Ці пусціць Латвія беларускі калій? Даведаліся, што пачуў Коўл у Рызе
Латвія вітае намаганні ЗША па вызваленні беларускіх палітвязняў, аднак не бачыць падстаў змякчаць ціск на рэжым Лукашэнкі.
17 верасня Рыгу наведаў спецыяльны пасланнік прэзідэнта ЗША па Беларусі Джон Коўл. Ён сустрэўся з прэм’ер-міністрам Латвіі Андрысам Кулбергсам, міністаркай замежных спраў Байбай Бражэ і кіраўніцтвам Дзяржаўнай памежнай аховы. Падчас перамоў значную ўвагу надалі бяспецы ўсходняй мяжы Латвіі, нелегальнай міграцыі, якую латвійскія ўлады лічаць інструментам гібрыднага ціску Мінска, а таксама намаганням ЗША па вызваленні беларускіх палітвязняў.
Напярэдадні Джон Коўл сустракаўся з кіраўніцтвам Літвы і анансаваў паездку ў Латвію, каб, паводле яго слоў, усе бакі маглі ўзгадніць далейшыя дзеянні. Адной з магчымых тэм перамоў называлі транзіт беларускага калію.
«Здзелка па калійных угнаеннях знаходзіцца ў вельмі добрым стане, каб арганізаваць пастаўкі калію з Беларусі ў ЗША — гэтага хоча прэзідэнт Трамп», — цытуе амерыканскага дыпламата The New York Times.
«Пазіцыя Рыгі застаецца нязменнай»
Дарадца Святланы Ціханоўскай па дыпламатыі Дзяніс Кучынскі расказаў «Нашай Ніве», што ў дзень візіту Коўла быў на сувязі з латвійскімі калегамі.
Незадоўга да гэтага ён сам наведваў Рыгу і правёў кансультацыі з галоўным дарадцам прэм’ер-міністра Латвіі па міжнароднай палітыцы і прадстаўнікамі МЗС. Падчас тых сустрэч абмяркоўвалі рэгіянальную бяспеку, правакацыі з боку рэжыму Лукашэнкі і падтрымку беларусаў у Латвіі і Еўрасаюзе.
«Сёння латвійскія партнёры яшчэ раз пацвердзілі мне, што пазіцыя Латвіі застаецца паслядоўнай і нязменнай. Рыга вітае вызваленне беларускіх палітвязняў і высока ацэньвае намаганні Злучаных Штатаў і спецыяльнага пасланніка Джона Коўла. Мы зацікаўленыя ў тым, каб гэты дыпламатычны трэк працягваўся і прывёў да вызвалення ўсіх палітычных зняволеных», — адзначыў Дзяніс Кучынскі.
Разам з тым, латвійскі бок не бачыць падстаў казаць пра істотныя змены ў палітыцы беларускага рэжыму:
«Працягваюцца рэпрэсіі, падтрымка расійскай агрэсіі супраць Украіны і гібрыдны ціск на краіны Еўрасаюзу. Таму пазіцыя Латвіі адносна захавання палітычнага і санкцыйнага ціску застаецца нязменнай. Гэта датычыцца і эканамічнага ціску, у тым ліку калійнага пытання».
У цэнтры ўвагі — сітуацыя на мяжы
Што тычыцца зместу перамоў у Рызе, Дзяніс Кучынскі асобна адзначыў, што найбольшую ўвагу латвійскі бок надаў нелегальнай міграцыі і сітуацыі на ўсходняй мяжы Еўрасаюза:
«Пры гэтым важна падкрэсліць: цэнтральным пытаннем у размовах латвійскага боку з амерыканскімі партнёрамі была нелегальная міграцыя і міграцыйны ціск, які рэжым Лукашэнкі працягвае аказваць на Латвію і ўсходнюю мяжу Еўрасаюза, а не пытанне калійных угнаенняў».
Пазіцыі Вашынгтона і Рыгі сыходзяцца ў неабходнасці працягваць працу дзеля вызвалення беларускіх палітвязняў. Пры гэтым Латвія лічыць важным захоўваць рычагі ўздзеяння на рэжым, пакуль у Беларусі працягваюцца рэпрэсіі, а Мінск падтрымлівае расійскую агрэсію і аказвае гібрыдны ціск на суседнія краіны.
Пра неабходнасць захоўваць санкцыйны ціск пасля сустрэчы з Коўлам заявіў прэм’ер-міністр Латвіі Андрыс Кулбергс. Як паведаміла яго канцылярыя, Рыга падтрымлівае захаванне, пашырэнне і ўзмацненне санкцый Еўрасаюза ў дачыненні да рэжыму Лукашэнкі.
Міністарка замежных спраў Латвіі Байба Бражэ пасля сустрэчы паведаміла, што бакі дамовіліся пра практычныя крокі для ўмацавання ўсходняй мяжы НАТА.
«Для нас пазіцыя Латвіі — важны сігнал: вызваленне людзей і дыялог дзеля іх вызвалення павінны працягвацца, але гэта не можа аўтаматычна азначаць нармалізацыю адносін ці зняцце ціску. Мы павінны дамагацца вызвалення ўсіх палітвязняў і адначасова захоўваць рычагі ўздзеяння на рэжым», — падсумаваў Дзяніс Кучынскі.
Людзей вызваляюць, рэпрэсіі працягваюцца
Новы раўнд дыпламатыі адбываецца адразу пасля перамоў Джона Коўла з Лукашэнкам. 16 верасня з беларускіх турмаў вызвалілі 25 чалавек. У адказ Вашынгтон пагадзіўся зняць амерыканскія санкцыі з «Беллеспаперапрама» і прадпрыемства «Лакафарба». Коўл таксама заявіў, што цягам месяца могуць быць вызваленыя яшчэ сотня ці больш чалавек.
Тым часам у беларускіх турмах, паводле праваабаронцаў, застаюцца амаль 900 палітвязняў. Святлана Ціханоўская, сустракаючы вызваленых у Вільні, адзначала, што асобныя вызваленні нельга ўспрымаць як прыкмету палітычных перамен: рэпрэсіі ў Беларусі працягваюцца, а Лукашэнка выкарыстоўвае людзей як тавар для перамоў.
Перамовы вакол калію пры гэтым застаюцца больш складанымі за двухбаковую дамоўленасць паміж Вашынгтонам і Мінскам. Нават пасля змякчэння амерыканскіх абмежаванняў транзіт залежыць ад пазіцыі суседніх дзяржаў і санкцый Еўрасаюза. У маі міністр замежных спраў Літвы Кястуціс Будрыс заявіў, што Вільня не будзе абмяркоўваць аднаўленне экспарту беларускага калію праз Літву, у тым ліку праз Клайпедскі порт, пакуль дзейнічаюць санкцыі Еўрасаюза.
Магілёў, Віцебск і Гомель удалося далучыць да БССР толькі таму, што Масква такім чынам хацела спакусіць Заходнюю Беларусь — апублікаваныя дакументы5858
Каментары