Viktar Marcinovič: Jak ja šturchaŭ aŭtobus da biełaruskaj miažy
Heta zdaryłasia 3 kastryčnika, u 13:50, z aŭtobusam ajčynaj marki «MAZ» z numaram AI 9823-7. Ja prajšoŭ mytny i pašpartny dahlad na biełaruskim baku, vyjšaŭ z budynku i zaŭvažyŭ tałaku, što stajała na vulicy i čakała na transpart. Zvyčajna pa skančeńni dahladu aŭtobus užo vykočvajecca za šłahbaŭm, zastajecca tolki ŭ jaho sieści.
Ale tut była hohaleŭskaja maŭklivaja scena: natoŭp ludziej z adnaho boku, nieruchomy bus — z druhoha. I mytniki z pamiežnikami, jakija ŭ rospačy hladziać to na aŭtobus, to na ludziej, i nie razumiejuć, čamu adny nie iduć u druhi. Narešcie ŭpali kamiennyja słovy: «Nie zavodzicca».
U XXI stahodździ. Aŭtobus mižnarodnych linij, jaki źjaŭlajecca tvaram Biełarusi dla zamiežnikaŭ. Jaki złučaje dźvie krainy.
Aŭtobus, ad chutkaści i tryvałaści jakoha zaležyć toje, ci paśpiejuć pasažyry na avijastykoŭki dy inšyja tranzitnyja złučeńni ŭ Vilni. Prosta na miažy! Pad šłahbaŭmam! Nie zavodzicca!
Kiroŭca zadumienna chadziŭ vakoł svajho miechaničnaha transpartnaha srodku. «Treba pichać, inakš nie zaviadziešsia», — nasiadaŭ na jaho zzadu šafior z busa, jaki stajaŭ nastupnym u čarzie. Jaho možna było zrazumieć: pakul nie zrušyć naš aŭtobus, nie dahledziać i jahony.
Pamiežniki i mytniki pačali źviartać padkreślenuju ŭvahu na nieruchomy kusok žaleza na prastory, adznačanaj śpiecyjalnym statusam i adnaznačna nie pryznačanaj dla adstoju pałamanych harharaŭ. Pavietra nahravałasia. Dziaŭčyna pobač sprabavała rastłumačyć vieličnamu sivavałosamu zamiežniku, z vyhladu francuzskamu prafiesaru, što značyć vyraz «nie zavodzicca». Toj usio nijak nie chacieŭ hetaha zrazumieć.

«Uzdymicie šłahbaŭm, ja jaho ŭsio ž taki šturchanu», — narešcie źviarnuŭsia kiroŭca da pamiežnikaŭ. Ja niejak adrazu zrazumieŭ, što novy pinžak nadzieŭ siońnia absalutna darma. Bo jak jon adzin šturchanie?
Karaciej, usia mužčynskaja častka pasažyraŭ — a nabrałasia nas 7 čałaviek — stała śpieradu borta AI 9823-7 i pa kamandzie pačała pichać jaho nazad. Prasunuŭšysia na jakich dva mietry, bort pasprabavaŭ zavieścisia, ale nie zdoleŭ. «Bolš chutkaści nabiary», — skamandavaŭ kiroŭca busa.
Tut ja chacieŭ by zaznačyć, što nie maju anijakich pretenzij da čałavieka, jaki kiravaŭ bortam AI 9823-7. Jon absalutna hodna vychodziŭ ź vielmi pahanaj situacyi, kali na mižnarodnym maršrucie jaho pastavili za styrno łamačča, nie zdolnaha biez pałomki prajści 180 km.
Bolš za toje, u mianie niama i pretenzij da «Minsktransa», bo nie hetaja ŭstanova — ci nie jana adna — vyznačaje, na jakija mety horad i kraina musiać puskać hrošy ŭ pieršuju čarhu.
Ja i pra zdareńnie hetaje pišu mienavita dla taho, kab dla dziadziečak u Minharvykankamie i Mintransie narešcie dajšło, što mižnarodnyja maršruty musiać u najkaraciejšyja terminy być zabiaśpiečanyja sučasnym i tryvałym transpartam. Źmianili łahatyp u «Biełavii»? Nu, vinšuju vas! A tym časam na miažy pasažyry musiać rukami pichać styłyja «MAZy»!
Karaciej, z druhoha šturška «MAZ» zavioŭsia. Paśla, kali my ŭžo vyjazdžali z adstojnika, bus zahłuch jašče raz — kiroŭca staŭ prytarmožvać, kab upisacca ŭ vuzki prajezd, upali abaroty, i ruchavik staŭ. Ale tut udałosia padchapić i zavieścisia na ruchu, biez paŭtornaj pichaniny — za što piłotu borta AI 9823-7 asobny dziakuj. Jak my prachodzili litoŭcaŭ, kazać nie budu, bo na kožnym čyrvonym śviatłafory ŭsia hramada ŭsłuchoŭvałasia ŭ huki z ruchavika i ličyła abaroty.
Tolki b nie stać! Usłuchoŭvaŭsia i ja. Nie tamu, što bajaŭsia zapeckać pinžak, a tamu, što nu, viedajecie — budziecie śmiajacca — za dziaržavu kryŭdna.
Adna sprava — źniasłavicca na svaim baku, pad svaimi kamierami videanazirańnia, inšaja — zhańbavacca pierad zamiežnikami, stać zorkami litoŭskaha YouTube. Bo našto nam spartovyja pieramohi, kali pra krainu buduć sudzić pa vidoviščy biełarusaŭ, jakija pichajuć biełaruski aŭtobus praź litoŭskuju miažu? Ale Boh źlitavaŭsia, i na jeŭrapiejskaj ziamli my ŭžo nie hłuchli. Dabralisia da Vilni biez pryhod. Ale vy ž viedajecie, bort AI 9823-7 nikudy nie padzieŭsia.
U čałavieka, jaki rehularna jeździć u Vilniu, jość try opcyi.
Samalot Minsk — Vilnia, jaki vylataje ŭ 8.25 i prybyvaje ŭ 9.00. Usiaho 35 chvilin, ale dla taho, kab trapić na bort, treba dapiercisia da aeraporta, pryčym zrabić heta za dźvie hadziny, prajści mytniu, avijabiaśpieku i h. d. Karaciej, pa časie atrymlivajecca amal taja ž trasca, ale bolš dzierhaniny.
Ciahnik. Idzie dźvie hadziny, kamfortna, sučasna, chutka. Ale pa prybyćci ty ŭtykaješsia ŭ vialikuju čarhu da litoŭskaha pašpartnaha kantrolu. Kali ludziej šmat, zdarajecca biehanina i šturchatnia.
Tamu aŭtobus — heta vyrak. Biez aŭtobusa — nikudy. U tym liku biez borta AI 9823-7.
Jašče adna asablivaść: kali ja čakaŭ pasadki na vakzale 3 kastryčnika, na pieron raptoŭna ŭkaciŭsia raskošny zialony Neoplan z vajfajem i šyrokimi kresłami. «Oho! — padumaŭ ja, niaŭžo «Minsktrans» narešcie ačomaŭsia!» Ale toj Neoplan jechaŭ u… Adesu. I naležaŭ nievialičkaj kampanii Like Bus.
Va Ukrainie vajna, a aŭtobusy čamuści hłuchnuć u nas — taki voś paradoks.
Tut možna było b skončyć pažadańniem chutčejšaj pryvatyzacyi, ale ja nie źjaŭlajusia najmitam kampradorskaha kapitału i vielmi dobra viedaju, čym taja chutkaja tatalnaja pryvatyzacyja skončycca dla Biełarusi.
Voś što: Biełaruś — adzinaja viadomaja mnie kraina śvietu (a vandruju ja šmat), dzie, kab nabyć kvitok na aŭtobus, jaki idzie za miažu, treba pradjavić pašpart.
Heta robicca dla taho, kab adsočvać usialakich padazronych elemientaŭ, usialakich najmitaŭ i zmaharoŭ, kab na miažy padrychtavać im pilny dahlad, kab mieć zapas času dla hetaha. I voś ja ŭjaŭlaju, kolki hrošaj i apłačanaj dziaržavaj uvahi śpiecyjalnych ludziej idzie na pilny prahlad pašpartnych dadzienych pasažyraŭ, suadniasieńnie ich sa śpiecyjalnymi śpisami i h. d.
Pry tym, zaŭvažym, aŭtobusy na miažy ŭstajuć nie praz škodnictva najmitaŭ, a praz toje, što hetaja sistema, zbudavanaja akurat na praviercy pašpartoŭ, sparachnieła nastolki, što chutka pieraŭtvorycca ŭ truchu. Dyk moža treba niejak ačomacca, tavaryšy? Admianić pravierku pašpartoŭ i na hrošy, vyzvalenyja ad zabiaśpiečańnia paranaidalnaj pravierki, nabyć krainie aŭtobus na Vilniu?
Kamientary