BIEŁ Ł RUS

Vajna — heta biada

14.02.2003 / 13:00

Nashaniva.com

U našym źmienienym śviecie vajna, lubaja, — heta biada. Tak i pieradajcie tearetykam. Spraviadlivaja ci niespraviadlivaja, nastupalnaja ci abarončaja, navat antyterarystyčnaja — biada. Učora Juhasłavija, siońnia Irak, zaŭtra… Zaŭtra cyvilizavany i demakratyčny śviet ubačyć najiarčejšy svoj antypod u Paŭnočnaj Karei. Paślazaŭtra — u Biełarusi, dzie panuje apošni dyktatar Eŭropy.

Režymy — jak ludzi. Jość małyja, jak dzieci; jość nie takija, jak naš; jość i zusim varjaty, jakich cyvilizavanyja supolnaści nazyvajuć ciapier nie varjatami, a «inšymi»; jość adkryta varožyja. Ale ź niadaŭniaha času ludzi pierastali zabivać naravistych i škadlivych dziaciej, pierastali źniščać varjataŭ. U dačynieńniach ź imi źjaviŭsia inšy matyŭ — razmaŭlać. Jakim by niemahčymym i bieznadziejnym heta ni vyhladała, treba razmaŭlać. Jakaja b prorva ni była pamiž nami — cyvilizavanymi, adukavanymi i miralubnymi — i imi — dzikimi, ciomnymi j vajaŭničymi, — my musim razmaŭlać. Sa škadlivym dzicionkam, z varjatam-«inšym», ź nieprymirymym voraham.

Kažuć, Ameryka maje svaje škurnyja intaresy ŭ hetaj vajnie ź Irakam. Maŭlaŭ, tam, na dalokim poli boju, jana znojdzie svaju ŭnutranuju stabilnaść, svoj padnoŭleny imidž zvyšdziaržavy i biaskoncyja zapasy nafty. Ale nia ŭ hetym reč. Treba zusim nia viedać Ameryki, kab padazravać u joj adno škurnictva. Sama Ameryka kaža, što choča zachinuć śviet ad pahrozy, jakaja sychodzić ź Iraku, nu i ŭ dadatak — źniščyć dyktaturu Sadama, aščaślivić iracki narod. Voś dva matyvy, jakija nibyta apraŭdvajuć biadu.

Pačnu z druhoha, bo jon bližejšy nam. Nas taksama možna zachacieć aščaślivić, pazbaviŭšy ad apošniaha dyktatara Eŭropy. Dyktatara hetaha vybirała bolšaść nas i bolšaść nas padtrymlivaje dahetul — nie tamu, što jon taki ŭžo nam luby, nie, a tamu, što jamu pakul što niama alternatyvy. Niama takoj asoby, takoj prahramy, takoj enerhietyki, takoj chitraści, kali chočacie, jakaja b pieraŭzyšła chitraść ciapierašniaha kiraŭnika. Heta značyć, što my z vami, usie razam, jak narod jašče nie hatovyja naradzić takoha. My jašče tolki farmujemsia jak sučasnaja nacyja. Heta adbyvajecca marudna i ciažka, ale pryśpiešyć heta niemahčyma. Užo hadoŭ dziesiać amerykanskaja demakratyja sprabuje dapamahčy nam daśpieć, adnak ničoha z hetaha nie vychodzić. Tamu što niemahčyma nikoha zahnać pałkami ŭ raj. Treba razmaŭlać. Bo niaśpiełaść nacyi nia moža być padstavaju dla vajny.

Ameryka maje dośvied razmaŭlańnia — radyjostancyi (uspomnim, jakuju rolu ŭ razvale imperyi SSSR adyhrała amerykanskaje radyjo «Svaboda»), telekanały (dla Kuby, a ciapier stvarajuć i dla arabskich krainaŭ). Heta ŭsio — razmaŭlańnie z-za miažy. Jość i «kantaktny» sposab — zvarot da kulturaŭ u niedemakratyčnych krainach. Skažam, siońnia ŭ śviecie źjaviłasia takoje paniaćcie, jak iranskaje kino, — i my raptam pačuli ich, jašče ŭčora zusim zakrytych ad nas irancaŭ. Kultura, najpierš jaje mastackija žanry, — zaŭsiody i pieršy dysydent, i pieršy parlamentar, i pieršy miratvorca. Bo ź jaje śviet daviedvajecca pra realny stan rozumaŭ u krainie-izhoi. Chiba nie z ramanaŭ Markiesa my hladzieli na łacinaamerykanskija dyktatury, byccam ź siaredziny.

Najvažniejšyja składniki razmaŭlańnia: pačuć i być pačutym. Nie skazać i navat nie pasłuchać, a mienavita pačuć i być pačutym. Bo pačuŭšy, ty možaš adčuć, a adčuŭšy — supieražyvać, prymać biadu inšaha jak svaju. Ničoha bolšaha i bolš boskaha za supieražyvańnie ŭ čałavieku niama. Heta naša žyćcio i ŭsio, što ŭ nas jość pierad suśvietam, u jakim my jašče tak mała viedajem i možam. Ale ŭ vypadku ź Irakam daminuje pakul što inšy matyŭ — skazać. Skazać, što naša ciarpieńnie vyčarpanaje i my hatovyja pakarać izhoja. Niahledziačy navat na toje, što statut AAN zabaraniaje nam preventyŭnyja vojny. Pry hetym my nia možam skazać, što čujem Irak i što Irak čuje nas.

Druhi matyŭ — pahroza, što zychodzić ad Iraku dla inšaha śvietu. Ale sučasnamu śvietu stakroć praściej zabiaśpiečycca ad takoj pahrozy, čym stakroć bolšyja srodki vydatkoŭvać na biadu, jakaja stanie ahulnaj dla ŭsich.

Novaja vajna nia daść takoj satysfakcyi, jakuju mahła b dać jašče nia tak daŭna. Bo ciapier lubaja vajna, paŭtarusia, — heta biada, a ŭ biady nia moža być pieramohi. U sučasnaj vajny nia moža być pieramožnaha kanca. Što ŭ vajny z talibami ŭ Aŭhanistanie, što ŭ antyterarystyčnaj vajny suprać ben Ładena, što ŭ rasiejskaj vajny ŭ Čačenii... Adno ciaham hetych vojnaŭ množacca i množacca da biaskoncaści čałaviečyja trahiedyi. Heta hibiel niepačutych i tych, chto nia daŭ sabie kłopatu pačuć. Pra hetyja vojny ŭžo nia budzie takich filmaŭ, jak pra druhuju suśvietnuju abo navat karejskuju ci vijetnamskuju. Śviet źmianiŭsia. Mnie ciažka ŭjavić, kab baćki amerykanskaha sałdata, stojačy nad jahonaj trunoj, adhružanaj ź Iraku, adčuvali vysoki honar za svajho syna-hieroja. Kali vajna stała biadoj, heta značyć, što ŭ joj nie zastałosia miesca aničomu vysokamu, śćviardžalnamu i śvietłamu, jak heta było raniej. Vajna stała tatalnym zanudnym choładam u sercy ŭsich jaje ŭdzielnikaŭ, bo ŭ biady niama pieramožcaŭ. Pieramožcy mohuć być tolki nad biadoju, nad vajnoju, nad idejaj bambavać niejkuju krainu i niejki narod tolki tamu, što hety narod vybiraje dyktatara. Tamu sapraŭdnym hierojem u siońniašnim śviecie stanie toj, chto praduchilić biadu. Heta značyć — zdoleje być pačutym na tym baku linii frontu i pačuje, što kažuć tam.

Siarhiej Dubaviec

Čytajcie taksama:

Kamientary da artykuła