 listapada byŭ zabaronieny zajezd i vyjezd aŭtamabilaŭ na rynak i z rynku. Vyklučeńnie zrabili tolki dla vielikahruznych platformaŭ dla vyvazu kantejneraŭ dy kijoskaŭ.
Z “Akvabiełu” na “Ekspabieł”
Za 150 metraŭ ad “Akvabiełu” budujuć padobny da jaho rynak “Ekspabieł”. Adčynicca jon naleta. Płošča vystaŭnych zalaŭ rynku składzie 20 tys. kv.m, a ahulnaja płošča, ułučna z parkoŭkaj na 3,2 tys. aŭto, — 12 hiektaraŭ. Administracyja “Akvabiełu” prapanuje pradprymalnikam pierajechać na “Ekspabieł”.
Zdavałasia b, prapanova dobraja, ale nia ŭsio tut prosta. Pa-pieršaje, nichto nia maje žadańnia voś tak zryvacca sa svajho miesca — jašče kolki miesiacaŭ tamu administracyja “Akvabiełu” mieła plany raźvićcia rynku na 25 hadoŭ napierad. Pa-druhoje, umovy na “Ekspabiele” abiacajuć być jašče bolš žorstkimi, čym na “Akvabiele”. Tolki niamnohija handlary pierajšli na “Ekspabieł”; peŭnaja častka pradprymalnikaŭ pieraviezła svaje “kropki” ŭ Ždanovičy, a bolšaść uvohule nia viedaje, što rabić, bo, pavodle ichnych słovaŭ, “Akvabieł” vysmaktaŭ usie hrošy. Handlary kažuć, što najbolš dziejsnym sposabam vyciahvańnia ź ich hrošaj byli hetak zvanyja damovy na pazyki, jakija pradprymalniki musili padpisvać na kolki hadoŭ napierad, kab mieć mahčymaść pracavać. Sumy pad tyja damovy patrabavali roznyja — ad 1000 da 7000 dalaraŭ. Pierarehistracyja handlovaha miesca z čałavieka na čałavieka kaštavała 500 dalaraŭ.
Adzin pradprymalnik raspavieŭ, što vykupiŭ try handlovyja miescy za 450 dalaraŭ, raźličyŭsia najaŭnymi hrašyma. Praź niekalki tydniaŭ u jaho zabrali dva, a hrošaj nie addali. Na “Ekspabiele”, kažuć, buduć jašče bolšyja pabory, dyj miescaŭ moža na ŭsich nie chapić, bo mnohija ź ich užo skupili kaŭkazcy.
Pradprymalniki, jakija z 19 listapada nia majuć mahčymaści narmalna pracavać, choć i zapłacili za arendu, rychtujuć pazoŭ u haspadarčy sud — buduć patrabavać z administracyi kampensavać maralny ŭron i viarnuć častku arendnaje płaty. Ich advakaty kažuć, što “Akvabieł” planuje abviaścić pra svajo bankructva.
Červieński napiaredadni “rekanstrukcyi”
U 1997—98 h. staličnyja ŭłady railisia, jak dać invalidam mahčymaść realizavać svaje harantyi pa zaniataści, nia traciačy na heta vialikich biudžetnych srodkaŭ. Vyrašyli zrabić Červieński rynak niečym kštałtu bazy dla samarealizacyi hetaj častki nasielnictva. Ciapier siarod pradprymalnikaŭ, jakija pracujuć na rynku, bolš za 400 invalidaŭ. Možna ŭjavić sabie, jaki šok byŭ u hetych ludziej, kali jany daviedalisia, što rynak z 1 studzienia začyniajecca.
“Biełkaapsajuz” vyrašyŭ likvidavać jaho “ŭ paradku rekanstrukcyi terytoryi”. Toj, chto byŭ na Červieńskim, viedaje, što jon staić na hary, niby na dźviuch vializnych “prystupkach”. Na nižniaj pradajuć charč, a na vierchniaj — pramtavary. Na joj mieścicca jašče j krama “Eŭraluks”. Likvidacyju pačnuć ź “vierchniaj prystupki”, što davoli niesuciašalna, bo tam staić i hałoŭny ofis.
Administracyja Červieńskaha, u adroźnieńnie ad akvabiełaŭskaj, aktyŭna vystupaje suprać zakryćcia. Nia dziva: jašče ŭčora jany na padstavie pazykovych damovaŭ upryhožvali terytoryju, kłali asfalt, źmianiali bardziurnyja kamiani, budavali novyja kijoski i h.d. Adnak rynak — unitarnaje pryvatnaje pradpryjemstva “Biełkaapsajuzu”, i kiraŭnictvu Červieńskaha davodzicca vykonvać rašeńnie, choć administracyja Leninskaha rajonu, na terytoryi jakoha jon znachodzicca, i Mienharvykankam anijakich zachadaŭ pa likvidacyi rynku nie rabili.
Užo kaniec listapada, i ŭ pradprymalnikaŭ z “Červieńskaha” zastajecca tolki miesiac da zaplanavanaha zakryćcia — možna nie adšukać novaha miesca.
Hipermarkiet važniejšy za invalidaŭ
Dyk što heta za rekanstrukcyja, jakaja źniščyć rynak? “Biełkaapsajuz” nie afišuje nazvy arhanizacyi, jakaja budzie jaje rabić. Ale źmieny, jakija adbyvajucca ŭ vakolicach rynku, šmat pra što kažuć. U vieraśni skončyłasia pierabudova vuł.Aranskaj, jakuju viało Kiraŭnictva darožna-mastavoha budaŭnictva. Ciapier vulicy, jakija atačajuć rynak, majuć nia mienš za try pałasy ruchu ŭ kožny bok. Źjavilisia šykoŭnyja padziemnyja pierachody ź liftami, azdoblenyja eŭraplastykam. Raźličanyja jany nie na invalidaŭ-handlaroŭ, jakich honiać z rynku. Cikava, što tyja pierachody nia majuć nišaŭ dla handlovych kropak. Pobač z rynkam zichacić śviežaj farbaj novaja benzakalonka “Biełnaftachimu”. Dla čaho ŭsio heta? Pradprymalniki kažuć, što “Biełkaapsajuz” znajšoŭ firmu, jakaja pad markaj rekanstrukcyi zbuduje na miescy “Červieńskaha” hipermarkiet. Nielha vyklučać i mahčymaść pabudovy hipermarkietu na terytoryi “Akvabiełu”, jaki vyhadna mieścicca la Mienskaj kalcavoj darohi.
Mienskija rynki padobnyja da ŭschodnich bazaraŭ ź ich zaŭsiodnym chaosam dy sumnieŭnymi sanitarnymi ŭmovami. Apošnim časam staličnyja ŭłady zmahajucca za “estetyku”: spačatku zmusili pradprymalnikaŭ prybrać ź vialikich vulicaŭ kijoski, a potym raspačali baraćbu z rynkami dy kampaniju pabudovy hipermarkietaŭ. Z punktu hledžańnia spažyŭca, hipermarkiet — nie takaja ŭžo j drennaja reč. Ale dla małych pradprymalnikaŭ miesca ŭ hipermarkietach nia budzie. Tolki ŭ jakaści zvyčajnych pakupnikoŭ abo zvyčajnych najomnych rabotnikaŭ. Čas postsavieckaha biznesu skančajecca.
Aleś Kudrycki