HRAMADZTVA

HRAMADZTVA

Minskaje ŭremia

Z 1 sakavika staličnaja słužba daviedki dakładnaha času 0-88 pierajšła na rasiejskuju movu i stała płatnaj (11 rubloŭ za telefanavańnie).

U słužbie daviedki rastłumačyli, što źmiena movy źviazanaja z ustalavańniem “novaha prahramnaha zabieśpiačeńnia, jakoje nabyli na Zachadzie”. Miž inšaha, namieśnica načalnika cechu cłužby daviedki Mienskaje haradzkoje telefonnaje stancyi Maryna Ściapanava zajaviła: “Novyja prahramy biełaruskaje movy nia viedajuć, tamu hadzińnik zrabili na rasiejskaj movie. Pa mahčymaści — nia zaraz, a praź niejki čas — my budziem vyrašać hetaje pytańnie. A pakul hadzińnik budzie adkazvać pa-rasiejsku. Kab u nas była raźvitaja telefaničnaja sietka, kali b my byli vysokaraźvitoj dziaržavaj — u nas uva ŭsich byŭ by tanalny nabor na telefonach, i my mahli b słuchać daviedku času pa-rasiejsku, pa-biełarusku, na luboj movie”.

Kiraŭnik spravami TBM Siarhiej Kručkoŭ kaža, što słovy pra novyja prahramy, jakija nia viedajuć movy, — poŭnaja łuchta: “Hety tekst načytvajecca čałaviekam na fłeš-kartu — kamputarny nośbit, na jaki možna zapisvać luby huk. Ciapier adkazvaje rasiejskamoŭny hołas, ale hetak ža možna zrabić hołas i biełaruskim, i naahuł na luboj movie. Tak što ŭsie hetyja “kazki” pra toje, što novaje supersučasnaje abstalavańnie nijak nie dastasavanaje da biełaruskaje movy — heta vartyja śmiechu adkazy. Heta jak i tablo. Ciapier usie novyja aŭtobusy majuć tablo z raskładam maršrutu na rasiejskaj movie. Ale kali my pačynajem vyśviatlać, ci “razumiejuć” hetyja tablo biełaruskuju movu, — vychodzić, što “razumiejuć”. Jany lubuju movu razumiejuć. Jakuju zadasi — takuju j buduć razumieć”.

Adnak u supracoŭnikaŭ telefonnaje stancyi jość jašče adno apraŭdańnie: “U nas vielmi mały kalektyŭ. My prosta fizyčna pakul nia zdolnyja vyrašyć hetaje pytańnie. Jak tolki krychu vyzvalimsia, my budziem havaryć na hetuju temu. Ludzi zvyklisia, što hadzińnik havaryŭ pa-biełarusku, a ciapier jon havoryć pa-rasiejsku. Kali my vyrašym bolš złabadzionnyja pytańni, my da hetaj prablemy abaviazkova vierniemsia”.

Pradstaŭniki TBM zaklikajuć usioj hramadoju damahacca viartańnia biełaruskaje movy ŭ słužbu 0-88 dy inšyja daviedkavyja systemy. Kručkoŭ kaža: “Kali my dazvanilisia da vykanaŭcy zahadu pieravodu 0-88 na rasiejskuju movu — Maryi Mackievič — pa telefonie 252-42-80, jana stała davodzić, što “my žie vsie privykli hovoriť na normalnom jazykie”. Jana nie źbirajecca ničoha rabić, kab biełaruskaja mova viartałasia. Jana skazała: “Budziecie słuchać pa-rasiejsku. I dzie toj zakon, jaki zabaraniaje mnie vieści techničnuju dakumentacyju na rasiejskaj movie?!”

Sytuacyju, na dumku sp.Kručkova, moža źmianić tolki škvał zvankoŭ zhadanaj spn.Mackievič dy ŭ Mienskuju haradzkuju telefonnuju stancyju z patrabavańniem viarnuć biełaruskuju movu va ŭsie biaz vyniatku daviedkavyja słužby.

Viktar Muchin, radyjo “Racyja”

Rusifikacyja ekanomiki

20 sakavika, padčas pasiadžeńnia vyšejšaha dziaržaŭnaha savietu sajuznaj dziaržavy, Hienadź Navicki j rasiejski premjer Michaił Kaśjanaŭ źbirajucca padpisać šerah dakumentaŭ ekanamičnaha charaktaru. Adnak nieviadoma, ci atrymajecca z hetaha što: tyja pahadnieńni adlustroŭvajuć zbolšaha tolki rasiejskija intaresy.

Tak, padpisaŭšy pahadnieńnie ab spahnańni padatkaŭ na dabaŭlenuju vartaść pa krainie vytvorčaści tavaru, Biełaruś, pa słovach Leanida Kozika, moža stracić da 180 młn. dalaraŭ. Jašče na podpis prapanavanyja pahadnieńni ab pryviadzieńni padatkovych umoŭ u Biełarusi da rasiejskich standartaŭ, ab urehulavańni mytnych pošlin i taryfaŭ na čyhunačnyja pieravozki.

Vartymi ŭvahi padajucca j prajekty dekretu Łukašenki dy ŭkazu Pucina, zhodna ź jakimi musiać być likvidavanyja lhoty dla pradpryjemstvaŭ, h.zn. ustalavanyja roŭnyja ŭmovy haspadarańnia. Sytuacyja z “Bałtykaj” dobra pakazała, što dumaje Miensk nakont hetaha. Kožny z premjeraŭ pakul razumieje sutnaść dakumentaŭ pa-svojmu. Kaśjanaŭ — litaralna, Navicki — što heta nijakim čynam nie aznačaje ŭviadzieńnia adnolkavych padatkaŭ i admovy ad padtrymki biełaruskaha vytvorcy.

Za svaje sastupki biełaruski bok patrabuje kampensacyi finansavych strataŭ, jakija paniasie našaja kraina paśla ŭstupleńnia ŭ siłu biełaruska-rasiejskich pahadnieńniaŭ. Pakul što ŭ jakaści takoj kampensacyi razhladajecca tolki mahčymaść ustalavańnia adnolkavych z rasiejskimi (jak u Smalensku) cenaŭ na enerharesursy — z 20-pracentnaj nadbaŭkaj PDV, zhodna z novymi damovami.

Valancin Paŭłoŭski

Supracoŭnictva z NATO pašyrajecca

Rada NATO, najvyšejšy palityčny orhan aljansu, zaćvierdziła Indyvidualnuju prahramu partnerstva Biełarusi i NATO na 2002—03 h. u ramkach prahramy “Partnerstva dziela miru”.

U novaj Indyvidualnaj prahramie supracoŭnictva Miensk pahadziŭsia supracoŭničać z aljansam pa 19 kirunkach supracoŭnictva. Heta na 5 dadatkovych kirunkaŭ supracoŭnictva bolš, čym u papiaredniaj analahičnaj prahramie (2000—2001). Dadalisia “Planavańnie, arhanizacyja i kiravańnie nacyjanalnymi prahramami ŭ halinie abarončych daśledavańniaŭ i technalohijaŭ”, “Vajennaja hieahrafija”, “Humanitarnaje raźminavańnie”, “Miery palityčnaha j vajennaha charaktaru suprać raspaŭsiudžvańnia jadziernaj, bakteryjalahičnaj i chimičnaj zbroi” i “Strałkovaja zbroja i lohkija ŭzbrajeńni”. Upieršyniu ŭ prahramie na 2002—2003 h. praduhledžany mierapryjemstvy na terytoryi našaj krainy — pa linii Ministerstva pa nadzvyčajnych sytuacyjach i Akademii navuk.

Pieršačarhovaje značeńnie ŭ prahramie nadadziena adpracoŭcy ŭzajemadziejańnia padčas nadzvyčajnych sytuacyjaŭ, kiravańniu kryzysnymi sytuacyjami, moŭnaj padrychtoŭcy, strałkovaj zbroi i lohkim uzbrajeńniam, demakratyčnamu kantrolu nad Uzbrojenymi siłami. Za minuły hod u ramkach “Partnerstva dziela miru” biełarusy ŭziali ŭdzieł u 59 raznastajnych mierapryjemstvach aljansu.

Jazapat Zmysła

Ministar Padhajny: “Ja stamiŭsia kazać”

Ministar infarmacyi Michaił Padhajny kaža, što medyjahrupy ŭ Biełarusi stvarajucca, kab źnizić stratnaść datavanych dziaržavaj vydańniaŭ.

Padhajny paskardziŭsia, što ŭžo stamiŭsia kazać redaktaram stratnych vydańniaŭ pra nieabchodnaść praviadzieńnia novaj markietynhavaj palityki.

Stvareńnie medyjachołdynhaŭ pačałosia sa źjaŭleńnia “KiM”u (z “Kultury” i “Mastactva”) dy “LiM”u (“Litaratura i mastactva”, “Nioman”, “Połymia”, “Krynica”, “Maładość” i “Vsiemirnaja litieratura”). Pieršym krokam refarmavańnia hetych hazetaŭ i časopisaŭ stanie skaračeńnie štatu na 20%.

Nakont čutak pra chutkaje źlićcio “Źviazdy” z “Čyrvonaj źmienaj”, a “Sovietskoj Biełoruśsii” sa “Znamieniem junosti” Padhajny kaža: “Adpaviednaha zahadu ja jašče nie padpisvaŭ. Usio treba jak śled abmierkavać z redaktarami hetych vydańniaŭ. Naahuł, vyrašeńnie hetaha pytańnia — sprava niachutkaja”.

Ihnat Čakacki

Praces-fars

Pa słovach chłopcaŭ, staršy seržant milicyi Kirhizaŭ, jaki ich zatrymaŭ, paprostu chacieŭ vysłužycca i atrymać premiju. Padčas zatrymańnia jon nia byŭ “pry vykanańni” — jechaŭ kudyści z žonkaj na svajoj mašynie dy zhledziŭ “prastupnikaŭ”. Dyj adbyŭsia aryšt nie na miescy “złačynstva”.

Na pieršaje sudovaje pasiedžańnie 13 lutaha Kirhizaŭ nie źjaviŭsia. Na nastupnaje, 26-ha, pryjšoŭ, adno zabyŭsia damovicca z žonkaj, što jany buduć kazać, i jejnyja śviedčańni rezka razyšlisia z mužavymi. Tak, Kirhizaŭ “paznaŭ” siarod padsudnych taho, chto byŭ u mascy, a žonka skazała, što chłapiec jaje nie zdymaŭ — jak ža moh milicyjant bačyć jahony tvar? A paśla vyśvietliłasia, što toj chłopiec uvohule tolki fatahrafavaŭ udzielnikaŭ performansu. Inšyja śviedki, babuli 1917 i 1920 h. naradžeńnia, zajavili ŭ sudzie, što padpisali pratakoł dopytu nie čytajučy, napavier, i naahuł ničoha nie pamiatajuć.

Śledčaja Baranava ŭvieś čas pytałasia ŭ padsudnych, ci viedajuć jany Alesia Miacielicu, kaardynatara ruchu “Zubr” pa Mahiloŭščynie. Chaciełasia, vidać, jaho zrabić arhanizataram.

Na nastupnym pasiedžańni, 28 lutaha, advakat padaŭ chadatajnictva: “Prašu materyjały: toje, što Vysoki sud nazyvaje maskaj, fatazdymki, słovy, što hučali ad chłopcaŭ — pasłać ŭ Miensk va Ŭniversytet kultury na ekśpiertyzu. Z pytańniami (pryvodžu tolki niekalki ź ich) Ci źjaŭlajecca pradmiet nazvany maskaju, sapraŭdy maskaj? Ci možna adnieści skazanyja chłopcami słovy da abraźlivych? Ci źjaŭlajecca maska abraźlivaj? I jašče šerah pytańniaŭ, datyčnych spravy”. Namieśnica prakurora Ałdanava nervova žavała žujku. Sud raiŭsia paŭtary hadziny, a paśla admoviŭ. Kančatkovaje vyrašeńnie spravy pieranieśli na 14 sakavika.

Tym časam Alaksandra Paŭłoviča vyklučyli z Mahiloŭskaha palitechnikumu.

Dzianis Novikaŭ, Škłoŭ

skandał

Raskoł u SBP

Staršynia Sajuzu piśmieńnikaŭ V.Ipatava zvolniła z pracy svaich namieśnikaŭ V.Mačulskaha i V.Praŭdzina, a N.Halpiarovič sam padaŭ zajavu ab sychodzie. U aŭtorak čakajecca pasiadžeńnie Rady, na jakim budzie vyrašany los namieśnikaŭ V.Ipatavaj i jaje samoj. Jaje apanenty patrabujuć sklikańnia niečarhovaha źjezdu, kab pamianiać staršyniu. Pryčyny sprečak — pieravažna finansavyja. Kali dysydenty vinavaciać Ipatavu, što jana nibyta chacieła pradać dom adpačynku “Isłač” za 15 tys. dalaraŭ, dyk prychilniki Ipatavaj bačać u frondzie zamovu “źvierchu” — pomstu za krytyku na adras uładaŭ.

B.T.