Saŭładalnica Mark Formelle: «Kryteryj raźvićcia dziaržfabryk — nie rynak, a ekanomija elektryčnaści»
Pakolki 8 sakavika pieršapačatkova ŭźnik jak dzień baraćby za raŭnapraŭje mužčyn i žančyn, AUTO.TUT.BY nakiravalisia ź vinšavańniami da čałavieka, da pośpiechaŭ jakoha daloka mnohim pradstaŭnikam mocnaha połu. U sałonie Mercedes ML 400 my sustrelisia z saŭładalnicaj papularnaj biełaruskaj marki adzieńnia Mark Formelle Śviatłanaj Siparovaj. Jana raspaviała, čamu ŭ bujnym biznesie tak mała žančyn, navošta najmać zamiežnych kansultantaŭ u biełaruskuju kampaniju, a taksama pa jakich pryčynach ajčynny lehpram znachodzicca nie ŭ lepšym stanie.

«Adziny minus aŭtamabila ŭ tym, što jon hłušyć mator na śviatłafory»
Surazmoŭnica kaža, što raniej jana jeździła na Toyota Camry, jakuju ličyć praktyčnym aŭtamabilem. Hetaj vosieńniu Śviatłana vyrašyła źmianić aŭto na bolš emacyjnaje.
— Pakolki na toj momant ja ŭžo pajeździła na ŭsiedarožnikach muža (Andrej Sierykaŭ, partnior pa biznesie. — TUT.BY), zrazumieła, što chaču niešta padobnaje. A mienavita Mercedes ML ja abrała tamu, što jon dla mianie bolš siabroŭski pa dyzajnie.
Surazmoŭnica kaža, što nie chacieła sabie čornuju mašynu, bo minułaja była mienavita takoha koleru.
Zychodziačy z taho, što Siparova vybirała nie asabisty, a słužbovy aŭtamabil, to niepasredna kuplaj mašyny zajmalisia kiroŭca i jaje muž. U listapadzie minułaha hoda jany pryhnali Mercedes ML 400 z maskoŭskaha sałona.
— Mašyna mianie zusim nie rasčaravała, a niekatoryja detali vielmi paradavali. Naprykład, z opcyj mnie padabajecca aŭtamatyčnaje pieraklučeńnie dalokaha śviatła na blizkaje i naadvarot.
Adziny minus z opcyj aŭto dla Śviatłany — heta režym EKO, jaki pastajanna hłušyć ruchavik mašyny na śviatłafory.
«Horš za ŭsio pavodziać kiroŭcy na BMW i na tranzitnych numarach»
Z chadavych jakaściaŭ svajho aŭto Śviatłana adznačaje miakkuju padviesku i vydatnuju dynamiku, choć jana i nie lubić vialikich chutkaściaŭ. Pry jaje spakojnaj maniery jazdy Mercedes raschoduje kala 12 litraŭ AI-95 u źmiešanym režymie.
— U mianie pravy z 1998 hoda, tamu zaraz ja jezdžu tak, kab było kamfortna i mnie, i maim pasažyram. Viadoma, u kancy 90-ch na svaim Volkswagen Passat B3 ja jeździła troški pa-inšamu
Trochi horš jeździli, pa ŭspaminach surazmoŭnicy, i inšyja kiroŭcy ŭ toj čas. Choć i zaraz nie ŭsio idealna, bo niekatoryja aŭtamabilisty, kaža Śviatłana, pastajanna kidajucca z šerahu ŭ šerah, «byccam jany bajacca prapuścić niešta važnaje».
— Zastalisia jašče tyja, chto vielmi blizka padjazdžaje da tvajoj mašyny i, nie źviartajučy ŭvahi ni na što, mirhaje, kab ty jamu sastupiŭ. Jak praviła, heta kiroŭcy BMW i aŭtamabilaŭ na tranzitnych numarach. Adnych na chutkuju jazdu pravakujuć ich mašyny, astatnich — žadańnie aprabavać tolki što nabytaje aŭto.

«Paśpiachovaja žančyna ŭ Biełarusi — heta nie zaŭsiody paśpiachovy biznesmien»
Taksama, pa słovach surazmoŭnicy, adroźnivajucca i pavodziny mužčyn z žančynami na darozie: druhija bolš aściarožnyja. Pa nazirańniach Siparovaj, heta jakaść pryhožaj pałovy pieranosicca i na śfieru biznesu.
— Navat statystyka havoryć ab tym, što kali ŭ radzie dyrektaraŭ kampanii jość choć adna žančyna — hetyja arhanizacyi nie schilnyja prymać niejkija ryzykovyja rašeńni. Ale ja nie kažu, drenna heta ci dobra.
Śviatłana nie ličyć drennym i toje, što ŭ biełaruskim bujnym biznesie zusim niašmat žančyn. Kaža, što sprava tut zusim nie ŭ žorstkaj kankurencyi ci asablivych praviłach hulni ŭ hetaj śfiery.
— Ja dumaju, što bujny biznes prosta bolš cikavy mužčynam, bo ŭ žančyn akramia pradprymalnictva ŭ žyćci jość i inšyja intaresy, naprykład siamja. Dy i ŭ vačach hramadstva paśpiachovaja žančyna — heta daloka nie zaŭsiody paśpiachovy biznesmien.

«Zamiežnyja kansultanty prymušajuć dumać pa-inšamu»
Da svajho ž pośpiechu ŭ pradprymalnictvie surazmoŭca išła kala 15 hadoŭ. Śviatłana raskazvaje, što ŭ siaredzinie 90-ch paśla instytuta pryjšła mieniedžaram pa prodažach u kampaniju baćki, jakaja zajmałasia pašyvam nižniaj bializny. Vyjšaŭšy zamuž i prajšoŭšy peŭnyja prystupki karjernaj leśvicy, 6 hadoŭ tamu jana vyrašyła pakinuć kampaniju i arhanizavać svaju spravu z mužam.
— My z baćkam bačyli biznes pa-roznamu, tamu vyrašyli iści kožny svaim šlacham. Da taho ž ja razumieła, što pracavać z mužam mnie budzie praściej.
Nieskładanym dla Siparovaj byŭ i vybar śpiecyjalizacyi biznesu, bo jana ŭsio śviadomaje žyćcio zajmałasia prodažam i vytvorčaściu nižniaj bializny. Krychu paźniej u liniejcy pradukcyi Mark Formelle źjavilisia majki, šorty, štany i paścielnaja bializna.
— Da pašyreńnia liniejki nas padšturchnuła toje, što my pačali adkryvać svaje ŭłasnyja kramy. My chacieli, kab čałaviek moh da nas zajści i kupić nie tolki nižniuju bializnu, a ceły kamplekt adzieńnia.
Vialikuju rolu ŭ raźvićci biznesu adyhrali i niamieckija kansultanty pa vytvorčaści i markietynhu, jakija byli pryciahnuty ŭ ramkach prahramy pa padtrymcy małoha i siaredniaha pradprymalnictva. Heta prajekt Jeŭrapiejskaha banka rekanstrukcyi i raźvićcia, jaki i apłačvaŭ 90% pracy dadzienych śpiecyjalistaŭ na praciahu 2 hadoŭ. Śviatłana kaža, što kansultanty sapraŭdy dali šmat słušnych paradaŭ.
— Naprykład, da źjaŭleńnia kansultantaŭ našy kramy byli nie takimi jarkimi, bo my bajalisia, što heta adpudzić pakupnika niedarahoha adzieńnia. Ale śpiecyjalist pa markietynhu raspavioŭ, što heta zusim nie tak — i my zrabili redyzajn handlovych kropak. U vyniku akazałasia, što jon absalutna maje racyju, tamu što pakupnikoŭ stała bolš.
A voś śpiecyjalist pa vytvorčaści, uzhadvaje surazmoŭnica, pierasunuŭ kalaski ŭ cechu takim čynam, što pradukcyjnaść vyrasła na 40%. Zychodziačy z hetaha, Mark Formelle płanuje praciahvać supracoŭnictva z bankam, choć na hety raz jeŭrapiejcy buduć apłačvać tolki 50% biudžetu.
— Zamiežnyja śpiecyjalisty prymušajuć dumać pa-inšamu i pa-inšamu hladzieć na niekatoryja rečy. Kali raniej ja dumała, što biełarus nie patrebien jarki dyzajn i śmiełyja vyrašeńni ŭ vopratcy, to dziakujučy niamieckim śpiecyjalistam ja kardynalna pamianiała svajo mierkavańnie. Akramia taho, za apošnija hady mocna pamianiałasia i hramadstva: ludzi chočuć apranacca niezvyčajna i z hustam.
Sama Śviatłana siońnia apranutaja ŭ palito Pinko, šalik Bershka i boty Ecco.
«Ź biełaruskich składnikaŭ u našaj vopratcy tolki etykietki»
Niamała biełarusaŭ choča apranacca nie tolki niezvyčajna, ale i jakasna. Adznačajem, što paru hadoŭ tamu ad pakupnikoŭ Mark Formelle źjavilisia skarhi na toje, što adzieńnie chutka hublaje koler pry myćci.
— Takaja prablema sapraŭdy była, tamu my pierastali pracavać z tymi pastaŭščykami materyjału. My nad hetym pracavali i pracujem.
Darečy, tkanina, ź jakoj šyjuć na fabrykach Śviatłany, — tureckaja, a karunki jany pastaŭlajuć z Łatvii. Surazmoŭnica kaža, što tolki etykietki ŭ ich biełaruskaj vytvorčaści.
— Trykataž u Turcyi lepšy i tańniejšy za biełaruski pracentaŭ na 30, a voś karunki naohuł nie vypuskajuć ni ŭ nas, ni ŭ Rasii. Heta vielmi dziŭna, bo taki biznes nie nastolki składany.
I choć adzieńnie i šyjecca ź impartnych składnikaŭ, Siparova adznačaje, što hałoŭnaje — heta biełaruskija dyzajniery i prostyja rabotniki.
— My śpiecyjalna raźmiaščajem svaje vytvorčaści ŭ małych haradach, dzie siaredni zarobak nižejšy. My płacim vyšej za siaredni pa halinie. Ale z-za mienšych vydatkaŭ na vytvorčaść my možam trymać i ceny nižejšymi, čym u kankurentaŭ, jakija raźmiaščajuć vytvorčaść u vialikich haradach.
Surazmoŭca ŭpeŭnienaja, što navat pry nizkich koštach možna rabić rečy prymalnaj jakaści.
— Jakaść — paniaćcie dla kožnaha roznaje, ale całkam realna rabić niedarahuju vopratku, jakaja budzie adpaviadać standartnym patrabavańniam. Hetyja patrabavańni ŭklučajuć u siabie dobruju pasadku, narmalnyja materyjały i nie raspoŭzłyja praz paru prańniaŭ švy. I toje, što rabić niedarahuju, pryhožuju i prymalnuju pa jakaści vopratku možna, užo dakazana tym ža H&M, da ŭzroŭniu jakoha my imkniemsia.
«Śvitanak» pryvyk, što ŭ jaho jość svaja aŭdytoryja — saviecki hramadzianin»
Imknieńnie da raźvićcia dakazvaje i toje, što prybytak kampanii ŭ 2014 hodzie, pa słovach surazmoŭnicy, prykładna na 30% bolšy za prybytak 2013 hoda. A voś biełaruski lehpram dakazvaje toje, što nie ŭsio ŭ kampanii pa pašyvie adzieńnia stanoviacca paśpiachovymi ŭ rynkavych umovach.
— Raniej dla nas asnoŭnymi kankurentami byli fabryki «Śvitanak», «Kupalinka» i «8 Sakavika», ale my, napeŭna, ich abyšli ŭžo niekalki hadoŭ tamu. A čamu ŭ ich tak iduć spravy, ja sama ŭvieś čas pytajusia, choć maju niekatoryja zdahadki.
Naprykład, Siparova ličyć, što «Śvitanak» svoječasova nie madernizavali i fabryka prosta zhubiła rynak.
— Jany pryvykli da taho, što ŭ ich jość svaja aŭdytoryja — taki saviecki hramadzianin, jaki viedaje, što «Śvitanak» — heta tanna. Ale heta było raniej, bo zaraz u Biełarusi źjaviŭsia šyroki vybar adzieńnia pa demakratyčnych cenach. Dy i pakupnik źmianiŭsia: čałaviek lepš kupić reč na 20 tysiač daražejšuju, ale heta budzie jarkaje adzieńnie.
Jašče mienš šancaŭ utrymacca ŭ sučasnych umovach, kaža surazmoŭca, było ŭ fabryki «Kupalinka», bo «jany nie tak tannyja, jak «Śvitanak», i nie takija jarkija, jak Mark Formelle».
— A voś u fabryki «8 Sakavika» niadaŭna źjaviŭsia mocny dyrektar, jaki padniaŭ hetaje pradpryjemstva. Ja zaŭvažyła niejkija novyja rašeńni, ich adzieńnie stała bolš zaŭvažnym na palicach, ale potym dyrektara źniali…
«Nu jak CUM moža zrabić płan pa eksparcie, jaki jamu davodziać?»
Čamu źniali kiraŭnika hetaj fabryki, surazmoŭnica nie viedaje, ale kaža, što inšyja ŭvohule nie chočuć raźvivacca i bajacca prymać rašeńni.
— Uspomnim tyja ž spartyŭnyja štany «Babrujsktrykataž», za jakija jany trymajucca navat nie 20, a 30 hadoŭ. I jany buduć i siońnia adpraŭlać ich u handal zamiest taho, kab šukać novyja rašeńni ci chacia b koler.
Choć, dziela spraviadlivaści, Śviatłana adznačaje, što ŭ pryvatnika našmat bolš svabod, čym u kiraŭnika luboha pradpryjemstva kancerna «Biellehpram». Jana pryvodzić prykład, što dyrektary hetych fabryk pavinny davać spravazdaču ŭ kancernie za kožnuju kamandziroŭku, choć mahli b vydatkavać hety čas bolš efiektyŭna.
— Tak i vychodzić, što dla mianie kryter — rynak, a dla ich — ekanomija elektryčnaści. Navat časam u razmovie ź dziaržaŭnymi kramami dumaješ: boža moj, jak možna ich prymusić rabić płan pa eksparcie? Nu jak CUM moža zrabić płan pa eksparcie?
Siparova adznačaje, što značna asieŭ ekspart i ŭ dziaržaŭnych fabryk, bo na rasijskim rynku ciapier poŭna jak miascovych, tak i niedarahich zamiežnych brendaŭ. Tamu ŭ susiedniuju krainu Mark Formelle vychodzić aściarožna.
— Naprykład, z-za vialikaj prapanovy my nie adkryvajem kramy ŭ Maskvie i Sankt-Pieciarburhu, pracujučy ŭ Ćviery, Čarapaŭcy i Tule. Popyt niadrenny, ale jakija ciapier u Rasii prodažy?
«Biełarusy nie nastolki pakryŭdžanyja, što na radzimie niemahčyma rabić biznes»
Dla taho, kab pracavać va ŭmovach kankurentnaha rynku Rasii, naturalna, patrebnyja i narmalnyja dyzajniery. Śviatłana adznačaje, što ŭ nas u krainie brakuje takich śpiecyjalistaŭ, jakija b rabili madeli rečaŭ mienavita dla masavaha spažyŭca.
— Našym dyzajnieram časta treba stavić ramki, tamu što reč dla mas-markietu pavinna być technałahičnaj, prostaj ŭ vytvorčaści i ŭkładacca ŭ peŭny biudžet vytvorčaści. I nie ŭsie biełaruskija dyzajniery chočuć adčuvać rynak i spažyŭca, choć ciapier u mnohich užo źjaŭlajecca razumieńnie ŭ roźnicy pamiž kamiercyjnaj rečču i pret-a-parte.
Tamu akramia biełarusaŭ nad dyzajnam Mark Formelle pracujuć i śpiecyjalisty ź Vialikabrytanii, jakija byvali i ŭ nas u krainie.
— I kali hetyja dziaŭčynki da nas pryjazdžajuć, to kažuć: jakija ž vy ščaślivyja, što ŭ vas u krainie akijan nierealizavanych idej dla biznesu. Ja ź imi salidarnaja i nie dumaju, što biełarusy nastolki pakryŭdžanyja, kab było niemahčyma zrabić biznes na radzimie.
Kamientary