Nos Paŭła Sapiehi

A taksama vušy, nasy i łokci troch jaho žonak – znajšlisia. Piša Siarhiej Chareŭski.

U traŭni ŭ Muzei staražytnabiełaruskaj kultury Akademii navuk adbyłasia niezvyčajnaja akcyja. Dyrektar muzeju Barys Łazuka atrymaŭ ad mastakoŭ Viktara Markaŭca i Mikoły Kupavy važkuju skrynku z... frahmentami Sapiehaŭ. Dakładniej, čaścinami skulpturnaha nadmahilla Paŭła Sapiehi i troch jaho žonak, što źbierahajecca ŭ muzei.

Šykoŭnaje nadmahille ŭ duchu mańjeryzmu kolki stahodździaŭ azdablała Halšanski kaścioł. Chram u centry miastečka ŭźvioŭ sam Pavał Stefan Sapieha, u 1618 hodzie. Sam ža ŭ im i supačyŭ. Za savieckim časam kaścioł doŭha stajaŭ spustošany, tolki ŭ časy niezaležnaści jon byŭ addadzieny viernikam i adrestaŭravany. U pravym kaścielnym nefie pachavany pareštki Sapiehaŭ. Tut da niadaŭniaha času znachodziŭsia j słavuty sarkafah.

Kaściołam natchniaŭsia Karatkievič, kali stvaraŭ «Čorny zamak Alšanski». Z Sapiehavaha nadmahilla jon «śpisaŭ» sarkafahi kniazioŭ Alšanskich. Tyja čatyry, u rost čałavieka, skulptury z šera-błakitnaha marmuru, što zachoŭvajucca ciapier u muzei, stvaryli italjanskija majstry XVII st. Źleva – rycar u pancyry – sam Pavał Stefan Sapieha. Pobač, u šykoŭnych marmurovych sukniach, lažać try jaho žonki. Pieršuju i druhuju jon pachavaŭ jašče sam. A ŭžo jaho, sivoha mažnaŭładca, praviała ŭ apošni šlach treciaja. Jana našmat pieražyła muža i zahadała paśla śmierci źmiaścić svoj sarkafah u jahonuju mahiłu, ustalavaŭšy ahulnaje nadmahille.

Heta tolki ŭ ramanie Karatkieviča kaścioł u Alšanach dziejničaje. Pravobraz u savieckija časy byŭ apahanieny i razrabavany. Siroty z susiedniaha internatu, što byŭ pobač, u klaštary niščyli ŭsio, što traplała pad ruku – arhan, vitražy, abrazy, aŭtarnyja freski. Skulptury Sapiehaŭ taksama paciarpieli. U 1980-ja, kali z kaściołu rabili skład, źjaviłasia mahčymaść zabrać nadmahilli ŭ muzej. Śpiašajučysia, amatary staraśvieččyny, navukoŭcy z pamahatymi toje-sioje zhubili: marmurovyja ŭłomki ruk, tvaraŭ, dekoru... Ale słynny svajoj rupnaściu mastak Jaŭhien Kulik usio paźbiraŭ, spakavaŭ i pierachavaŭ. Pa śmierci mastaka ŭ jaho majsterni j byŭ vyjaŭleny hety skarb. Siabry Ja.Kulika, Viktar Markaviec i Mikoła Kupava, uračysta pieradali frahmenty ŭnikalnaha pomnika našaje staraśvieckaje plastyki ŭ muzej.

Pavialičyć

Viktar Markaviec (źleva) i Mikoła Kupava pieradajuć Barysu Łazuku (sprava) rarytety.

Hetaja padzieja – łyžka miodu ŭ bočcy ź dziohciem. Nieabyjakavym da biełaruskaj kultury ludziam jašče doŭha budzie baleć strata Mienskaj archiealahičnaj kalekcyi, vyviezienaj na śmietnik u lutym. Vinavatych nie znajšli. Biełaruś – kraj biezymiennych hierastrataŭ. A voś kali što j robicca dobraha na nivie źbieražeńnia našaje spadčyny, dyk tolki dziakujučy kankretnym ludziam, jakija dziejničajuć biez padtrymki, a to i nasupierak dziaržavie. Jak dvaccać ci tryccać hadoŭ tamu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0