Jak vyžyć u anamalnuju śpioku. Niečakanyja, ale dziejsnyja parady navukoŭcaŭ

Jak pravilna adčyniać vokny

Toje, što ŭ +40°C vokny ŭdzień pavinny być ščylna začynienyja, zdajecca, viedajuć usie. Adnak, jak pakazvaje praktyka, navat vykonvajučy hetaje bazavaje praviła, ludzi praciahvajuć pieratvarać svaje kvatery ŭ piečy. Navukoŭcy źviartajuć uvahu na niekalki nievidavočnych fizičnych pamyłak, jakija my robim štodnia.

Prafiesar Amin Al-Chabajbiech, ekśpiert pa ciepłaabmienie ŭ budynkach z Univiersiteta Notynhiem Trent, papiaredžvaje pra niebiaśpieku zašklonych łodžyj i bałkonaŭ. Mnohija ludzi začyniajuć vokny ŭ kvatery, ale trymajuć adčynienymi dźviery na bałkon dziela iluzii dadatkovaj prastory abo «pavietra».

Nasamreč zašklonaja łodžyja pracuje jak kłasičny parnik: škło prapuskaje soniečnyja promni, ale błakuje vychad razahretaha pavietra vonki, akumulujučy ciepłavuju enierhiju. Navukoviec kateharyčny: u śpioku bałkon pavinien być izalavany ad žyłoha pakoja začynienymi dźviaryma.

Taksama važna razumieć fiziku štor. Doktar Ben Robierts sa śpiecyjalizavanaj łabaratoryi Univiersiteta Łafbara adznačaje, što ščylnyja ciomnyja štory nie ratujuć ad śpioki. Błakujučy śviatło, jany pahłynajuć soniečnuju radyjacyju i pačynajuć pracavać unutry pakoja jak dadatkovy radyjatar aciapleńnia. Efiektyŭna adbivajuć śpioku tolki biełyja abo śviatłoadbivalnyja tkaniny, a jašče lepš — vonkavyja ralety.

Kab chutka vycieśnić nazapašanaje za dzień ciapło, niedastatkova prosta adčynić akno pierad snom. Pavietra pavinna cyrkulavać. Ekśpierty rajać stvarać nie prosta haryzantalny skraźniak, a tak zvany «efiekt komina».

Pakolki haračaje pavietra zaŭsiody padymajecca ŭharu, u pryvatnym domie ci šmatpaviarchovaj kvatery najbolš efiektyŭna adčyniać akno na nižnim paviersie (ci z samaha prachałodnaha, cieniavoha boku), naprykład, vašaha padjezda, i adnačasova akno ŭzroŭniem vyšej abo luk na haryšča. Heta litaralna vyšturchnie haračaje pavietra vonki.

Ale tut, jak padkreślivaje doktar Robierts, jość prablema: choć usie viedajuć, što dom treba achałodžvać unačy, ale ŭ haradach hetaha nichto nie robić praz šum aŭtamabilaŭ, nasiakomych abo elemientarny strach za ŭłasnuju biaśpieku (asabliva na pieršych pavierchach). U vyniku kvatera nie achaładžajecca za noč, i na nastupny dzień tempieratura ŭnutry stanovicca jašče bolš nievynosnaj.

Daśledčyk upeŭnieny, što, kab vyžyć u novaj klimatyčnaj ery, nam pryjdziecca ŭrešcie abstalavać svaje vokny kratami, filtrami i maskitnymi sietkami, bo biez paŭnavartasnaha načnoha skidu ciapła znachodžańnie ŭ bietonnych ścienach stanie fizična niebiaśpiečnym.

Jak pravilna karystacca kandycyjanieram, kab źbierahčy hrošy i pryrodu

Jašče adna masavaja pamyłka źviazana z ekspłuatacyjaj klimatyčnaj techniki. Jak adznačajuć ekśpierty CSIRO ŭ artykule The Conversation,

mnohija ŭładalniki kandycyjanieraŭ sprabujuć ekanomić, uklučajučy prybor na karotki čas pry ekstremalna nizkaj tempieratury, naprykład, na +17°C, a potym vyklučajuć jaho. Nasamreč, heta najhoršy scenaryj jak dla techniki, tak i dla rachunkaŭ za elektryčnaść.

Achałodžvańnie razahretaha pakoja da takich nizkich pakazčykaŭ patrabuje kałasalnych vydatkaŭ enierhii.

Sučasnyja kandycyjaniery stvoranyja dla pastajannaj pracy. Samy enierhaefiektyŭny padychod — vystavić maksimalna vysokuju, ale ŭsio jašče kamfortnuju tempieraturu (zvyčajna heta +26°C udzień i +22°C unačy) i dazvolić sistemie spakojna padtrymlivać hety ŭzrovień.

Analityki Mižnarodnaha enierhietyčnaha ahienctva (IEA) u svaim dakładzie padličyli, što źnižeńnie zadadzienaj tempieratury ŭsiaho na adzin hradus pavialičvaje enierhaspažyvańnie na 5—10 %. Bolš za toje, daśledavańni IEA ŭ Sinhapury pakazali, što ludzi adčuvajuć siabie adnolkava kamfortna pry +24°C i pry +26°C, kali ŭ apošnim vypadku dadatkova pracuje zvyčajny stolevy abo padłohavy vientylatar. Takaja kambinacyja spažyvaje na 30 % mienš elektryčnaści.

Akramia taho, ekśpierty ekałahičnaha ahienctva EIA nahadvajuć pra hłabalnuju canu takoha kamfortu.

Kandycyjaniery pracujuć na choładahientach (ftorźmiaščalnych hazach), uciečka jakich paskaraje hłabalnaje paciapleńnie ŭ tysiačy razoŭ macniej za vuhlakisły haz.

Tamu pry vybary techniki śpiecyjalisty rajać šukać madeli na pryrodnym choładahiencie, jaki markirujecca jak R290.

Jak pravilna karystacca vientylataram

Pavialičyć

Samy dastupny prybor dla baraćby sa śpiokaj — zvyčajny vientylatar — akazaŭsia ŭ centry žorstkich navukovych dyskusij.

Vientylatar nie achałodžvaje pavietra, jon tolki ruchaje jaho, paskarajučy vypareńnie potu z čałaviečaj skury.

U aŭtarytetnym navukovym časopisie Science byŭ apublikavany vialiki materyjał, pryśviečany hetaj prablemie. Suśvietnaja arhanizacyja achovy zdaroŭja i amierykanski Centr pa kantroli zachvorvańniaŭ (CDC) doŭhi čas razychodzilisia ŭ acenkach biaśpieki.

Raniej ličyłasia, što miaža karysnaści vientylatara — heta +35°C (prybliznaja tempieratura čałaviečaj skury), i pry bolš vysokich pakazčykach jon pačynaje pracavać jak kanviekcyjnaja pieč, abdzimajučy cieła raspalenym hazam.

Adnak usio vyznačaje vilhotnaść. Ciapier u Biełarusi fiksujecca nie prosta 40‑hradusnaja śpioka, a śpioka z vysokaj vilhotnaściu. Heta ekstremalnyja «łaźnievyja» ŭmovy.

Fizijołah Oli Džej ź Sidniejskaha ŭniviersiteta dakazvaje, što mienavita pry takoj vysokaj vilhotnaści vientylatary ratujuć serca ad pierahruzak navat pry +38°C. U vilhotnym pavietry pot nie zdolny vyparacca samastojna, i vientylatar fizična dapamahaje arhanizmu astudzicca.

A voś kali b nad nami stajała suchaja śpioka (15—20% vilhotnaści), to vientylatar prynosiŭ by škodu ŭžo i pry +35°C, imhnienna vysušvajučy skuru i davodziačy tym čałavieka da ciepłavoha ŭdaru.

Kab zrabić vientylatar jašče bolš efiektyŭnym, brytanskaje vydańnie The Times raić vykarystoŭvać stary fizičny fokus: pastavić pierad pryboram misku ź lodam. Pavietra budzie achałodžvacca, prachodziačy nad im.

Što tyčycca papularnaha ŭ internecie «japonskaha mietadu» achałodžvańnia sałona aŭtamabila (kali adno akno adčyniajuć, a dźviaryma ź inšaha boku aktyŭna machajuć), navukoŭcy paćviardžajuć jaho efiektyŭnaść tolki dla chutkaj zamieny haračaha pavietra. Płastykavuju panel i siadzieńni, jakija vałodajuć vysokaj ciepłavoj masaj, takim čynam nie astudzić — tut dapamoža tolki soncaachoŭny ekran.

Bijałohija i psichałohija 

Daśledavańnie, apublikavanaje ŭ navukovym časopisie Building and Environment, paćviardžaje kałasalnuju rolu raślin u achałodžvańni žylla — ale havorka nie pra vazony na padakońniku. Indyjskija navukoŭcy pakazvajuć efiektyŭnaść paŭnavartasnych «zialonych ścien». Kali puścić pa viertykalnaj rašotcy zvonku budynka abo na bałkonie chutkarosłuju lijanu, jana stvaraje ščylny žyvy ščyt.

Hety raślinny dyvan fizična błakuje soniečnyja promni i adnačasova achałodžvaje pavietra za košt evapatranśpiracyi (vypareńnia vilhaci liściem).

Ekśpierymienty pakazali, što takaja žyvaja ściana zdolnaja źnizić tempieraturu ŭnutranaj pavierchni bietonu na 3,2°C, a pavietra ŭ pakoi — amal na 3°C. Lepš za ŭsio hety mietad pracuje na zachodnich i ŭschodnich ścienach budynkaŭ, jakija najbolš pakutujuć ad nizkaha piakučaha sonca.

Pavialičyć

Cikavy padychod prapanujuć šviejcarskija daśledčyki z Univiersiteta prykładnych navuk i mastactvaŭ Lucerna. Jany vyśvietlili, što adčuvańnie ciepłyni možna padmanuć praź inšyja orhany pačućciaŭ. Pradstaŭlenaja imi madel pakazvaje, što

pachi mientołu, limona i razmaryna aktyvujuć chaładovyja receptary skury, stvarajučy iluziju prachałody biez realnaha źnižeńnia tempieratury. Taki ž psichałahičny efiekt daje huk vady, jakaja ciače, i vykarystańnie ŭ interjery sinich i biruzovych koleraŭ. A zamiena zvyčajnaj pościłki na hładki bavaŭniany sacin fizična palapšaje ciepłaadvod ad cieła padčas snu.

Kali ž i heta nie dapamahaje, brytanskija miedyki rajać źviarnucca da kropkavaha achałodžvańnia. Zamiest taho, kab prymać ledziany duš, jaki vyklikaje šok i prymušaje arhanizm pierakryvać kroŭ ad skury, zachoŭvajučy ciapło ŭnutry, značna bolš efiektyŭna achałodžvać tak zvanyja punkty pulsu — zapiaści, šyju i stupni, dzie kryvianosnyja sasudy padychodziać blizka da pavierchni.

Internet-chit z apranańniem na noč vilhotnych škarpetak taksama maje navukovy sens, bo stupni źjaŭlajucca vydatnymi ciepłaabmieńnikami. Hałoŭnaje nie vykarystoŭvać škarpetki, ź jakich užo litaralna ciače vada, kab nie zarabić hrybok. Značna bolš biaśpiečny varyjant — pakłaści suchija škarpetki i navałačku na paru hadzin u chaładzilnik pierad snom.

• 8
• 0
• 2
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0