Сёння калядоўшчыкі зрэдку ходзяць ад хаты да хаты. Але ў некаторых музеях можна паўдзельнічаць у гэтых абрадах, пакаштаваць традыцыйныя стравы і паглядзець батлейку.
Каляды ў традыцыйнай беларускай культуры былі часам, калі ў адной хаце суіснавалі розныя сусветы. Хрысціянскія малітвы і народныя ўяўленні, побыт і чараўніцтва не супярэчылі адно аднаму. Да свята хаты ўпрыгожвалі саламянымі «павукамі», якія мусілі бараніць дом, спявалі калядкі.
Калядны час адкрываў перыяд забаў і гасцяванняў: людзі хадзілі ў госці адзін да аднога, спявалі, танчылі і гулялі. Асобнае месца займала варажба — асабліва сярод дзяўчат, якія спрабавалі даведацца пра будучае замужжа, сям’ю і дзяцей. На Гомельшчыне, напрыклад, такой варажбы зафіксавана асабліва шмат.
Ніжэй — некалькі месцаў у Беларусі, дзе традыцыйныя калядныя абрады спрабуюць захаваць жыўцом.
Музей народнай архітэктуры і побыту пад Мінскам
27 снежня, 13:00—14:30
Каляды ў Музеі народнай архітэктуры і побыту аднаўляюць не як шоу, а як абрад.
Аснова праграмы — калядны абыход, у якім могуць паўдзельнічаць і госці музея: калядоўнікі віншуюць гаспадароў, гучаць абрадавыя песні, у тым ліку «Дзе каза ходзіць, там жыта родзіць», з’яўляюцца калядныя персанажы і бэтлеемская зорка. Асобнае месца займае батлейка — традыцыйны лялечны тэатр.
Акрамя абыходу, наведвальнікі змогуць далучыцца да калядных заняткаў — гульняў, танцаў, вырабу ўпрыгажэнняў, а таксама да варажбы.
Вялікае княства Сула
24 снежня і 6 студзеня, 19:00
У комплексе «Вялікае княства Сула» Каляды прапануюць перажыць у фармаце тэматычнай вячэры «Калядная спадчына Беларусі». Падчас свята госці не проста назіраюць, а становяцца часткай абрадаў — у тым ліку «Калядных цароў» і «Пячы ката».
Для гасцей рыхтуюць святочную вячэру з традыцыйных страў, якія ў беларускай культуры звычайна гатавалі толькі раз на год — падчас калядных тыдняў.
У Суле Каляды існуюць пераважна ў фармаце турыстычнага досведу, дзе абрад адаптаваны пад удзел гасцей.
Веткаўскі музей (філіял у Гомелі)
25 снежня, 14:00
У філіяле Веткаўскага музея ў Гомелі Каляды прапануюць асэнсаваць праз камерны фармат майстар-класа. Тут можна зрабіць калядную свечку з вашчыны — просты, але сэнсава насычаны элемент, звязаны з хатняй утульнасцю і чаканнем цуду.
Такі фармат — прыклад таго, як да каляднай традыцыі сёння можна дакрануцца не толькі праз абрад, але і праз асобныя прадметы і практыкі.
«Фальварак Раскоша» (Мядзельскі раён)
Ад 10 снежня па 15 студзеня
У «Фальварку Раскоша» Каляды адзначаюць не ў пэўны час, а па пярэдняй замове. Праграма іх інтэрактыву створаная вакол адноўленага абраду: з каляднымі персанажамі, танцамі, карагодамі і гульнямі.
Наведвальнікам таксама гатуюць традыцыйны абед у карчме, ладзяць майстар-класы і прапануюць заданні і гульні.
Фармат святкавання разлічаны на розныя сцэнары, а пры жаданні можна застацца на ноч.
Каментары