Čamu hitleraŭcy atakavali Saviecki Sajuz užo letam sorak pieršaha, budučy jašče ŭ dva-try razy słabiejšymi?
Majučy mienš usiaho, i to značna: samalotaŭ, tankaŭ, artyleryi, urešcie, žyvoj siły. Nievypadkova Stalin nie adrazu pavieryŭ rapartam, što Niamieččyna vystupiła z vajnoju. Słabiejšy pakročyŭ na macniejšaha.
Aficerskich kadraŭ dramatyčna nie chapała paśla masavych rasstrełaŭ 1930-ch. Puščana «ŭ raschod» tady było pad sorak tysiač kamandziraŭ; u vyniku takoje čystki kamandavali pałkami siaržanty, a dyvizijami — maładzieńkija lejtenanty. Słovam, amatary. Niemcy heta razumieli jak vialikuju akaziju i ŭdaryli pieršymi, bo praz dva hady nie było b tak lohka im iści ŭ Rasieju, by toj nož u masła. Akružyli i likvidavali vielizarnyja armiejskija hrupoŭki, naprykład, biełastockuju, u try dni. Savieckaja Armija zdavałasia ŭ niamiecki pałon sotniami tysiač.
Byŭ momant, što niemcy razhubilisia, nia viedajučy, što rabić ź nieźličonaj čałaviečaj masaj. Pamiataju vyhan u Krynkach, na jakim husta siadzieli savieciki, a vermachtaŭcy nia nadta ich i pilnavali. Kudy pabiahuć? Znoŭ u zbožža abo ŭ žabraninu ab kavałak chleba ŭ vioskach?
Sałdat rasiejskaj armii nikoli ŭ svaich nia byŭ u pašanie, a ŭ savieckaj isnavaŭ jon, jak bydła. Padličana było paśla, što śmierć adnaho vermachtaŭca abychodziłasia piaćciu savieckimi śmierciami. Byli vypadki, što słali ŭ boj niaŭzbrojenyja atrady (na ržeŭskim napramku). Słavutyja enkavedoŭskija «zahraditielnyja otriady» mieli zadańnie bić z kulamiotaŭ pa svaich, kali tyja, nie vytrymlivajučy niamieckaha nacisku, kidalisia adstupać. Było tolki «Vpieriod!» — tady, moža, vyžyvieš, bo, nazad adychodziačy, napeŭna nakładzieš hałavoju ad kulamiotaŭ enkavedystaŭ.
U tych ža Krynkach, pamiataju, u lipieni sorak čaćviortaha palehła sotnia nastupajučych savietaŭ i… adzin niemiec. Čamu tak? Bo saviety leźli na niamieckija akopy… pjanymi! Jaki kamandzir dadumaŭsia b napaić svoj atrad śpirtam?! Pasłać małaprytomnuju sałdatniu na nieminučuju śmierć. Niemcam aŭtamaty pierahravalisia!..
Što śviatkavali ciapier u Maskvie? Savieckuju biezhałovaść ci hańbu Savieckaj Armii, jakaja ŭ finale tatalna rabavała Niamieččynu?
Pavodle «Czasopisu»
Kamientary