Memarandum ab hramadzianstvie BNR

MEMARANDUM

ab hramadzianstvie Biełaruskaj Narodnaj Respubliki

Minuła šeść hadoŭ, jak niaŭmolnaja chada historyi źniščyła staryja dziaržaŭnyja arhanizmy, daŭšy miesca novym niezaležnym krainam. Novyja dziaržavy — našy susiedzi Łatvija, Litva, Polšča, Rasieja i Ŭkraina — užo źviedali smak svabody, prykmiety novaj ekanamičnaj stabilizacyi i adčuvańnie perspektyvy. Zaznajučy peŭnyja ciažkaści, jany adbudoŭvajuć svaje nacyjanalnyja damy.

Tym časam biełaruskaje hramadztva, nia majučy peŭnych dziaržavatvorčych aryjentyraŭ, užo siomy hod staić na miescy abo sprabuje nasupierak histaryčnaj lohicy viarnucca ŭ minuły čas. Heta pryviało da ŭmacavańnia aŭtarytaryzmu, ekanamičnaha zastoju, źbiadnieńnia nasielnictva.

U adroźnieńnie ad susiedziaŭ, Respublika Biełaruś sama pazbaviła siabie dziaržaŭnaje pierajemnaści i apynułasia pa-za histaryčnaj perspektyvaj.

U takoj sytuacyi my znoŭ źviartajemsia da idei pierajemnaści i šukajem taho palityčnaha, maralnaha i kulturna-cyvilizacyjnaha apiryšča, jakoje b akumulavała ŭ sabie pazytyŭny patencyjał hramadztva i macavała nadzieju na lepšuju budučyniu. Razam z tym jano musiła b vyklikać čym najmienš sumnievaŭ i supiarečnaściaŭ — partyjnych, sacyjalnych, etničnych, relihijnych, pabytovych.

Takim apiryščam nam bačycca ideja Biełaruskaje Narodnaje Respubliki — našaha naturalnaha dziaržaŭnaha ideału.

Naš Dom — BNR — nam kaliści tak i nie dali dabudavać, prymušajučy žyć u pseŭdadziaržaŭnych utvareńniach. Ale ŭsie hetyja falšyvyja «damy» rassypalisia pad vietram historyi — SSRB, LitBieł, BSSR pakinuli śviet, nie pakinuŭšy naščadkaŭ. Nie vyhladaje tryvałaju j siońniašniaja dziaržava — Respublika Biełaruś — nieadnarazova deklaravalisia plany ŭlić jaje to ŭ Rasieju, to ŭ reanimavany SSSR. Hetkaja nietryvałaść RB pazbaŭlaje jaje hramadzianaŭ perspektyvy raźvićcia.

Biełaruskaja Narodnaja Respublika, abvieščanaja 25 sakavika 1918 hodu, zastałasia žyć jak ideja naturalnaha domu dla ŭsich, chto žyvie na našaj ziamli. Za ideju hetuju jaje prychilniki pamirali na frantoch i ŭ turmach roznych dziaržavaŭ, jaje chavali ŭ sercach u samoj Biełarusi i dbajna zachoŭvali na vyhnańni. Rada Biełaruskaj Narodnaj Respubliki praciahvaje svaju dziejnaść, zachoŭvajučy pierajemnaść niezaležnaj biełaruskaj dziaržaŭnaści. Na siońniašni dzień heta adzinaje siarod usich eŭrapiejskich krainaŭ emihracyjnaje dziaržaŭnaje pradstaŭnictva, jakoje nie pieradało svaich paŭnamoctvaŭ uradu na Baćkaŭščynie — nia majučy harantyjaŭ zachavańnia RB jak niezaležnaj dziaržavy.

BNR — adzinaja dziaržaŭnaja ideja, jakaja j dahetul nia straciła svajoj žyćciovaj siły dy maje svaich realnych i patencyjalnych prychilnikaŭ, zmaharoŭ i spadkajemcaŭ.

Ideja BNR — vyšejšaja za partyjnyja, sacyjalnyja, etničnyja j relihijnyja supiarečnaści. Jana nia jość inicyjatyvaj abo manapolijaj nijakaj paasobnaj palityčnaj, sacyjalnaj, etničnaj hrupy. Jana naležyć usim, chto padzialaje jaje ideały.

Jaje ideały, abvieščanyja ŭ troch Ustaŭnych Hramatach 1918 hodu, hetkija:

— demakratyja;

— nacyjanalnaja dziaržaŭnaść (kožny narod najlepiej i najkaryśniej dla siabie raźvivajecca ŭ ramkach svajoj nacyjanalnaj dziaržavy);

— naturalnaść biełaruskaj kultury (Biełaruś — adzinaja ŭ śviecie metrapolija hetaj kultury, abaviazak luboha narodu — zachoŭvać unikalnaść svajoj kultury j movy dziela zachavańnia celnaści suśvietnaj cyvilizacyi);

— pryjarytetnaść biełaruskaj movy (u siłu histaryčnych abstavinaŭ, biełaruskaja mova patrabuje dadatkovaj padtrymki, inšyja movy, majučy poŭnuju svabodu funkcyjanavańnia ŭ hramadztvie, nie pavinny zamianiać jaje ŭ peŭnych klučavych funkcyjach — najpierš u halinie kultury, aśviety i ŭradavańnia);

— dałučanaść da rehijanalnaj, eŭrapiejskaj i suśvietnaj cyvilizacyi (Biełaruś — Eŭropa — suśviet);

— nutranaja j vonkavaja ciarpimaść i pryjaznaść (my adna z redkich krainaŭ, jakaja dahetul nie zaznała ni etničnych, ni relihijnych kanfliktaŭ).

Ideja BNR niesumiaščalnaja z hetkimi źjavami, jak tatalitaryzm (zadušeńnie demakratyi, pravoŭ i svabodaŭ čałavieka); ksenafobija i rasizm (etničnaja nieciarpimaść, supraćpastaŭleńnie ludziej pavodle rasavaj i etničnaj prynaležnaści, napr., prapahanda «słavianskaha adzinstva»); kalanijalnaje myśleńnie (viera ŭ toje, što ratunak hramadztvu j indyvidu moža prynieści niejki pravadyr abo zamiežnaja dziaržava; admova samastojna vyrašać svoj los i brać na siabie hramadzianskuju adkaznaść); samaźniavaha (prynižeńnie nacyjanalnaj hodnaści biełarusaŭ, admaŭleńnie ichnaha prava na svaju dziaržavu; źniavaha kultury i movy).

Hramadzianie BNR vybirajuć svajoju budučyniaj niezaležnuju j demakratyčnuju Biełaruskuju Dziaržavu.

Kožny, chto z asensavańniem ułasnaj adkaznaści j abaviazku hatovy adkryta vyjavić svaju dałučanaść da ideałaŭ BNR, maje prava stacca HRAMADZIANINAM BIEŁARUSKAJ NARODNAJ RESPUBŁIKI.

Hramadzianstva BNR — akreślenaje, adkaznaje, nadpartyjnaje i ŭniversalnaje. Ciapierašnija linii padziełu hramadztva —častkovyja j pryvatnyja.

Akcyja pašyreńnia hramadzianstva BNR — heta nie hulnia ŭ fantomy i nia vuzkaje prynahodnaje palityčnaje mierapryjemstva. Heta vyznačeńnie tryvałych aryjentyraŭ dziaržaŭnaha raźvićcia Biełarusi i mahčymaść dla ŭsich jaje žycharoŭ zrabić svoj maralny j hramadzianski vybar.

Vincuk Viačorka,

Siarhiej Dubaviec,

Siaržuk Sokałaŭ-Vojuš,

Siarhiej Šupa,

— hramadzianie BNR na mocy piśmovych zajavaŭ, padadzienych u lipieni 1997 hodu ŭ Radu BNR, i zaćvierdžanych joju.

Vilnia-Praha-Miensk

6 lipienia 1997 — 1 sakavika 1998

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0