Iryna Varabiej — zasnavalnica biełaruskaha mastacka-dyzajnierskaha brendu ŭ Kanadzie «Spirit of Belarus».
«Spirit of Belarus» (Iryna Varabiej) — stały ŭdzielnik štohadovaha Fiestyvalu rukatvoraŭ u Taronta, Kanada («CreativFestival»). Na sajcie fiestyvalu adčynieny piersanalny błoh kampanii «Spirit of Belarus».
«Spirit of Belarus» — stały karespandent adzinaha ŭ Kanadzie časopisa rukatvoraŭ «A Needle Pulling Thread». Da hetaha času u im apublikavana ŭžo 15 rabot Iryny Varabiej.
Iryna Varabiej — siabra Hildyi kanadyjskich dyzajnieraŭ vyšyŭki, Kanadyjskaj asacyjacyi vyšyvalnic, Tarontaŭskaj hildyi vyšyvalnic.
Iryna Varabiej — dyzajnier, vykładčyca ŭ halinie vyšyŭki, arhanizatarka kłasaŭ i varštataŭ pa navučańni tradycyjnaj biełaruskaj technicy vyšyŭki i pa prasoŭvańni j zamacavańni termina «Belarusan Nizanka» u Zachodnim Cviecie.
Iryna Varabiej — uładalnica niekalkich internetnych kramaŭ, haspadynia śpiecyjalizavanych sajtaŭ, błohaŭ i h.d.
Dźvie raboty Iryny Varabiej uvajšli va ŭsiekanadyjskaje šou-turne «Threadworks-2016».
Admietnaść vyšyvalnych dyzajnaŭ Iryny — u aryhinalnym, niezvyčajnym dla kanadyjskich vyšyvalnic styli «etnamadern», jaki jana vypracavała sama, spałučajučy sučasnyja techniki vyšyvańnia z tradycyjnymi biełaruskimi arnamientami j vobrazami.
Statystyka elektronnych resursaŭ Iryny Varabiej štotydzień fiksuje ad 1000 da 3000 naviedvańniaŭ. Tolki za adzin hod isnavańnia dźviuch internetnych kramaŭ «Spirit of Belarus» naličana bolš za 4000 naviedvańniaŭ z amal 60 krainaŭ śvietu, šmat ź jakich skančvalisia nabyćciom schiemaŭ dla vyšyvanki. Bolš za 550 biełaruskich dyzajnaŭ užo raźjechalisia ŭ tuziny roznych krainaŭ śvietu, pačynajučy ad ZŠA da Paŭdniovaj Afryki.
Adnojčy, jašče ci nia ŭvosień 2013, zapytaŭsia u Iry Varabiej: «Kolki ŭžo času Vy tyrbajeciesia hołkami-nitkami pad brendam ''Spirit of Belarus''?»
«Svaječasovaje pytańnie, — uśmichnułasia Ira, — sioleta majoj kampanii spaŭniajecca 5 hod». — i ŭsio jakaś cicha, ścipła. Cicha i ŭ tarontaŭskaj hramadzie, jakaja nijak nie zaŭvažyła piacihadovaha isnavańnia pieršaha biełaruskaha brenda ŭ Kanadzie, stvoranaha ichniaj suajčyńnicaj.
— Dyk napišycie pra svaju pracu.
— Sama pra siabie? Niejak niajomka…
— Davajcie ŭ vyhladzie interviju.
— Kamu?
— Mnie…
Razhavaryć Irynu stałasia ciažkim zaniatkam. Łaziŭ pa jejnamu sajtu, šukaŭ začepki dla pytańniaŭ. Niešta sabrałosia j praz Fejsbuk i jejny błoh. Vyprošvaŭ padzialicca materyjałami ź jejnaha sobskaha archivu. Staviŭ udakładniajučyja pytańni… Ciaham šmatlikich rospytaŭ i cikavych hutarak ź Irynaj ja nastolki zachapiŭsia vyšyvańniem i ŭvajšoŭ u spravu, što, napeŭna, i sam užo hatovy vyšyvać ci davać varštaty. Razmovaŭ było šmat, i peŭna što, tolki častkaj ź ich mahčyma padzialicca ŭ publičnym vydańni. Nasamreč ich chapiła b na cełuju knihu, bo vyjaviłasia, što za kožnym dyzajnam ci prajektam staić cełaja historyja žyćcia ź cikavym raspoviedam.
Aleś Kot: U vyniku svaich daślednickich rosšukaŭ pa ŭsich tvaich virtualnych resursach zrabiŭ dla siebie vysnovu, što By — našaja biełaruskaja znakamitaść u Kanadzie. Ni mieńš, ni bolš…
Iryna Varabiej: Nu, nie va ŭsioj Kandzie (śmiajecca). Ale ŭ admietnych, vyšyvalnickich kołach — tak, mianie viedajuć. Viedajuć, što jość takaja kampanija, što robić dyzajny na etničnym, biełaruskim materyjale.
A.K.: A nakolki navohule raspaŭsiudžany ŭ Kanadzie hety zaniatak — vyšyvalnictva?
I.V. Vielmi papularny. Daŭniej tut vyšyvali ŭ kožnym domie. Ciapier mieniej, ale ŭ kožnym mała-małym miastečku jość svaja hildyja-klub vyšyvalnic. I šmat ź ich źjadnanyja ŭ Kanadyjskuju asacyjacyju vyšyvalnic. Pry kožnaj śpiecyjalizavanaj kramie taksama isnuje studyja-klub. Vielmi šmat vyšyvaje niearhanizavanych žančyn, prosta amatarak. I aktyŭnaja cikavaść da vyšyvańnia jak zaniatku apošnim časam iznoŭ raście.
A.K.: Miarkujučy pa zdymkach ŭ Siecivie, u kampanii «Spirit of Belarus» jość navat fan-kłab…
I.V. Tak, kožnaha razu prychožu na fiestyval, a mianie tam užo niechta šukaje, pytajucca, što novaha.
A.K. Vašyja kalažanki pa Tarontaŭskaj hildyi vyšyvalnic z zachapleńniem raspaviadajuć u błohach, jakija cikavyja, unikalnyja Vašyja dyzajny, adroznyja ad taho, što jany pryzvyčailisia bačyć, jak chutka, litaralna na ichnych vačoch, By zrabiłi taki ašałamlalny prahres, i jak jany hanaracca Vami. Staviać Vac na ŭzrovień samych znakamitych dyzajnierak Kanady. Hetak Vašaja siabroŭka Rozmary, kali my razam z Vašym synam Antosiem naviedvali Tarontaŭskuju hildyju ŭ dzień adkrytych d́viarej, chvaliłasia nam u razmovie: ''Našaja Tarontaŭskaja hildyja vielmi admietnaja ŭ paraŭnańni ź inšymi. Čamu? Bo ŭ našaj hildyi jość takija siabry, jak Barbara Kieršju, Dajana Skot, Iryna Varabiej. Bo hetyja mastački — jany inšaha ŭzroŭniu. Jany — dyzajniery, jany majuć kampanii, jany publikujucca (časopisy, baršury, knihi), jany vykładajuć…»
I.V. …Tut ja zachłynułasia tym, što jana mianie pobač z Barbaraj pastaviła…
A.K. A Rozmary praciahvaje: «Tak, Iryna, tak! … U ciabie jość kampanija. Ty publikujeśsia ŭ časopisie. Ty daješ kłasy. A heta — zusim inšy ŭzrovień. Šmat u jakich hildyjach takich admietnych, takoha ŭzroŭniu ludziej niama. Ty — naš honar na ŭsiu Kanadu!»
I.V. Jany ŭsie mnie šmat dapamahali. Prosta pchali mianie napierad. Ja im vielmi ŭdziačnaja. Biaz ich ničoha b i nie było. Ja pra heta im i skazała. Prosta vyjšła da mikrafona na studzieńskim pasiedžańni, i raspaviała, što heta ž siońnia jakraz 10 hod, jak ja pryjšła ŭ hildyju. I dla mianie heta — majo śviata, moj jubilej. Naturalna, ja dzialu jaho ź imi. … Uzhadała, jak ja išła tudy pieršy raz. Kalenki treślisia. Oto ž — niejkaja emihrantka z łamanaj anhielskaj… Strašna… A viedaješ, jak mianie pryniali? Jak byccam doŭha-doŭha mianie tut čakali. Mnie navat apiakunku prystavili, kab tłumačyła ŭsio, dapamahła adaptavacca. A Ika Džekavič adrazu ž padchapiła ad mianie adzin symbal dla adznačeńnia Dnia Maci. Usie jaho vyšyvali… Dyk Ika — jana naahuł «chrosnaja maci» majoj kampanii. Ja joj heta taksama skazała tady.
A.K.: Vaša siabroŭka Iryna Aksionava raspaviała, jak adnojčy Vas prymali ŭ adnoj z kramaŭ dla vyšyvalnic. Vy niejak zajšli tudy razam, i spačatku na ciabie nie źviartali ŭvahi, pakul Vy nie zaŭvažyłi mimachodź, što voś, maŭlaŭ, u hetym časopisie apublikavany Vašy raboty. Jany, jak daviedalisia, što Vy taja samaja Iryna Varabiej z taho samaha «Spirit of Belarus» — nia viedali, dzie ciabie pasadzić, jak absłužyć!
I.V. Nu, było takoje (śmiajecca). Heta była adna dalniaja krama, ja tam redka byvaju. Bo, naprykład, ŭ kramie «Gitta's» — samaj bujnoj u Antarya — mianie dobra viedajuć asabista. U 2013 h. jany navat zaprašali mianie razam ź inšymi samymi viadomymi dyzajnierkami z Antarya na prahramu «Dyzajnier miesiaca».
A.K. A što za prahrama?
I.V. Kožny miesiac u zali kramy rabili prezientacyju adnaho ź viadomych dyzajnieraŭ Antarya, jakaja ŭłučała vystavu rabot, prodaž schiem da ich, sustrečy z dyzajnieram, varštaty. Ja tady davała tam svoj pieršy varštat pa biełaruskaj technicy (i napeŭna, samy pieršy biełaruski varštat u Kanadzie, prynamsi, pra inšyja ja nia viedaju).
A.K.: Darečy, pra vystavy. Vy ładzicie ich i pa-za hetym znakamitym Fiestyvalem rukatvoraŭ. Kolki i dzie stałasia zładžanymi ich?
I.V. Oj, Aleś, nia toje, kab ja ich sama ładziła. Dastatkova taho, što mianie časta zaprašajuć na ŭsialakija imprezy. U vyšyvalnickich kołach ładzicca šmat roznaha kštałtu šou, vystavaŭ, demanstracyj. Heta byvaje i poŭny dyspłej z usimi maimi rabotami, a byvaje — tolki častkova, tematyčna, supolna ź inšymi dyzajnierami. Ja nie mahu zaraz naŭskidku ŭzhadać usie. Ale pra ich raspaviadaju na svajoj staroncy ŭ Fejsbuku i ŭ svaim błohu.
A.K.: Heta ŭsio vystavy ŭ kanadyjskim asiarodku. A svaje, biełarusy Taronta, Manreala, Atavy, Vašyja raboty bačyli?
I.V.: Tolki tyja, što prymali udzieł u Sustrečach Biełarusaŭ Paŭnočnaj Amieryki ŭ Kliŭlendzie, Saŭt-Ryviery, Niu-Jorku.
A.K. I nivodnaj vystavy, naprykład, ŭ našym Biełaruskim centry ŭ Taronta? Čamu?
I.V. Ja, Aleś, zaŭsiody z zadavalnieńniem prymaju zaprašeńni na imprezy ad usich etničnych supołak. Dva razy ŭdzielničała ŭ znakamitaj jakuckaj «Jurcie Miru» ŭ Metro Hall, u rasiejskaj «Born in the USSR», pryniała ŭdzieł u Śviacie vulicy Atlantic u Niu-Jorku, ukrainskim fiestyvali, tatarskim Sabantui, pryvoziła raboty ŭ Hajland-Park (ZŠA). Navat studentam nie admaŭlaju ŭ ichnych Dniach Nacyj…
A.K. A ŭ svajoj ajčynie praroka niama …Ira, Vašy kalažanki pa hildyi ŭvieś čas raspaviadajuć pra ciabie, što ty nia prosta vyšyvalnica, ale i ŭ pieršuju čarhu dyzajnierka. U čym tut roźnica? Što heta takoje — dyzajnier na vyšyvalnickaj dzialancy?
I.V. U tym, što dyzajnier — heta, jak užo kazałasia, inšy ŭzrovień. Heta toj, chto stvaraje schiemy dla vyšyŭki. Nu, voś By zajmajecesia vyšyvańniem. I By chočace vyšyć takuju karcinku, i Bam patrebnaja dla hetaha schiema, jak jaje vyšyvać. Voś ja rablu takija schiemy. Spačatku sama vyšyvaju karcinku-madel, a tady rablu da jaje schiemu. Ich nabyvajuć kanadyjki, amierykanki — i vyšyvajuć pa ich roznyja štučki dla svajho užytku. Nabyli jany, značyć, maje schiemy, patrymali ŭ rukach, pačytali artykuły-anatacyi, mo chto palez u sieciva daviedacca bolej pra cikavuju krainu Biełaruś… Ale hałoŭnaje — na praciahu miesiaca, dvuch, a to j bolej (katoryja i hod) — jany buduć toje VYŠYVAĆ, dy ŭsio z dumkami pra našu Biełaruś. Potym ci to paviesiać heta na ścienku ŭ chacie, ci kamuści padorać — i tady niechta jašče daviedajecca pra našuju cudoŭnuju krainu. Bolej za toje, šmat jakija z rabot stanucca pakinutymi ichnym dzieciam-unukam u jakaści spadčyny. A pakolki vyšyŭka — heta dzieja mahičnaja, to čałaviek svaimi dumkami padčas raboty ab biełaruskim dapamahaje stvarać duchovy ehrehar dla Biełarusi…
Dumki pra heta i natchniajuć mianie ŭtrymoŭvać takuju spravu, jak dyzajnierskaja kampanija «Spirit of Belarus».
A.K. Adnojčy Vy ŭzhadvałi pra napisańnie «Belarusan Nizanka Online Step-By-Step Tutorial» — to bok padrabiaznaj, pakrokavaj instrukcyi dla pačatkoŭcaŭ, što žadajuć samastojna navučycca technicy «biełaruskaja nizanka». Bo pierš čym pačać vykładać u svaich kramach dyzajny, zroblenyja ŭ hetaj technicy, Vy musiłi b navučyć ludziej, jak jaje vyšyvać: pakazać i patłumačyć asnoŭnyja švy i mietady. Tady Vy mierkavałi, što atrymajecca amal što nievialičkaja knižka, sa zdymkami, schiemami i h.d. I jašče Vy maryłi vykłaści hety «Tutoryjał» u siecivie pa roznych resursach, kab jaje mahčyma było spampavać kožnamu. Na jakim etapie hetaja sprava ciapier?
I.V. Na siońnia ja skončyła svaju «knihu» — tutoryjał pa biełaruskaj technicy «nizanka». Na heta pajšło ŭsio majo leta 2015 hoda… Knihu mahčyma pahladieć tut.
Skažu tak, heta «Kniha Žyćcia»… Mahčyma, dziela jaje mianie j pryhnała ŭ Kanadu.
Bo projdzie čas, pajdu ja, zabuducca maje dyzajny. Zhubiacca i tyja maje vyšyvanki, što zrobleny ŭ nizancy. A technika z nazvaj «Belarusan Nizanka» zastaniecca naviek… Hetak ža, jak isnujuć u śviecie techniki Japanese Sashiko, Norwegian Hardanger, Swedish Weaving, navat Ukrainian Merezhka.
Vyviesiła jaje ŭ svaje kramy tolki ŭ kastryčniku 2015, bo była zaniataja inšym prajektam. Hety prajekt prapanavali ŭ Brytanskaj Kalumbii. Tam majuć zrabić demanstracyjny dyspłej z roznymi vidami technik dla adukacyi. Ja vyrašyła zrabić dyzajn ź biełaruskaj nizankaj, kab i jana była tam pradstaŭlenaja. Heta vielmi cudoŭny šaniec dla znajomstva ź biełaruskaj technikaj i dla zaćvierdžańnia nazvy «Belarusan Nizanka». Sam prajekt možna pabačyć tut.
A.K. «Belarusan Nizamka Tutorial» užo apublikavany ŭ internetnych kramach kampanii «Spirit of Belarus«? I jość užo niejkija vyniki? Mo idzie prodaž?
I.V. Ty zabyŭsia: ja nie pradaju jaho. Ludzi mohuć spampavać jaho bieskaštoŭna.
Mušu skazać, što ź im zrabiŭsia niejki niečuvany dla mianie «vybuch internetu». U Fejsbuku maju abviestku ab im naviedali za sutki 3 tysiačy čałaviek, za tydzień — bolej za 6 tysiač. Za pieršy tydzień «Tutoryjał» spampavali z kramy 35 čałaviek z 15 krainaŭ śvietu. Upieršyniu da maich karystalnikaŭ dałučylisia takija krainy, jak Paŭdzionnaja Kareja i Biełaruś (uśmichajecca).
A.K. Iryna, dazvol viarnucca ŭ samy pačatak tvaje vyšyvalnickaje epapiei tut, u Paŭnočnaj Amerycy. Što stałasia pačatkam? Z čaho pačaŭsia ŭdzieł u vystavach u Kanadzie?
I.V. Pra pačatak majho ŭvachodu ŭ kanadyjskaje vyšyvalnaje žyćcio ja ŭsio maru napisać sama, dy, bač, ruki nie dachodziać.
Dyk voś. Niechta niejak, daviedaŭšysia ŭ razmovach, što ja tam niešta sabie vyšyvaju, zapytaŭsia, ci viedaju pra tradycyjny Fiestyval rukatvoraŭ ŭ Taronta, dyj daŭ mnie infarmacyju pra jaho. I voś ŭvosień 2004 h. ja ŭpieršyniu tudy trapiła. Heta byŭ šok dla mianie. Užo druhi. Bo pieršy adbyŭsia, kali ja ŭpieršyniu zajšła ŭ vyšyvalnuju kramu…. Tam, na fiestyvali, ja zdabyła infarmacyju pra Tarontaŭskuju hildyju. Praz kolki miesiacaŭ nabrałasia śmiełaści i pryjšła tudy. Pryniesła pakazać svaje pracy. Kab By mahli ujavić sabie, jak mianie tam sustreli! … Trapiła ja tudy taksama ŭ admietny čas: u hety hod tarontaŭcy prymali Sieminar, jaki Kanadyjskaja Asacyjacyja ładzić štohod u roznych haradoch Kanady (Tarontaŭskaja hildyja i inšyja hildyi — siabry hetaje Asacyjacyi). Ja z zachapleńniem nazirała, jak zładžana pracavali žanki-arhanizatary — jak u ich usio dakładna, raźmierkavana. Jak u vojsku. Ale tut zdaryłasia, što na samym napiaredadni seminaru ŭ ich nie apynułasia fatohrafa. Ja prapanavała svaje pasłuhi, i mianie «zaličyli ŭ štat». A ŭ jakaści bonusu (akramia propusku na ŭsie mierapryjemstvy sieminaru ŭłučna z zaklučnym bankietam) ja mieła ceły asobny stoł dla dyspleju svaich rabot na šou-vystavie. Ja pryniesła tolki tyja raboty, što byli zrobleny na biełaruskuju tematyku. I voś chadžu sabie pa zali, taki štatny fatohraf, baču ŭsich, chto prychodzić na vystavu, chto što kaža. I adznačaju miž inšym reakcyju kožnaha, chto padychodzić da «majho» stała. I baču, jak im cikava! Jak hetyja arnamienty abudžajuć u ich niejkija svaje ŭspaminy!.. Padychodžu. Pačynajem razmaŭlać, i ja pierakonvajusia, što etničnaja tema — heta toje, što jany zaraz padśviadoma šukajuć dla siabie, najeŭšysia ŭžo hetym svaim viktaryjanskim stylem. Niechta spytaŭsia, ci maju schiemy da taje ci inšaje raboty…
I pajšło…
Zładzić schiemku — heta nie tak sabie sprava, nia prosta čarciožyk nakremzać. Tre' ŭsio aformić poŭnym bukletam ź instrukcyjaj, uvodnym tekstam, koleravaj schiemaj. I nie tak sabie, a cyvilizavana, markietynhava. Nazoŭ kampanii, łahatyp, mota (deviz), admietny styl dyzajna samich bukletaŭ.
Tre' było vučycca davać instrukcyi na anhielskaj movie. Vučycca samoj movy: terminałohii, słenhu, afarmleńniu ŭsiaho bukletu — kab ŭsio toje mieła kamiercyjny vyhlad. U hetaj suviazi mušu nazvać jašče adnoje imia — Ika Džekavič (Ietje Jakovich) — dyzajnierka, maja siabroŭka pa hildyi. Jana kantralavała ŭsio, da kožnaj koski, zaadnoje navučała, dapamahała. Adnačasova, paralelna z raspracoŭkaj idei svajoj kampanii, ja pracavała nad dyzajnami.
Dalej bolš. Zachapiłasia novymi technikami. A jak inakš? My ŭ siabie tam tolki kryžyk i viedali. Ja navat nie padazravała ab isnavańni stolkich sposabaŭ «malavańnia nitkami». Štorazy prychodziš na pasiedžańnie hildyi — a tam tradycyjny punkcik ahiendy — «show-and-share (pakažy-i-padzialisia)» — heta kožnaja prynosić pakazać, što jana navyšyvała. Stolki ŭsiaho cikavaha! A potym majstar-kłasy pa roznych štučkach-dručkach… Ja sa svaim kryžykam i sumiełasia… Voś i zachaciełasia pasprabavać, a što jak zrabić dyzajny ŭ roznych technikach, ale na padstavie biełaruskich arnamientaŭ. Tak vypracavaŭsia ŭ mianie svoj styl — taki «etna-madern».
Kali ŭ mianie sabrałasia ŭžo prystojnaja kalekcyja rabot i schiem, na čarhovym fiestyvali, uvosień 2008h., Ika paznajomiła mianie z redaktarkaj adzinaha kanadyjskaha časopisa dla rukatvornic ''A Needle Pulling Thread'' Karłaj Kanonika (Carla Canonico). Taja prosta schapiła maje buklety vochapkam, prycisnuła da hrudziej: «Heta toje, što treba!..» Pieršaja publikacyja była zaplanavana na viasnu 2010 h. Ale pryniać udzieł u fiestyvali ŭ jakaści dyzajniera-karespandenta časopisa Karła zaprasiła ŭžo ŭviesnu 2009 h. Voś ad taho času i ŭdzielničaju ŭ kožnym fiestyvali.
Ad vosieni 2008 h., kali ad imia kampanii ''Spirit of Belarus'' padpisała damovu z časopisam, ja i adličvaju pačatak jaje isnavańnia.
A.K. Ira, a navohule, jak i kali Vy pačałi zajmacca tvorčaściu: piśmienstvam, vyšyvańniem? Adkul pajšli pieršyja šturški da pieršaha j druhoha?
I.V. Zaŭsiody biantežusia takim pytańniem. Lohka skazać, što ŭsim (i piśmienstvam, i vyšyvańniem, i fatahrafijaj, darečy) pačała zajmacca ŭ Kanadzie. Ale z usim hetym ja mieła niejki svoj dośvied jašče ŭdoma ŭ Biełarusi. U junactvie niešta pisała (vielmi chaciełasia pisać, až u rukach śviarbieła), ale ŭsio pad padušku, bo svaju pisaninu piśmienstvam nie ŭvažała. U dziacinstvie navučyłasia vyšyvać, jak usie dziaŭčynki, i tak mnie heta spadabałasia. Ale schiemak było nie dastać, i ja sprabavała rabić svaje — malavała na klatčatym arkušy. Vyšyvać chaciełasia taksama až da śvierbu ŭ rukach, ale tak i nie daviałosia, bo pryjšłosia šmat rabić na prutkach (viazać), kab zajmieć niejki dadatkovy prybytak.
Pa-sapraŭdnamu vyšyvać vydałasia ŭžo tut, u Kanadzie. Šturškoŭ nijakich nie było. Ja z hetaj maraj — vyšyvać — siudy tak i jechała. Navat jašče mroiłasia niešta takoje… nieakreślenaje, bo nijakaha ŭjaŭleńnia nia mieła, jak heta ładzicca ŭ čužoj krainie … jak by heta stvarać samoj schiemy dla vyšyŭki dla kampanii, što ich pradaje. U pieršyja ž dni znajšła kramu, śpiecyjalizavanuju dla vyšyvalnic, nabyła nitki, schiemy, pačała vyšyvać. Potym u adnym časopisie ŭbačyła reklamu kamputarnaj prahramy dla stvareńnia schiem vyšyŭki kryžykam. Skažam tak, majo zasvojvańnie kamputara dy anhielskaj movy adbyvałasia mienavita praz hetuju prahramu.
A.K. A ci naviedvaje Vas inšym časam pačućcio pieramohi? Kali i ź jakoj nahody?
I.V. Takoje pačućcio mnie znajomaje. Apošnim razam ciešyłasia im u junactvie, kali zajmałasia sportam dy pracavała trenieram. U ciapierašnim žyćci jano mianie nie naviedvaje, bo ja da jaho i nie imknusia. …. Pamiatajece, byŭ taki piersanaž u filmie «Obyknoviennoje čudo» — palaŭničy z navučencami. Jon užo daŭno nie paluje, bo času nia maje, bo ŭvieś čas vydatkuje na zbor sertyfikataŭ pra toje, jaki jon vybitny palaŭničy. Dyk voś, miž sertyfikatami i palavańniem ja vybiraju palavańnie. Ja chaču palavać: vyšyvać, dyzajnić, pierakładać… Mnie padabajecca sam praces. Ja nasałodžvajusia im. I ŭ hetym pracesie niejak nia baču ni miejsca, ni sensu dla spabornictva, supiernictva, a značyć, i pieramoh. Ja nia viedaju, kaho, jak i ŭ čym ja pieramahaju i ci treba. …Jość, praŭda, adno padobnaje pačućcio, kali pracuješ nad novym dyzajnam, novaj idejaj, technikaj… Viedajece, dyzajn u vyšyŭcy — heta jak pazł, byvaje čysta hieamietryčnaja hałavakrutka… Kruciš-vierciš jaje… I tady raptam usio stanovicca na svaje miejscy — i ty tryumfuješ: jejess, usio syšłosia, spracavała!
Chacia… ty maješ racyju, mušu papravić siabie. Sapraŭdnaje pačućcio pieramohi ŭsio ž adčuvaju, kali, naprykład, na vystavach niechta ŭskliknie: «Oj, ja viedaju hetuju dyzajnierku! Heta ŭsio ŭ jaje — biełaruskaje!»… Kali maje navučenki pierad varštatam pačynajuć robić vyšuki ab biełaruskaj nizancy i ŭvohule ab Biełarusi, a potym takija pytańni mnie zadajuć! «A praŭda, što Biełaruś maje tysiačahadovuju historyju?»… Abo voś nieznajomaja mnie amierykanka dasyłaje na maju ctaronku ŭ Fejsbuk zdymak survetki, jakuju tolki što nabyła ŭ kamisijoncy, i jana chvalicca, što nabyła jaje mienavita tamu, što paznała ŭ joj vyšyŭku biełaruskaj nizankaj. Voś kali ja daviedvajusia, jak ludzi ŭžo paznajuć biełaruski arnamient, biełaruski «visual image», vyłučajuć jaho siarod mnostva inšych etničnych — i heta dziakujučy ichnamu znajomstvu z kampanijaj «Spirit of Belarus», heta dla mianie — sapraŭdnaje pačućcio pieramohi.
A.K. I jak zvyčajna naprykancy takoha kštałtu razmovaŭ pryniata zapytvacca ŭ tvorčaje asoby pra plany na budučyniu.
I ci majuć miejsca ciažkaści? Što ci chto zaminaje dziejnaści ŭ vyšyvalnictvie, piśmienstvie? Ci byvajuć momanty, kali apuskajucca ruki?
I.V. Planaŭ — hramadździo! Viedaješ, kali b moj rabočy skietč-natatnik byŭ papiarovym, jon staŭsia b pamieram ź niekalki tamoŭ «Vajny i mira» (śmiajecca). Ale ŭ mianie ŭsio ŭ kamputary, usio — tečkami, tečkami… Ja viedaju, što majho žyćcia na ŭsie maje idei i prajekty nia chopić. I voś, kali pra heta dumaješ, «achoplivaje rospač i apuskajucca ruki». Ja śpiašajusia, kab choć niejak paśpieć ažyćciavić choć častku svaich prajektaŭ.
Ciapier pra ciažkaści. Mnie nichto nie zaminaje «palavać». Jość adzin «zaminalnik» — čas. Ci, dakładniej, jaho adsutnaść. Nie chapaje…
A jašče «ruki apuskajucca», kali jak ni kruci, ale davodzicca «źbirać sertyfikaty». A mienavita. Treba zajmacca veb-sajtam, reklamaj, internet-kramaj, drukavańniem, usioj papiarovaj rabotaj, kamputarnaj dy internetnaj pracaj, pracaj nad novymi i novymi bukletami. Kab chto inšy heta rabiŭ, a ja tolki dyzajniła, to kolki jašče prajektaŭ mahčyma było b vykanać!..
Akramia zhadanaha, dobry kavałak času addajecca na padrychtoŭku materyjałaŭ praktyčna ŭ kožny numar časopisa. A viedaješ, kolki času jdzie na samaadukacyju, na navučańnie? Šukaju sajty, knihi, zdymki. Chadžu pa biblijatekach, spampoŭvaju, čytaju, sprabuju — vučusia. Dahaniaju svaich kanadyjskich kalažanak, jakija hetamu ź dziacinstva vučylisia, kursy paskančali. Źbiraju svoj bank-biblijateku. Tre' było b zaniacca i terminalohijaj — słoŭnikam z anhielskaj na biełaruskuju. U našaj ža movie navat słovaŭ takich niama. Toje-sioje ŭžo sama vynachodžu-prydumvaju.
Mianie adnoj na ŭsio nie chapaje. Pamiatajece, jak Zina [Staršynia BINIM u Kanadzie Zina Himpielevič. — A.K.] na sustrečy ŭ Saŭt-Ryviery ŭ 2010 h. skazała, što ŭ nas kožny siabra instytutu — sam pa sabie ceły instytut. Voś tut u mianie instytut-majsternia-studyja… I ja ŭ joj adna.
A.K. U kožnaha svaje mary. Čym asoba maładziejšaja, tym jana ružaviejšaja. Pra što maryć haspadynia ''Spirit of Belarus''?
I.V. Pieršaje. Maru pra takuju hildyju, arhanizacyju, kštałtu jak tut, u Kanadzie ci Štatach, ale kab u Biełarusi. Svoj časopis, sajt-forum (i nie adzin), baza stylaŭ-technik, biblijateki, kursy, majstar-kłasy, sieminary, vystavy, konkursy, fiestyvali… Tarontaŭskaja hildyja źbirajecca štodvarazy na miesiac. I hetaha nie chapaje — žyćcio kipić!
Druhoje. Kab usie biełaruskija žančyny pabrali ŭ ruki svoj najstaražytniejšy instrumient — ihołki. I pačali tvaryć.
Treciaje. Kampanija «Spirit of Belarus» — nie začynieny samit. Chaču, kab u kampanii źjavilisia jašče dyzajniery, mastaki, jakija b pracavali pad hetym brendam. Maładziejšyja za mianie. Talenaviciejšyja. I nia tolki ŭ vyšyŭcy. Mahčyma, i ŭ pečŭorkie, pacierkach, lamcy, nabivańni dyvankoŭ — u lubych vidach rukadziella. A voś — sałomka, inkrustacyja, vycinanka. Tut navat nia viedajuć, što heta takoje…
Chaču vučniaŭ, pierajemnikaŭ. …Bo ja pajdu — a što staniecca z kampanijaj? … Kudy maje raboty? Voś ad takich dumak inšym časam apuskajucca ruki…
A.K. Dziakuj za razmovu, Ira. I na skančeńnie z najvialikšaj pryjemnaściu maju ahučyć toje ž, što j z nahody Vašaha Dnia Narodzinaŭ:
''Kab ihołki nia iržavieli j nitki biaskonca źbiahali sa špulek na pałatno, utvarajučy novyja dyjamanty Biełaruščyny, što raskviečvajuć čoparny viktaryjanski styl kanadyjskaha vyšyvalnictva.
Zdaroŭja j ščaścia praz radaść bačańnia vynikaŭ svaje achviarnaje pracy, bačańnia zachoplenych pakłońnikaŭ Vašaha mastactva.
Trymajcesia. Čas dla vybuchu Vašaje sapraŭdnaje słavy jašče napieradzie. Pamiatajce, što jość ludzi, jakija viedajuć Bac, šanujuć Bac j zyčać Bam tolki dobraje. Śviatło ludzkoje dabryni abaronić Bac ad ciemry zła.''
I.B. Jašče raz dziakuj Vam, Aleś, za padtrymku spravy ''Spirit of Belarus''.
Pavažany čytač, kali łaska, zazirnicie na nastupnyja bačynki:
Kamiercyjnaja staronka ‘'SoB'' u Fejsbuku
Halereju rabot možna pabačyć tut.
Piersanalny fejsbuk mastački.
Vinakurniu Lubanskaha ŭ Minsku zakryŭ sakretny hmach, dzie zaprajektavanyja kabiniety dla dopytaŭ i pamiaškańnie dla spalvańnia dakumientaŭ9
Vinakurniu Lubanskaha ŭ Minsku zakryŭ sakretny hmach, dzie zaprajektavanyja kabiniety dla dopytaŭ i pamiaškańnie dla spalvańnia dakumientaŭ
Biełarus-vachtavik na Jamale stvaraje pieśni na biełaruskaj movie z dapamohaj ŠI. «Raniej muzyka była zakrytym kłubam. Niejrasietki adčynili hetyja dźviery z nahi»1919
Kamientary