Ci zapłacić Zachad za vyzvaleńnie viaźniaŭ u Biełarusi?

Jak adreahuje Zachad na vyzvaleńnie palitviaźniaŭ i adnosna miakkija prysudy apazycyjnym aktyvistam u Biełarusi? Ci paspryjaje dyjalohu pamiž Biełaruśsiu i Eŭraźviazam paharšeńnie dačynieńniaŭ pamiž Maskvoj i Bruselem? Kamu adrasavanyja abvinavačańni na adras Rasiei, jakija prahučali z vusnaŭ Alaksandra Łukašenki na hetym tydni?

Nad hetymi temami ŭ «Praskim akcencie» razvažajuć rasiejski žurnalist Vadzim Dubnoŭ, šef‑redaktar hazety «Naša niva» Andrej Dyńko i kiraŭnik adździełu Rasiei i SND Niamieckaj Rady vonkavaj palityki Alaksandar Rar.

Jak adreahuje Eŭropa na sastupki Miensku?

Drakachrust: «Na minułym tydni byli daterminova vyzvalenyja Pavał Sieviaryniec i Mikoła Statkievič, a taksama Kaciaryna Sadoŭskaja, asudžanaja za źniavahu prezydenta. Na hetym tydni siabry «Maładoha frontu» nasupierak čakańniam byli asudžanyja da štrafaŭ, a nie da pazbaŭleńnia voli. Taksama na hetym tydni byli spynienyja kryminalnyja spravy suprać 5 moładzievych aktyvistaŭ.

Zachad i ŭ pryvatnaści Eŭropa nazyvali vyzvaleńnie palitviaźniaŭ abaviazkovaj umovaj pačatku dyjalohu ź Mienskam, dyjalohu, zacikaŭlenaść u jakim Alaksandar Łukašenka niedvuchsensoŭna vykazvaŭ napačatku hetaha hodu, u pryvatnaści, u viadomym interviju Alaksandru Raru. Aficyjny Miensk aficyjna nie pryznaje najaŭnaść u krainie palitźniavolenych, ciapier MZS zajaŭlaje, što hetyja kroki — nie sastupka Zachadu. Ale ž kroki zroblenyja. Ci paličyć Eŭropa ich dastatkovymi, kab pačać dyjaloh pa tych pytańniach, jakija turbujuć Miensk? Voś adkaz na hetaje pytańnie Alaksandra Rara».

A. Rar: «Padčas pryvatyzacyi , jakaja ŭ Biełarusi ciapier pavinna pačacca, rasiejski kapitał, rasiejskija aliharchi buduć mieć u Biełarusi pieravahu. I ja miarkuju, što Łukašenka choča zbalansavać upłyŭ Rasiei ŭpłyvam Eŭraźviazu»

Rar: «Treba pačakać, što vyrašyć Eŭraźviaz u cełym. Ad biełaruskaha kiraŭnictva patrabavalisia peŭnyja kroki ŭ hetym samym kirunku. Praŭda, razmova išła pra vyzvaleńnie Kazulina, ale ŭ toj samy čas i Eŭraźviaz napačatku niamieckaha staršyniavańnia dastatkova jasna skazaŭ, što hatovy iści ź Biełaruśsiu na kanstruktyŭny dyjaloh, moža navat pierahledzić peŭnyja pazycyi, kali buduć pravilnyja syhnały z boku biełaruskaha lidera.

Ja miarkuju, što hetyja syhnały prychodziać. Jany šmat u čym spoźnienyja, bo niamieckaje staršyniavańnie ŭ Eŭraźviazie chutka skančajecca. Ale jany ŭsio roŭna śviedčać pra toje, što biełaruski bok choča naładzić dačynieńni z Eŭraźviazam. Bo ŭsie my razumiejem, što padčas pryvatyzacyi, jakaja ŭ Biełarusi zaraz pavinna pačacca, rasiejski kapitał, rasiejskija aliharchi buduć mieć u Biełarusi pieravahu. I ja miarkuju, što Łukašenka choča zbalansavać upłyŭ Rasiei ŭpłyvam Eŭraźviazu. I dla hetaha jamu treba iści na peŭnaje palityčnaje paciapleńnie, što jon i robić. Praŭda, nie pad ciskam i davoli svojeasabliva, ale ja dumaju, što ŭ Eŭraźviazie hetyja syhnały mohuć zrazumieć».

Drakachrust: «Andrej Dyńko, jak Vy miarkujecie, ci paličyć Zachad hetyja kroki, pra jakija ja kazaŭ, dastatkovymi, kab chacia b pačać dyjaloh ź Mienskam?»

Dyńko: «Ciažka davać adkaz na hetaje pytańnie, bo my nia viedajem dakładnaha źmiestu tych damoŭlenaściaŭ, jakija byli vusna abhavoranyja ŭ časie sustrečy Piatkievič z Krejmeram. Tut u kuluarach kažuć, što takija damoŭlenaści byli, u pryvatnaści, kazałasia, što ŭmova była, kab Miensk vyzvaliŭ usich palitviaźniaŭ da 10 červienia i ŭ takim vypadku, mahčyma, nia buduć źniatyja handlovyja preferencyi dla Biełarusi.

Mnie taksama padajecca, što staŭleńnie z boku Eŭropy i ZŠA moža być roznym. Palityka ZŠA zvyčajna bolš prahmatyčnaja, tym časam jak dla eŭrapiejcaŭ bolšaje značeńnie majuć maralnyja i humanitarnyja aspekty».

Drakachrust: «Dla našych słuchačoŭ ja nahadaju, što Dejvid Krejmer — vysokapastaŭleny supracoŭnik dziarždepartamentu ZŠA. Niadaŭna jon naviedvaŭ Biełaruś i sustrakaŭsia ŭ pryvatnaści z namieśnicaj kiraŭnika administracyi prezydenta Natallaj Piatkievič.

Vadzim Dubnoŭ, a na Vaš pohlad — ci paličyć Brusel hetyja niekalki krokaŭ Miensku dastatkovymi, kab pačać niejkuju razmovu? Spadar Rar voś kazaŭ, što hałoŭnaj umovaj było vyzvaleńnie Kazulina, a jon pa‑raniejšamu za kratami».

V. Dubnoŭ: «Zachad budzie mlava vitać hetyja sproby, ale pryncypovych krokaŭ nia budzie»

Dubnoŭ: «Ja nia dumaju, što heta moža vyklikać niejkija pryncypovyja źmieny. Miarkuju, što Zachad razumieje — Łukašenka ŭsiaho tolki pačynaje niejki rebrendynh Biełarusi. Jon sprabuje pierapazycyjanavać Biełaruś u trochkutniku Rasieja‑Zachad‑Biełaruś. Z farmalnaha punktu hledžańnia ja miarkuju, što Zachad budzie mlava vitać hetyja sproby, ale pryncypovych krokaŭ nia budzie. Zachad budzie čakać praciahu hetaj tendencyi».

Pierniki i bizuny

Drakachrust: «Voś jakraz nakont praciahu tendencyi. Raniej Zachad, Eŭropa stajali pierad dylemaj — što rabić, kali Miensk naahuł nie reahuje ani na žorstki, ani na miakki padychody. Ciapier hetaja dylema źmianiła formu, Miensk pakazaŭ, što jon na źniešniaje ŭździejańnie reahuje. I što rabić? Praciahvać cisnuć, damahajučysia vykanańnia ŭsich papiarednich umovaŭ, bałazie Miensk usio ž paddajecca, ale ryzykujučy, što biełaruskija ŭłady zabiaruć nazad usie sastupki, paličyŭšy, što Eŭropa nie zadavolicca ničym mienšym, čym skidańnie režymu? Ci varta ŭznaharodzić Miensk niejkim «piernikam», pakazaŭšy, što za dalejšyja kroki nasustrač pierniki buduć bolšyja? Słova Alaksandru Raru».

A. Rar: «Eŭraźviaz pačaŭ adychodzić ad raniejšych šablonaŭ, kali vyłučalisia patrabavańni i zajaŭlałasia — albo tak, albo naahuł nijak».

Rar: «Ja mahu tolki kazać pra toj praces, jaki staŭ vidavočnym u Eŭraźviazie padčas niamieckaha staršyniavańnia. Mienavita Niamieččyna była skiravanaja na novuju ŭschodniuju palityku Eŭropy, na novyja padychody da asobnych krainaŭ postsavieckaj prastory, u tym liku i da Biełarusi. Pakul Źviazam kiravała takaja kraina, jak Niamieččyna, i da kanca červienia jana jašče budzie kiravać, razmova nie išła pra toje, kab siłaj nakidać demakratyju na postsavieckaj prastory.

Eŭraźviaz pačaŭ adychodzić ad raniejšych šablonaŭ, kali vyłučalisia patrabavańni i zajaŭlałasia — albo tak, albo naahuł nijak. Śviedčańnie hetaj novaj linii my možam ubačyć u dačynieńniach z krainami Centralnaj Azii, asabliva z Uzbekistanam. Prablema Andyžanu, zrazumieła, jašče nia źniataja, ale Eŭraźviaz pad liderstvam Niamieččyny pajšoŭ na skasavańnie peŭnych sankcyjaŭ, jakija byli ŭviedzienyja adnosna hetaj krainy. Tak što Biełaruś upisvajecca ŭ hety kantekst.

Tut varta dadać, što Niamieččyna imkniecca zachavać stratehičnaje partnerstva z Rasiejaj, hetak ža, jak i peŭnyja formy dobrasusiedztva z takoj krainaj, jak Biełaruś, u adroźnieńnie ad niekatorych inšych dziaržavaŭ, jakija takoha typu pahadnieńni ź Biełaruśsiu adchilajuć».

Drakachrust: «Vadzim, a na Vaš pohlad, jak Zachad budzie vyrašać hetuju novuju dylemu — praciahvać cisnuć, z ryzykaj stracić dasiahnutaje, ci pajści na niejkija kroki nasustrač, pra jakija kazaŭ spadar Rar?»

V. Dubnoŭ: «Ja miarkuju, što pry kiravańni Łukašenki my nia ŭbačym nijakich revalucyjaŭ u dačynieńniach Zachadu i Biełarusi»

Dubnoŭ: «Ja dumaju, što ŭ adkaz na hetyja kroki Łukašenki Zachad zakanservuje siabie ŭ režymie mlavaha spryjańnia, nia robiačy nijakich rezkich krokaŭ. Heta abumoŭlena tym, što Zachad užo niejak pryciarpieŭsia da Biełarusi. Horšaj sytuacyja ŭ Biełarusi, na pohlad Zachadu, užo nia budzie. Biełaruś, na moj pohlad, bolš nie źjaŭlajecca dla Eŭraźviazu vialikaj prablemaj. Kali Łukašenka budzie sapraŭdy rabić niešta surjozna, Zachad zrobić niekalki krokaŭ nasustrač. Ale heta buduć vielmi drobnyja kroki, i ja miarkuju, što pry kiravańni Łukašenki my nia ŭbačym nijakich revalucyjaŭ u dačynieńniach Zachadu i Biełarusi».

Drakachrust: «Andrej, ci zhodny Vy z hetym mierkavańniem, što Zachad užo straciŭ usie spadziavańni adnosna Biełarusi i ŭpeŭniŭsia, što ŭ joj niemahčymyja stanoŭčyja zruchi, pakul Łukašenka budzie zastavacca va ŭładzie? Ci ŭsio ž niejkaja «morkaŭka», niejki «piernik» Biełarusi budzie dadzieny? «

Dyńko: «Sapraŭdy, pierad Bruselem ciapier staić vialikaja dylema. Albo być paśladoŭnymi da kanca ź Biełaruśsiu, jak Brusel imknuŭsia być apošnim časam, i heta značyć, što tady treba skasavać handlovyja preferencyi, bo Biełaruś nia vykanała ŭmovaŭ ich zachavańnia. Ale ź inšaha boku, kali źniać handlovyja preferencyi, tady Brusel nia maje bolš efektyŭnaha sposabu cisku na Biełaruś. Pakinuŭšy handlovyja preferencyi, jość čym pahražać.

Što ŭbačyŭ Brusel? Jon ubačyŭ, što maje vielmi efektyŭnyja zachady ŭździejańnia na Biełaruś. Tolki ŭ apošnija hady ŭ Bruseli stali zaŭvažać Biełaruś, dahetul jana dla eŭrabiurakrataŭ prosta nie isnavała. Jak tolki stali zaŭvažać, jak tolki pačałasia praca, pošuk instrumentaŭ supracoŭnictva z hramadzianskaj supolnaściu, instrumenty padtrymki svabody słova ŭ Biełarusi, adrazu ž pajšła reakcyja.

Ja padazraju, što niemałavažny ŭpłyŭ na rašeńnie Bruselu budzie mieć taksama źmiena staŭleńnia da Rasiei ŭ Eŭropie, raźvitańnie ź iluzijami pra praciah pierachodu Rasiei da demakratyi. I ŭ hetym sensie ja dumaju, što bitva za Biełaruś uzmocnicca».

Kamu adrasavanyja abvinavačvańni na adras Rasiei?

Drakachrust: «Na hetym tydni Alaksandar Łukašenka padčas sustrečy z delehacyjaj rasiejskaj Sibirskaj federalnaj akruhi vystupiŭ z naboram novych abvinavačańniaŭ na adras Rasiei, zakinuŭšy joj jak namier pahłynuć Biełaruś, hetak i zryŭ sajuznych damoŭlenaściaŭ. Kamu, tak by mović, adrasavanaje hetaje pasłańnie: Rasiei, kab viarnuć ci chacia b zachavać preferencyi Zachadu, ci kab pakazać, što ŭ Miensku jość i inšyja varyjanty palityki, ci kab prademanstravać, jakoha pačvarnaha susieda na ŭschodzie maje Biełaruś? Hetyja abvinavačańni — nia novyja, ale cikava, što jany prahučali na tle hetych krokaŭ nasustrač patrabavańniam Eŭropy. Ci jość tut peŭnaja suviaź? Vadzim».

Dubnoŭ: «Ja dumaju, što jany biezumoŭna źviazanyja. Ale ja b nia staŭ pieraaceńvać čakańni niejkich vuzkapraktyčnych nastupstvaŭ ad usich hetych inicyjatyvaŭ. Ja užo kazaŭ — Łukašenka pačynaje rebrendynh, źmienu vobrazu Biełarusi. Heta ŭ pieršuju čarhu ŭnutrypalityčnaje mierapryjemstva, nie raźličanaje ni na Maskvu, ni na Brusel».

Drakachrust: «Vadzim, ja Vas pierapyniu. Vy ŭžo druhi raz užyli hetaje słova — «rebrendynh». Na Vaš pohlad, da jakoha brendu, vobrazu jon imkniecca, jaki brend jon choča źmianić na jaki?»

V. Dubnoŭ: «My, zrazumieła, chłopcy z Uschodu, my budziem siabravać z Rasiejaj, ale vy nia dumajcie, što my takija, jak Rasieja»

Dubnoŭ: «Nu taki brend eŭrapiejskaha Ŭzbekistanu jon choča źmianić na bolš hlancavy vobraz. Heta narmalnaja kraina z paŭsuverennaj demakratyjaj. Heta kraina, jakaja bližejšaja da Eŭropy, čym da toj Rasiei, jakuju Eŭropa capier ryzykuje atrymać. Što my, zrazumieła, chłopcy z Uschodu, my budziem siabravać z Rasiejaj, ale vy nia dumajcie, što my takija, jak Rasieja. U nas jość demakratyja, my hatovyja hulać pavodle vašych praviłaŭ, my nie źbirajemsia dyktavać svaju volu, jak heta robić naš uschodni susied. Voś takoje novaje pazycyjanavańnie ŭ Eŭropie».

Drakachrust: «A ŭ čym tady sens hetych novych abvinavačańniaŭ na adras Rasiei? Heta pavinna zrabić uražańnie na Eŭropu?»

Dubnoŭ: «Zrazumieła. Paŭtarusia, heta ŭ pieršuju čarhu robicca dla samoj Biełarusi, bo capier sama Biełaruś bačyć, što jaje prezydent krychu mianiaje svoj styl, mianiaje madel, prynamsi na słovach. I kali pahladzieć apošnija sacyjalahičnyja dadzienyja Manajeva, to heta adpaviadaje ustalavanym nastrojam biełarusaŭ i novamu Łukašenku, jaki ciapier pieramoh kančatkova.

Jon zaćviardžaje svaju ŭładu mienavita ŭ takim vobrazie.

U pieršuju čarhu heta robicca dla Biełarusi. U druhuju — dla Eŭropy. Ja nia dumaju, što heta naŭprost źviazana ź planami pryvatyzacyi i niejkimi ekanamičnymi preferencyjami, bo ja nia ŭpeŭnieny, što Łukašenka zaŭtra ž pačnie realnuju pryvatyzacyju. Ale zadaje niejkuju tendencyju ŭ raźliku na toje, što praz peŭny čas niešta pačnie mianiacca — heta jon zadaje. Što da Rasiei, to dla jaje heta robicca ŭ treciuju čarhu. Bo, pa‑pieršaje, Rasieja nia nadta ŭvažliva prysłuchoŭvajecca da słovaŭ Łukašenki, pa zvyčcy ličačy, što jany važać niašmat. A pa‑druhoje, u Rasiei dastatkova prablemaŭ pa ŭsim SND i Biełaruś upisvajecca ŭ hety vuzieł».

Drakachrust: «Andrej Dyńko, a jak Vy ličycie, abvinavačańni na adras Rasiei, jakija prahučali z vusnaŭ Łukašenki na hetym tydni — ci źviazanyja jany z hetymi ŭskosnymi prapanovami Eŭropie ŭ vyhladzie vyzvaleńnia viaźniaŭ?»

A. Dyńko: Jon choča zastacca vysokaapłočvanym vasałam Rasiei, ale pry hetym zastrachavacca ad zamachaŭ na svoj suverenitet.

Dyńko: «U hetych zajavach nie było ničoha novaha, hetyja zajavy biełarusy čujuć užo hady čatyry. U hetych zajavach Łukašenka maje doŭhaterminovuju patrebu. Intehracyja z Rasiejaj była hałoŭnym jahonym lozunham, i ciapier jamu treba patłumačyć, čamu hetaja intehracyja nie adbyłasia i nie adbyvajecca. U toj ža čas zastajecca raniejšaja patreba ŭ Łukašenki ŭ zachavańni ekanamičnych datacyj z boku Rasiei. Jon choča zastacca vysokaapłočvanym vasałam Rasiei, ale pry hetym zastrachavacca ad zamachaŭ na svoj suverenitet. Voś z hetaj składanaj patreby i vynikaje takaja składanaja forma tłumačeńnia, što my ŭ tarmažeńni intehracyi nie vinavatyja, ale nia daj Boh nam pahłybić intehracyju, bo tady ŭ nas tut uźniknie novaja Čačnia. Hetaje pasłańnie paŭtarajecca ciapier biełaruskaj prapahandaj vielmi časta».

Drakachrust: «Andrej, ale ŭ ahulnym kantekście heta hučyć, jak razmova hłuchich. Łukašenka kaža — kali vy nas dałučycie, to vy atrymajecie novuju Čačniu, a praz dva dni paśla hetaha Pucin adkazvaje — my budziem budavać dačynieńni ŭ enerhietyčnaj sfery z usimi adnolkava: z Ukrainaj, Biełaruśsiu i kaŭkaskimi krainami. Jany što — nia čujuć adzin adnaho?»

Dyńko: «Davajcie ŭčytajemsia ŭ hetuju zajavu Pucina. Pucin kaža, što my stavimsia da ŭsich krainaŭ adnolkava: da Armenii i da Hruzii, da Biełarusi i da Ŭkrainy. Ale nasamreč Armenija atrymlivaje rasiejski haz pa 105 dalaraŭ za kubametar, a Hruzija, jakaja bližejšaja da Rasiei — pa ŭdvaja vyšejšych cenach. I Ŭkraina i Biełaruś, jakija taksama znachodziacca na adnolkavaj adlehłaści ad radoviščaŭ hazu ŭ Zachodniaj Sibiry, atrymlivajuć haz pa zusim roznych cenach. Toje, što Pucin imkniecca pakazacca sučasnym palitykam dla zachodniaha słuchača, ničoha nie havoryć pra realii».

Rasieja u dyjalohu Biełarusi i Eŭropy: treci lišni ci treci, jaki radujecca?

Drakachrust: «My ŭžo niekalki razoŭ adznačali, što ciapierašnija maneŭry Biełarusi pamiž Rasiejaj i Eŭropaj adbyvajucca na fonie značnaha abvastreńnia dačynieńniaŭ pamiž Maskvoj i Bruselem, abvastreńnia, jakoje naŭprost nie źviazanaje ź Biełaruśsiu. Padvyšajucca ci panižajucca ŭ suviazi z hetym šancy aficyjnaha Miensku dasiahnuć pahadnieńnia z Eŭropaj? Ci nia moža ŭ Eŭropy ŭ hetaj sytuacyi ŭźniknuć spakusa vyrvać Biełaruś, jakoj by jana ni była, sa sfery rasiejskaha ŭpłyvu?»

A. Rar: «Ja nia dumaju, što ŭ Eŭraźviazie niechta surjozna miarkuje, što možna supraćpastavić Biełaruś Maskvie. Navat adnosna Ukrainy ŭ Eŭraźviazie šmat iluzijaŭ u hetym sensie źnikła».

Rar: «Byli takija razvahi stratehičnaha kštałtu ŭ studzieni sioleta, kali pamiž Mienskam i Maskvoj adbyvaŭsia naftavy kanflikt. Ale prajšło 4 miesiacy, i ŭsio ŭstała na svaje miescy. Eŭraźviaz zrazumieŭ, što Łukašenka nia budzie całkam zvaročvać svaju palityku ŭ bok Eŭraźviazu, jon šmat u čym zastajecca prychilny prarasiejskamu kursu.

Na moj pohlad, siońnia možna kazać pra novaje prymireńnie pamiž Maskvoj i Mienskam. Eŭraźviaz i Miensk nie zrabili nieabchodnyja stratehičnyja kroki nasustrač adzin adnamu, kab možna było kazać pra rezkaje paciapleńnie ci źmienu sytuacyi. Ja nia dumaju, što ŭ Eŭraźviazie niechta surjozna miarkuju, što možna supraćpastavić Biełaruś Maskvie. Navat adnosna Ukrainy ŭ Eŭraźviazie šmat iluzijaŭ u hetym sensie źnikła.

Kali nia dumać stratehična, Eŭraźviaz budzie čakać, vitać lubyja źmieny ŭ Biełarusi ŭ stanoŭčym nakirunku i, razumiejučy, što Łukašenka siońnia ćviorda trymaje ŭładu, pakazvać, što jon hatovy iści na dyjaloh i ź im, adnak pry ŭmovie, što jon vykanaje viadomyja patrabavańni, jakija vyłučaje Eŭraźviaz.

Pieršyja sastupki, pra jakija my ciapier havorym — sastupki adnosna apazycyi — u perspektyvie mohuć pryvieści i da dyjalohu z apazycyjaj. Mnie heta padajecca mahčymym pry ŭmovie, što kroki buduć ščyryja i nia tolki taktyčnyja».

Drakachrust: «Andrej, a jakoje Vašaje mierkavańnie? Samarski samit Rasieja‑Eŭraźviaz staŭ jaskravaj demanstracyjaj paharšeńnia dačynieńniaŭ. Ci moža heta ŭzmacnić spakusu Eŭropy vyrvać Biełaruś sa sfery rasiejskaha ŭpłyvu? Toje, što raniej spadar Rar kazaŭ nakont Uzbekistanu. Tak, andyžanski rasstreł — heta žach, ale cisk na Taškient z boku Zachadu pryvioŭ da taho, što Ŭzbekistan ustupiŭ u damovu ab kalektyŭnaj biaśpiecy SND. I što pry hetym vyjhraŭ?»

A. Dyńko: «Vyrvać Biełaruś sa sfery rasiejskaha ŭpłyvu ‑‑ heta značyć źmianić režym kiravańnia ŭ hetaj krainie, zrabić Biełaruś demakratyčnaj»

Dyńko: «Taki režym, jaki ciapier jość u Miensku, nia moža być intehravany ŭ Eŭropu. Vyrvać Biełaruś sa sfery rasiejskaha ŭpłyvu — heta značyć źmianić režym kiravańnia ŭ hetaj krainie, zrabić Biełaruś demakratyčnaj. U hetym sensie ciapier, kali Zachad zrazumieŭ, u jaki bok ruchajecca Rasieja i jakija hiehiemanisckija mety Maskva sabie stavić u Eŭropie, možna čakać u siarednie‑ i doŭhaterminovaj perspektyvie ŭzmacnieńnia baraćby za Biełaruś».

Drakachrust: «Andrej, ja Vas pierapyniu. Vy skazali, što Biełaruś niedastatkova demakratyčnaja i tamu... Jana niedastatkova demakratyčnaja, kab ustupić u Eŭraźviaz. Ale dziela taho, kab patrapić u sferu ŭpłyvu Zachadu, demakratyja naahuł kažučy nieabaviazkovaja. Toj ža prykład Uzbekistanu. Jaho nichto nie źbirajecca prymać u Eŭraźviaz. Ale vyrvać sa sfery rasiejskaha ŭpłyvu jaho sioj‑toj źbirajecca. U tym vyhladzie, u jakim jon jość».

Dyńko: «Nielha paraŭnoŭvać Biełaruś i Ŭzbekistan. Biełaruś — heta ŭschodnieeŭrapiejskaja kraina, a Ŭzbekistan — azijackaja. Akramia taho Ŭzbekistan — heta kraina, bahataja na radoviščy nafty i hazu, jakich u Biełarusi niama.

Na Zachadzie ž nia myślać katehoryjami «źbirańnia ziemlaŭ», jakimi myślać u Rasiei. Čamu Łukašenka maje hihanckija ekanamičnyja datacyi z Maskvy i nia moža raźličvać na hihanckija ekanamičnyja datacyi ź Eŭropy ŭ abmien prosta na palityčnuju lajalnaść? Tamu što ŭ Maskvie myślać katehoryjami «źbirańnia ziemlaŭ». A Bruselu ž heta nia treba.

Ale hetyja razmovy dosyć abstraktnyja. Zdajecca, užo nia tolki ŭ Berlinie, ale navat i Eŭrakamisii zrazumieli, što Łukašenka zrobić roŭna stolki krokaŭ u hulni z Zachadam, kolki jamu treba, kab šantažavać Maskvu. I ni krok bolej. Mienavita tamu dylema — što rabić ź Biełaruśsiu, jaki krok Bruselu moža ablehčyć stanovišča palitźniavolenych u Biełarusi u hetaj sytuacyi — heta składanaje pytańnie. Kali eŭrapiejcy pamylacca z syhnałam Miensku — u turmy patrapiać jašče 20 čałaviek, kali padaduć udały syhnał — atrymajecca vyrvać z turmaŭ, z‑pad katavańniaŭ vyrvać jašče dva čałavieki. Takoje rašeńnie byvaje časam pryniać ciažej, čym rašeńnie adnosna Karymava.

Jość jašče adzin momant. U Biełarusi mocnaja demakratyčnaja apazycyja. U Biełarusi advažnaja, razhalinavanaja hramadzianskaja supolnaść, jakaja ŭparta bjecca za demakratyčny, eŭrapiejski vybar Biełarusi. A što my majem va Ŭzbekistanie — Karymava i isłamisckija siły, jakija jamu supraćstajać, i nijakaj hramadzianskaj supolnaści. U Biełarusi dahetul štohod na vuličnyja demanstracyi vychodziać dziasiatki tysiač čałaviek. A ŭ Uzbekistanie — 12 čałaviek».

Drakachrust: «Vadzim, a jakoje Vaša mierkavańnie: na fonie kiepskich dačynieńniaŭ z Rasiejaj ci pasprabuje Eŭraźviaz vieści ź Biełaruśsiu spravu hetak ža, jak jon sprabuje jaje vieści adnosna Ŭzbekistanu?»

Dubnoŭ: «Nie, ja dumaju, što Eŭraźviaz aktyŭnaj hulni vieści nia budzie. I heta abumoŭlena razumieńniem taho, jakuju hulniu viadzie sam Łukašenka. Hetuju hulniu vielmi prosta sfarmulavać, ale vielmi ciažka realizavać. Heta pasprabavać pieraadoleć ryzyku palityčnaj zaležnaści ad Maskvy pry poŭnaj ekanamičnaj zaležnaści. U momant paharšeńnia dačynieńniaŭ z Rasiejaj Łukašenka daje syhnał Zachadu, što pry ŭsim tym, što my šmat u čym zaležym ad Rasiei, my hatovy być samastojnaj dziaržavaj. Ale ja nia dumaju, što Zachad budzie aktyŭna hulać, jon budzie prosta nazirać, jak Miensk dystancyjujecca ad Maskvy.

Na moj pohlad, Zachad pierajšoŭ u režym čakańnia taho, što budzie paśla Łukašenki. Mnie zdajecca, što heta ŭ stratehičnym sensie Zachad niepakoić i cikavić bolš za ŭsio. Kab transfarmacyja paśla Łukašenki była płaŭnaj, biez ekscesaŭ, što całkam mahčyma. I ŭ hetym sensie ja zhodny z kaleham Dyńkom, što Biełaruś — nie Ŭzbekistan va ŭsich adnosinach —ni tabie hazu, ni sapraŭdnaha Karymava. Heta zusim inšaja historyja. U ekanamičnym planie heta moža cikavić Zachad tolki jak častka vialikaj tranzytnaj terytoryi, pryčym nie adzinaj i nie manapolnaj, ale dastatkova cikavaj. I Zachad mahčyma budzie ŭ niejkija momanty hulać na tranzytnych pytańniach u sensie tych prablemaŭ, jakija jany stvarajuć Maskvie. Ale heta nia budzie mieć pryncypovaha charaktaru. Budzie Biełaruś takim samym tranzycioram, jakim była raniej — dobra. Nia budzie — buduć šukacca inšyja šlachi. U Zachadu šmat varyjantaŭ u adroźnieńnie ad Rasiei i Biełarusi i jon moža dazvolić sabie pasiŭnaje čakańnie».

Stračany šaniec, jakoha nie było

Drakachrust: «Interviju Łukašenki Raru było chiba pikam demanstracyi hatovaści biełaruskaha kiraŭnika zbližacca z Eŭropaj. Ci niama ŭražańnia, što momant dla hetaha naahuł užo stračany, niezaležna ad sastupak, na jakija hatovy iści Miensk?» Słova spadaru Raru».

Rar: «Vy pryhadali interviju z Alaksandram Łukašenkam. Mnie zdajecca, što toje interviju, jakoje ja braŭ, upisvajecca ŭ toj čas, studzień hetaha hodu, kali było raptoŭnaje supraćstajańnie pamiž Biełaruśsiu i Rasiejaj, kali Eŭraźviaz padumaŭ, što ŭ Eŭropie pačniecca surjozny enerhietyčny kryzis, kali rabilisia ekstraardynarnyja zachady pa dyversyfikacyi patokaŭ pastavak enerharesursaŭ.

Ciapier sytuacyja supakoiłasia. Łukašenka ŭbačyŭ, što dla taho, kab całkam pierajści na Zachad, jamu daviadziecca jašče bolš surjozna pasvarycca z Rasiejaj, na što jon nie hatovy z pryčyny ekanamičnaj zaležnaści ad Rasiei i ŭ suviazi z tym, što heta supiarečyć intaresam jahonaj elity i bolšaj častki nasielnictva, jakoje nie vitała b taki rezki krok preč ad Rasiei. Z druhoha boku jon, zrazumieła, padarvaŭ spadziavańni druhoj častki svajoj ža elity i apazycyjnych kołaŭ, jakija spadziavalisia jak raz na toje, što kanflikt z Rasiejaj dapamoža krainie, Łukašenku radykalna źmianić kurs źniešniaj palityki i nakiravać krainu ŭ bok Eŭraźviazu.

My bačyli kankretnyja kroki ŭ bok Rasiei ŭ nakirunku stvareńnia novych formaŭ supracoŭnictva ŭ enerhietyčnaj sfery. Rasieja ŭ hetym atrymała pieramohu, na jakuju jana spadziavałasia jašče ŭ studzieni. A Biełaruś spyniłasia na pałovie šlachu ŭ svaim imknieńni naładzić dačynieńni z Bruselem i ŭstalavać novyja stratehičnyja, dobrasusiedzkija dačynieńni z Eŭraźviazam. Hety šaniec byŭ padčas niamieckaha staršyniavańnia ŭ Eŭraźviazie. Niamieckaje staršyniavańnie było hatovaje na vialikija kampramisy, jak mnie zdajecca, i na roznyja formy dyjalohu navat z Łukašenkam».

Drakachrust: «Vadzim, ci zhodny Vy sa spadarom Raram, što šaniec na palapšeńnie dačynieńniaŭ pamiž Mienskam i Bruselem stračany niezaležna ad taho, što budzie rabić Miensk?»

Dubnoŭ: «Mnie zdajecca, što takoha šancu naahuł nie było. Była niejkaja hulnia ŭ čakańni takoha šancu. I Zachad, i Biełaruś byli zacikaŭlenyja ŭ tym, kab takaja iluzija zachoŭvałasia. Ale sam charaktar madeli Łukašenki taki šaniec vyklučaŭ. I navat ciapier, kali zdajecca, što Łukašenka hatovy da niejkaha paciapleńnia, zbližeńnia i kanstruktyŭnaha dyjalohu z Eŭropaj, šaniec hety nie padvyšajecca i nie panižajecca, heta hulnia, jakuju Łukašenka viadzie vyklučna ŭ svaich intaresach i ŭ svaich unutrypalityčnych metach. Tamu ja nia staŭ pieraaceńvać čakańni surjoznych źmienaŭ i navat retraspektyŭnyja acenki hetaha šancu. Heta havoryć tolki pra toje, što Zachad i Łukašenka zaklučyli peŭnaje pahadnieńnie ab nienapadzie da taho momantu, kali epocha Łukašenki ŭ Biełarusi skončycca».

Drakachrust: «Andrej, voś i spadar Rar i Vadzim kažuć, što šancu na palapšeńnie dačynieńniaŭ niama. Tady «dziciačaje» pytańnie: dyk navošta ž Łukašenka vypuskaje viaźniaŭ i źmiakčaje sudovyja prysudy? Jon ža na štości spadziajecca».

Dyńko: «Što da zbližeńnia Biełarusi z Eŭropaj, to nichto ciapier — ni ŭ Miensku, ni ŭ Bruseli, nia maje iluzijaŭ nakont hetaha. U Miensku idzie havorka tolki pra toje, ci zastanucca ŭ krainie niekalki dziasiatkaŭ miljonaŭ dalaraŭ, jakija kraina zarablaje dziakujučy najaŭnaści handlovych preferencyjaŭ. A ŭ Eŭropie maksymum taho, na što raźličvaje Brusel — heta na symbaličny dyjaloh, na mahčymaść sustrakacca i vieści havorku ź biełaruskimi čynoŭnikami z adnaho boku, a z druhoha boku — niejak palehčyć stan hramadzianskaj supolnaści ŭ Biełarusi. Sapraŭdy havorka idzie tolki pra toje, albo atrymajecca ŭ Biełarusi jašče 3‑5 čałaviek vyrvać z turmy na svabodu, albo naadvarot u turmu trapiać jašče 5‑10 čałaviek. Voś hetyja niekalki ludzkich losaŭ tut ciapier na kanu».

Jury Drakachrust, Radyjo Svaboda

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0