Va ŭsie časy ŭłady dzialili piśmieńnikaŭ na «česnych» i «niačesnych», uznaharodžvajučy pieršych i karajučy druhich. Sajuzy piśmieńnikaŭ časta stvaralisia mienavita dziela hetaha. Ale zdarałasia, što sajuzy kusali ruku, jakaja ich karmiła. Jaskravy prykład — procistajańnie tvorčaj elity i ŭłady ŭ Čechasłavaččynie ŭ 1968—1988. Savieckaje ŭvarvańnie navat artadaksalnyja kamunisty ŭspryniali jak vialikaje nacyjanalnaje prynižeńnie. Sajuz piśmieńnikaŭ adnym ź pieršych vykazaŭ pratest. Pačałosia ŭsio z dyskusii pamiž Miłanam Kunderam i Vacłavam Haŭłam ab nacyjanalnym mentalitecie i historyi.
- Z hetaj historyi my bačym: tolki chłuśni patrebna dapamoha ŭłady. Praŭda vyžyvie sama.
T.Džefersan
Va ŭsie časy ŭłady dzialili piśmieńnikaŭ na «česnych» i «niačesnych», uznaharodžvajučy pieršych i karajučy druhich. Sajuzy piśmieńnikaŭ časta stvaralisia mienavita dziela hetaha. Ale zdarałasia, što sajuzy kusali ruku, jakaja ich karmiła. Jaskravy prykład — procistajańnie tvorčaj elity i ŭłady ŭ Čechasłavaččynie ŭ 1968—1988. Savieckaje ŭvarvańnie navat artadaksalnyja kamunisty ŭspryniali jak vialikaje nacyjanalnaje prynižeńnie. Sajuz piśmieńnikaŭ adnym ź pieršych vykazaŭ pratest. Pačałosia ŭsio z dyskusii pamiž Miłanam Kunderam i Vacłavam Haŭłam ab nacyjanalnym mentalitecie i historyi.
Kundera zaklikaŭ da staičnaha ŭsprymańnia sytuacyi, što skłałasia, jak čahości časovaha i drobiaznaha. «U nas — svoj honar, honar narodu». Ź im nie pahadziŭsia Vacłaŭ Havał. «Kali b naš narod trymaŭsia takoj pazycyi zaŭždy, jon nia vyžyŭ by», — śćviardžaŭ budučy prezydent Čechii. Nieŭzabavie jon źviarnuŭsia da lidera českich kamunistaŭ Hustava Husaka z nastupnym listom: «Siońnia vy abrali šlach, samy zručny dla siabie i samy niabieśpiečny dla hramadztva — šlach udavanaha vonkavaha dabrabytu za košt unutranaha zaniapadu… šlach elementarnaha ŭmacavańnia svajoj ułady praz… systemnaje prynižeńnie čałaviečaj hodnaści». U adkaz ułady razahnali Sajuz piśmieńnikaŭ, abvinavaciŭšy jaho ŭ «surjoznym złoŭžyvańni mastactvam i kulturaj… u metach zachopu ŭłady blokam revizijanisckich i antysacyjalistyčnych sił». Novy, całkam zaležny ad režymu Sajuz byŭ stvorany ŭ 1972 h. Jaho kiraŭnikom staŭ Jan Kozak, aŭtar tvoraŭ na kałhasnyja temy. U novy Sajuz uvajšło mienš za čverć byłych siabroŭ.
Siońnia niama ŭžo Husaka. Kozaka daŭno zabyli. Imiony ž Haŭła i Kundery havorać sami za siabie.
-
Režym Łukašenki časova stanie mienš ahresiŭnym da susiedziaŭ, ale stratehična budzie imknucca da avałodańnia atamnaj zbrojaj
-
«Znajšli krajniaha», a «pastaviać sałdafona jakoha-niebudź». U sacsietkach adreahavali na zvalnieńnie kiraŭnika «Minsktransa»
-
Cyhankoŭ: Nie padazravaŭ, što Babaryka źjaŭlajecca prychilnikam sacyjalizmu — mary siaredniaha čałavieka
Kamientary