U apošnim bai prykryŭ saboju inšych. Kim byŭ zahinuły va Ukrainie biełaruski dobraachvotnik Vital «Vituška» Tryhubaŭ
«Spačyvaj ź miram, hodny biełarus. Dla mianie honar, što ja byŭ z taboj znajomy», — kaža Uładzimir Žyhar.
Za niekalki dzion da pačatku vialikaj vajny Vital Tryhubaŭ pryjechaŭ u Vilniu. Zdavałasia, paśla zatrymańniaŭ, sutak i ŭciokaŭ ź Biełarusi jaho žyćcio narešcie mahło stać biaśpiečnym. Siabry dapamahali ź vizaj, jon pačynaŭ abžyvacca ŭ novym horadzie. A potym Rasija napała na Ukrainu.
«Jak tolki pačałasia vajna, jon napisaŭ mnie, što jedzie ŭ Kijeŭ. Biez najmienšych rozdumaŭ. Jon nie moh pastupić inakš», — uspaminaje Uładzimir Žyhar z «Biełpoła».
Vital z pazyŭnym «Vituška» byŭ siarod pieršych biełaruskich dobraachvotnikaŭ, jakija ŭ lutym 2022 hoda kałonaj vyrušyli abaraniać Kijeŭ. Nastupnyja čatyry z pałovaj hady jon pravioŭ na vajnie. Słužyŭ u biełaruskich padraździaleńniach «Vołat» i «Teror», paźniej dałučyŭsia da Biełaruskaha dobraachvotnickaha korpusa.
19 kastryčnika 2026 hoda 34‑hadovy Vital Tryhubaŭ zahinuŭ padčas vykanańnia bajavoj zadačy. Pavodle Biełaruskaha dobraachvotnickaha korpusa, u svaim apošnim bai jon prykryŭ saboju pabracimaŭ z bataljona Hatred.
Kamiera №13
Uładzimir Žyhar paznajomiŭsia ź Vitalom u žodzinskaj turmie, u kamiery №13.
Uładzimira pryvieźli tudy 11 žniŭnia 2020 hoda, kali pratesty ŭžo achapili Biełaruś. Vital Tryhubaŭ siadzieŭ u kamiery ŭžo niekalki dzion: jaho previentyŭna zatrymali jašče napiaredadni vybaraŭ. Tamu Vital i astatnija aryštavanyja nie viedali, što adbyłosia ŭ krainie 9 žniŭnia. Novaprybyŭšyja raskazvali im pra vybary, źbićcio ludziej, barykady i tysiačy biełarusaŭ, jakija vyjšli na vulicy.
Sam Vital, zhadvaje Uładzimir, razumieŭ, što ŭłady nie daduć jamu spakojna dažyć da dnia hałasavańnia:
«Jon byŭ viadomym aktyvistam «Maładoha frontu» i viedaŭ, što jaho zatrymajuć pad niejkaj nadumanaj pryčynaj. Tak i zdaryłasia».
Na toj momant Vital Tryhubaŭ užo mieŭ niemały dośvied sutak, sudoŭ i pratakołaŭ. Jon byŭ siabram i sakratarom «Maładoha frontu», udzielničaŭ u kampanii pa abaronie Kurapataŭ, padtrymlivaŭ palitviaźniaŭ i naziraŭ za vybarami.
U 2019 hodzie Tryhubava sudzili za ŭdzieł u viełaprabiehu «Maładoha frontu». U tym ža hodzie Vitala i Dzianisa Urbanoviča aštrafavali za ŭskładańnie kvietak da pomnika Janku Kupału. Milicyja pabačyła tady ŭ hetym «niesankcyjanavanaje masavaje mierapryjemstva».
U sakaviku 2020‑ha novy pratakoł skłali za ŭskładańnie kvietak da budynka, dzie ŭ 1918 hodzie była abvieščanaja niezaležnaść Biełaruskaj Narodnaj Respubliki. Fotazdymak ź bieł-čyrvona-biełym ściaham taksama paličyli parušeńniem.
31 maja 2020 hoda Vitala Tryhubava zatrymali paśla vybarčaha pikieta na Kamaroŭskim rynku. Razam ź im siłaviki zabrali aktyvistaŭ Andreja Vojniča i Maksima Viniarskaha, i navat kiroŭcu taksi, u jakim jechaŭ Vital. Ale paśla čarhovych sutak jon znoŭ i znoŭ viartaŭsia da aktyvizmu.
«Adnojčy vyjšaŭ paśla sutak, patelefanavaŭ mnie i skazaŭ, što siadzieŭ razam z Anatolem Labiedźkam, — raskazvaje Uładzimir Žyhar. — Jon byŭ i ŭ centry Minska 25 sakavika 2021 hoda. Adtul paviedamlaŭ, što adbyvajecca ŭ horadzie, kudy i jak ruchajucca siłaviki».
Jašče praź piać miesiacaŭ Vitala Tryhubava znoŭ zatrymali razam ź Dzianisam Urbanovičam i aktyvistam «Jeŭrapiejskaj Biełarusi» Siarhiejem Mackojciem. Heta adbyłosia 26 žniŭnia 2021 hoda na Homielščynie. Ich vazili ź Vietki ŭ Mazyr, dapytvali ŭ Śledčym kamitecie. Praź niekalki dzion adpuścili.
Paśla hetaha Vital vyrašyŭ sychodzić ź Biełarusi. Litaralna — palami i aharodami.
Padrabiaznaściaŭ Uładzimir Žyhar nie raskryvaje. Kaža tolki, što šlach praz Paleśsie va Ukrainu byŭ tady samym chutkim i realnym: Vital dabraŭsia da Mazyra, dzie znajšlisia ludzi, hatovyja dapamahčy jamu pierajści miažu.
Spačatku jon chacieŭ zastacca va Ukrainie. Uładzimir Žyhar nastojvaŭ, kab Vital usio ž jechaŭ dalej u Jeŭropu. Jany doŭha zajmalisia dakumientami i vizaj. Narešcie, u lutym 2022‑ha Vital Tryhubaŭ apynuŭsia ŭ Vilni. Ale biaśpiečnaje žyćcio praciahnułasia niekalki dzion.
Ź Irpienia da Bachmuta
Paśla rasijskaha ŭvarvańnia Vituška viarnuŭsia va Ukrainu z adnoj ź pieršych hrup biełaruskich dobraachvotnikaŭ. U razmovach z Uładzimiram Žyharam jon zhadvaŭ Irpień, Buču, ranieńni i słužbu ŭ pałku Kalinoŭskaha.
Były dobraachvotnik Alaksandr «Kuś» Kłačko zapomniŭ Vitušku pa Lisičansku ŭ pieršaj pałovie červienia 2022 hoda. Heta byŭ čas ciažkich bajoŭ za Sievieradanieck i Lisičansk — apošnija bujnyja harady Łuhanščyny, jakija jašče zastavalisia pad ukrainskim kantrolem.
Paźniej jany sustrelisia ŭ Kramatorsku. Na pryfrantavoj bazie Vituška zapraŭlaŭ mašyny, na jakich dobraachvotniki vyjazdžali pracavać u rajon Bachmuta.
«My ź im mała kamunikavali. Paśla ja asabliva nie sačyŭ za jahonym šlacham, — kaža Alaksandr Kłačko. — Viedaju, što prykładna z sakavika jon razam ź Dzianisam «Vaŭkałakam» Urbanovičam dałučyŭsia da Biełaruskaha dobraachvotnickaha korpusa i, mahčyma, udzielničaŭ u jahonych apieracyjach.
Apošni raz Alaksandr Kłačko bačyŭ Vitušku ŭ kancy sakavika 2026 hoda ŭ Kijevie — na pachavańni inšaha biełaruskaha dobraachvotnika.
Pramy, časam da rezkaści
U sakaviku 2025 hoda vakoł bataljona «Vołat» uźnik vostry kanflikt. Dzianis Urbanovič tady zajaviŭ, što častku biełaruskich bajcoŭ u Kijevie prymusova, «pad dułami aŭtamataŭ», pieravodziać u inšyja padraździaleńni Zamiežnaha lehijona. Pryčyny i abstaviny hetaha rašeńnia publična tak i nie byli całkam rastłumačanyja.
Alaksandr Kłačko zhadvaje, što ŭ toj dzień kala 40 biełaruskich dobraachvotnikaŭ pryjechali da vajskovaj častki, kab padtrymać dvuch bajcoŭ, jakich źbiralisia pieravieści. Adnym ź ich, pavodle Kłačko, byŭ Vituška.
Taksama Alaksandr Kłačko kaža, što Vital Tryhubaŭ byŭ siarod hrupy bajcoŭ, jakija prymusili dobraachvotnika Alaksandra Łachviča zapisać «pakajalnaje» videa. Pry hetym sam Łachvič paśla śćviardžaŭ: z šaści ŭdzielnikaŭ toj historyi tolki Vituška pavodziŭ siabie pa-čałaviečy, nibyta trapiŭ tudy za kampaniju.
Uładzimir Žyhar nazyvaje Vitala adkrytym i časam zanadta pramaliniejnym. Jon nie byŭ zručnym čałaviekam, jaki b padbiraŭ słovy tak, kab nikoha nie pakryŭdzić. U listapadzie 2025 hoda Vital Tryhubaŭ vystupaŭ u Vilni ad imia hrupy biełaruskich dobraachvotnikaŭ, rezka krytykavaŭ demakratyčnyja struktury i abvinavačvaŭ ich u tym, što jany nibyta havorać ad imia ŭsich biełarusaŭ, choć pradstaŭlajuć tolki samich siabie. Jon nie chavaŭ svaich pohladaŭ i nie sprabavaŭ padabacca ŭsim.
«Jon byŭ dobrym čałaviekam. Adkrytym, pramaliniejnym, dobrym siabram, — havoryć Uładzimir Žyhar. — Patryjotam i sapraŭdnym biełarusam».
«Staŭ darosłym»
Pazyŭny «Vituška» jon uziaŭ nie vypadkova. Jašče da vajny Vital Tryhubaŭ cikaviŭsia biełaruskim nacyjanalnym rucham. Apošni raz Uładzimir Žyhar sustrakaŭsia ź im u 2025 hodzie na Forumie Astrožskich.
«Było vielmi pryjemna pabačycca, pahavaryć. Jon źmianiŭsia — staŭ darosłym, — uspaminaje Uładzimir i raźvitvajecca ź im słovami:
Spačyvaj ź miram, hodny biełarus. Dla mianie honar, što ja byŭ z taboj znajomy».
Kamientary