Bambiza

Ja siadžu ŭ svajoj siabroŭki — u Ryty, pju kavu, kuru i raskazvaju. A raskazvaju vo što.

Taŭściejšaha taŭściuka ja ŭ žyćci nia bačyła, choć i vyhladaŭ jon achajna, i apranuty byŭ niepaskudna. Usio ŭ im zdaraviznaje. A najbolš kinulisia ŭ vočy palcy. Ja zabirała talerki ŭ starych za stolikam, nastupnym za jahonym, i moj pozirk upaŭ na jahonyja palcy. Nu, utraja bolšyja, čym u narmalnaha čałavieka: daŭžeznyja, toŭstyja, tłustyja.

Ja ahladaju astatnija svaje stoliki: za adnym viačerajuć čaćviora biznesoŭcaŭ — takija patrabavalnyja! — za druhim čatyry čałavieki, try mužyki i kabieta, dy niejkaja staraja para. Linder naliŭ bambizu vady, i ja dobra pačakała, pakul padyści.

Dobry viečar, kažu. Što budziecie jeści, kažu.

Ryta, ale jon byŭ taki kaban!

Dobry viečar, kaža. Zdarova. A ja ŭžo ŭsio vybraŭ, kaža.

I havoryć tak dziŭna, usio nosam pasopvaje.

Mabyć, pačniom z carskaje sałaty, kaža. Taksama supu, tolki ž da supu nie škadujcie chleba i masła, kali łaska. Napeŭna, adbiŭnyja katlety z maładoje baraniny. Nu, i zapiečanaj u śmiatanie bulby. A tam pabačym, što na desert. Vialiki dziakuj, jon kaža, i addaje mnie meniu.

Boža, Ryta, nu ŭ jaho i palcy byli.

Ja latu ŭ kuchniu, addaju Rudzi zamovu, a jon jaje biare z takim tvaram, nu, ty ž viedaješ Rudzi. Jon zaŭsiody na pracy taki.

Tolki ja vyjšła, a Marho — ja tabie apaviadała pra Marho, tuju, što da Rudzi kleicca? — a Marho ŭžo mnie šepča: hety žyrtrest što, tvoj siabruk? Nu jon i kaban.

Ciapier ja dumaju, usio heta było častkaju niečaha bolšaha. Nie, praŭda, — častka bolšaha.

Ja ŭ jaho za stolikam pieramiešvaju carskuju sałatu, a jon za kožnym maim rucham naziraje, a sam sabie masłam łusty chleba šmaruje i ŭbok adkładaje. A nosam usio sabie sop-sop. Dyk voś, ci to ja takaja znervavanaja, ci to što, ale ŭ mianie z ruk vady šklanka, što dla jaho niesła, na padłohu jak babachnie!

Darujcie, kali łaska, kažu. Hetak zaŭsiody, kali śpiašaješsia. Prabačcie, kažu. Vas nie zaplaskała? Zaraz, kažu, prybiarom.

Ničoha, kaža, usio ŭ paradku, kaža jon i nosam čmyša. Nie chvalujciesia, na nas nie papała, kaža.

Uśmichajecca, rukoj machnuŭ, a ja idu klikać Lindera, kab prybraŭ. Ja padychodžu, kab nakłaści jamu ŭ talerku sałaty, hladžu — a chleb i masła ŭžo jak padmiało.

Ja pryniesła jamu jašče chleba, a sałaty ŭžo niama. Nie, ty ŭjaŭlaješ, carskuju sałatu za chvilu jak vietram źdźmuła.

Aj, dziakuj vam za chleb, kaža. A chleb u vas dobry, kaža.

Dziakuj na dobrym słovie, kažu.

Da taho smakuje, kaža. Nu, praŭda. Nia kožny dzień takoha smačnaha chleba pajasi.

A vy skul, pytajusia. Niešta ja vas raniej nia bačyła, kažu.

Ale! Takoha dziadziečku zabudzieš, ustaŭlaje svaje try hrošyki Ryta.

Z Denveru, kaža.

Ja pra heta dalej maŭču, choć mianie i zaintryhavała.

Vaš sup, spadaru, za chvilinu pryniasuć, kažu ja i jdu, bo treba tych čatyroch patrabavalnych biznesoŭcaŭ absłužyć.

Kali ja padaju sup, baču, chleba ŭžo znoŭ niama, apošni kavałak pajšoŭ u rot.

Daliboh, mała kali takoha smačnaha chlebca paspytaješ. I ŭsio sapie. Vy ŭžo mnie prabačcie, kaža.

Što vy, što vy, kažu, ježcie na zdaroŭje. Dobra, kali čałaviek jeść i jamu heta ŭ smak.

Mo j tak, kaža. Mo j praŭda, kali vy tak ličycie. I sapie. Papraŭlaje survetku, potym biarecca za łyžku.

Nu i ŭspušyła pacana, kaža Linder.

Što jon tabie, vinavaty, što taki toŭsty, kažu. Zakryj lapu.

Prynošu jamu jašče košyčak chleba i masła. Nu, jak vam supčyk, pytajusia.

Dziakuj. Dobry, kaža, vielmi dobry, abciraje vusny j pryciskaje survetku da potnaha padbarodździa. Heta tutaka tak horača ci heta mnie tolki horača? — pytajecca jon.

Nie, heta tak u zali dušna.

Tady my zdymiem palito, musić.

Kali łaska, kažu, zdymajcie. Čałaviek pavinien być u kamforcie.

Praŭda, kaža jon. Heta vy vielmi-vielmi słušna kažacie. Ale paśla ja hladžu, a jon jak siadzieŭ, tak i siadzić u palito.

Tyja kampanii i staryja ŭžo razyšlisia. Restaran puścieŭ. Kali ja padavała taŭstunu katlety, i bulbu, i jašče chleba i masła, jon užo zastavaŭsia adzin na ŭsiu zalu. Ja linuła na bulbu śmiatany ad dušy, pasypała šynkaj, cybulaj i pryniesła vo hetulki chleba i masła.

Mo jašče što, pytajusia.

Nie, dziakuj, kaža jon i sapie. Vydatna, dziakuj, kaža i znoŭ sapie.

Smačna jeści, kažu. Padymaju nakryŭku cukarnički i zaziraju tudy. A jon utaropiŭsia ŭ mianie i ŭsio kivaje, pakul ja nie pajšła.

Ciapier ja viedaju, mnie niešta było treba. Ale tady ja nia viedała što.

Tvoj žyrtrest, kaža mnie Haryjeta, tabie kiški vyjeść. Nu, ty ž viedaješ Haryjetu.

Naš firmovy desert, kažu, nazyvajecca “Zialony lichtaryk”, heta pudynh z soŭsam, jość jašče piroh z syram, maroziva z vanilaj i ananasavy šarbet.

A my vas nie zatrymlivajem? Jon pytajecca ŭ mianie i ŭsio sapie zakłapočana.

Ani, kažu. Viadoma, nie. Ja, kažu, jašče kavy pryniasu vam, a vy pakul dumajcie.

My budziem ščyrymi z vami, kaža jon i hajdajecca. My žadajem i firmovaha pudynhu, i maroziva misačku. I na maroziva navierch krapnicie kapačku šakaladnaha syropu, kali łaska. My ž havaryli, što prahaładalisia, kaža.

Ja vychodžu na kuchniu, chaču sama prasačyć, kab jamu desertu nie paškadavali, a Rudzi mnie: Haryjeta skazała, što ŭ ciabie tam tuša niejkaja viačeraje, choć ty jaho ŭ cyrku pakazvaj zamiest kłoŭna. Što, praŭda?

Rudzi fartuch źniaŭ i kaŭpak źniaŭ, nu, ty ž razumieješ.

Rudzi, kažu, jon toŭsty, ale ž nia ŭ tym sprava.

Rudzi śmiajecca. A tabie, zdajecca, padabajucca takija słany.

Ty, Rudzi, nia śpi ŭ šapku, pakieplivaje Džaana. Jana jakraz uvajšła j hladzić.

Ja pačynaju raŭnavać, kaža Džaanie Rudzi.

Ja pastaviła pierad bambizam pudynh, a vialikuju vazu maroziva z šakaladnym syropam — trochi zboku.

Nu, dziakuj, kaža jon.

Na zdaroŭje, kažu, i mianie achinaje niejkaje pačućcio.

Vierycie vy mnie ci nie, kaža, ale my nie zaŭsiody tak jamo.

A ja ŭsio jem i jem, kažu, ale nie mahu vahi nabrać, jak ni pnusia.

Nie, kaža. Kab naša vola, nikoli b. Ale ž heta nia ŭ našaj voli.

Potym za łyžku, i jeść.

A dalej što, pytajecca Ryta, zaciahvajučysia cyharetaj z majho pačka i padsoŭvajučysia bližej da stała. Dzieła pajšło viesialej, kaža Ryta.

A ŭsio. Bolš ničoha. Jon źjeŭ desert i pajšoŭ. I my z Rudzi taksama paciopali dachaty.

Žyrtrest niejki, kaža Rudzi i raźminaje plečy. Jon hetak zaŭždy paciahvajecca, kali stomleny. Paśla jon śmiajecca i znoŭ idzie hladzieć telek.

Ja staŭlu vadu na čaj i prymaju duš. Kładu sabie dałoń miž nahami i dzivujusia, što było b, kab u mianie byli dzieci i adno ź ich vyhladała tak, jak hety bambiza.

Zalivaju vadu ŭ imbryčak, vystaŭlaju kubki, cukarnicu i vynošu na padnosie dla Rudzi.

Rudzi, niby razvažajučy sam sabie, kaža: viedaŭ ja niejak, kali ja byŭ dziciem, dvuch bambizaŭ, takich dvuch słonikaŭ. Maleńkija, a tłustyja, Boža moj. Nia pamiataju, jak ich było zvać. Tłušč — tak adnaho pacana i hukali. Tłušč — klikali my jaho. Jon žyŭ pobač sa mnoj. A druhi chłopiec pryjechaŭ u naš rajon paśla. U jaho mianuška była — Karova. Usie klikali jaho “Karova”, tolki nastaŭniki pa imieni. Tłušč i Karova.

Vo kab u mianie ichnyja fotki zastalisia, kaža.

A mnie da hałavy ničoha nie prychodzić, prosta harbatu pjom. Ja nieŭzabavie ŭstaju i idu kłaścisia. Rudzi taksama ŭstaje, vyklučaje televizar, zasoŭvaje ŭvachodnyja dźviery i pačynaje rasšpilacca.

Ja kładusia ŭ łožak, pierałažu na kraj i lažu tam na žyvacie. Rudzi kładziecca ŭ łožak i pačynaje, jak tolki vyklučyli śviatło. Ja pieravaročvajusia na śpinu i krychu rassłablajusia, choć jon mianie krychu zmusiŭ. Dy vo što dziŭna: kali jon załazić na mianie, ja raptam adčuvaju siabie poŭnaj, ja adčuvaju siabie žachliva poŭnaj, takoj poŭnaj, što Rudzi — niby jon malaŭka jakaja — amal źnikaje.

Heta prykoł, kaža Ryta, ale baču, što ty nia viedaješ, jak jaho rastłumačyć.

Ja adčuvaju pryhniečanaść. Ale hetaha ja joj raskazvać nia budu. Ja j tak užo zašmat joj raspaviała.

Jana siadzić i čakaje, pakručvajučy vałasy svaimi minijaturnymi palčykami. Čakaje niečaha? Kab ža znaćcio. Ciapier žnivień.

Majo žyćcio źmienicca. Ja heta adčuvaju.

Rejmand Karver

Pierakłaŭ z anhielskaj A.D.

Kamientary da artykuła