Еўрапейскія спецслужбы шукаюць расійскі след у ананімных паведамленнях пра бомбы на самалётах

Еўрапейскія спецслужбы расследуюць серыю ананімных паведамленняў пра нібыта закладзеныя бомбы на борце самалётаў еўрапейскіх авіякампаній. Паводле крыніц Financial Times, следства высвятляе, ці можа за гэтымі пагрозамі стаяць Расія. Канчатковых высноў пакуль няма.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: vecteezy.com

На гэтым тыдні дзясяткі еўрапейскіх самалётаў часова вывелі з эксплуатацыі пасля таго, як на электронную пошту пачалі паступаць паведамленні пра выбуховыя прылады на рэйсах паміж еўрапейскімі гарадамі. Аналітыкі называюць гэту кампанію вельмі незвычайнай.

Да трансгранічнага расследавання далучыліся спецслужбы і органы бяспекі некалькіх еўрапейскіх краін. Паводле іх прадстаўнікоў, вызначэнне арганізатараў можа заняць шмат часу, а следства ўвогуле можа не даць канчатковага выніку.

Нягледзячы на адсутнасць доказаў, некаторыя прадстаўнікі еўрапейскіх разведвальных структур лічаць найбольш верагоднай крыніцай пагроз Расію. Сярод аргументаў яны называюць магчымыя матывы, метады, папярэднія падобныя інцыдэнты і першыя вынікі крыміналістычнай экспертызы.

Пагрозы з'явіліся на фоне ўзмацнення гібрыднай кампаніі, якую, паводле ацэнак заходніх спецслужбаў, расійскія агенты праводзяць у Еўропе. Адзін з яе кірункаў — выкарыстанне ўразлівасцяў цывільнай інфраструктуры такім чынам, каб можна было адмаўляць сваю датычнасць. Мэта такіх дзеянняў — парушаць звычайнае жыццё людзей, узмацняць ціск на грамадства і ствараць уражанне, што ўлады не здольныя гарантаваць бяспеку.

Працоўная версія следства заключаецца ў тым, што скаардынаваныя пагрозы маглі арганізаваць пракрамлёўскія актывісты або хакерскія групоўкі. Пры гэтым пакуль незразумела, кіравалі імі расійскія спецслужбы непасрэдна, ці толькі заахвочвалі такую дзейнасць або давалі на яе дазвол.

На самалётах, якія сталі аб'ектамі пагроз, выбуховых прылад не знайшлі. Таксама пакуль не ўдалося выявіць выразнай заканамернасці ў парушэннях авіязносін.

Сёлета гібрыдная дзейнасць Расіі ў Еўропе суправаджалася і фізічнымі дыверсіямі, у тым ліку выкарыстаннем дронаў з выбухоўкай для нападаў на самалёты, якія стаялі на зямлі. Да гэтага часу такія атакі былі скіраваныя выключна на аб'екты, якія Расія лічыць звязанымі з вайсковай або лагістычнай падтрымкай Украіны.

Прадстаўнік разведкі, якога цытуе Financial Times, адзначыў, што ў выбары цэляў Расія пакуль прытрымліваецца пэўнай логікі. Паводле яго слоў, у Крамлі разумеюць, што наўмыснае знішчэнне цывільнага авіялайнера над Еўропай стала б чырвонай лініяй і магло б справакаваць ваенны адказ НАТА.

Прадстаўнікі спецслужбаў пакуль не лічаць, што за цяперашнімі пагрозамі стаіць рэальная небяспека для еўрапейскай цывільнай авіяцыі. Аднак раней авіязносіны ў Еўропе ўжо сутыкаліся з маштабнымі перабоямі праз з'яўленне беспілотнікаў у паветраных калідорах каля буйных аэрапортаў. Гэта адбывалася крыху больш за год таму. Большасць экспертаў у сферы бяспекі лічаць, што за тымі інцыдэнтамі стаялі расійскія агенты.

Хлуслівыя паведамленні пра бомбы таксама выкарыстоўваліся раней. У кастрычніку 2023 года падобная кампанія закранула школы і дзіцячыя садкі ў Літве: тады паступіла больш за 1500 паведамленняў пра няісныя пагрозы выбухаў. Паводле ацэнак спецслужбаў, кампанія мела на мэце запалохаць насельніцтва і падарваць давер да праваахоўных органаў.

Літва публічна ўсклала адказнасць за тую кампанію на нейкага дзяржаўнага суб'екта, не называючы канкрэтную краіну. Аднак у разведвальных колах прыйшлі да высновы, што за ёй стаялі расійскія актывісты, якія, верагодна, дзейнічалі пры падтрымцы расійскіх спецслужбаў.

Прадстаўнік рэгіянальных службаў бяспекі адзначыў, што краіны Балтыі часта становяцца выпрабавальным палігонам для расійскіх правакацый. Паводле яго слоў, цяпер Заходняя Еўропа сутыкаецца з тымі відамі атак, якія Расія выкарыстоўвае ў балтыйскіх краінах ужо амаль два дзесяцігоддзі.

Каментары да артыкула