Расія, Украіна і ЗША аднаўляюць перамовы пасля доўгай паўзы. Чаго чакаць ад сустрэчы ў Абу-Дабі?
Пасля амаль дзевяцімесячнай паўзы Масква, Кіеў і Вашынгтон аднаўляюць перамовы аб завяршэнні вайны ва Украіне. Сустрэча пройдзе ў Абу-Дабі 10—11 лістапада, і адной з яе галоўных тэм павінна стаць бяспека ўсёй Еўропы. Урады еўрапейскіх краін таксама накіроўваюць у ААЭ сваіх прадстаўнікоў, але за сталом перамоў іх пакуль не чакаюць, піша Бі-бі-сі.
Фота: George Pachatouris / Getty Images
Што плануюць абмяркоўваць на перамовах
Перад пачаткам перамоваў улады Расіі, Украіны і ЗША далі зразумець, што на іх будуць абмяркоўвацца ў першую чаргу пытанні бяспекі — прычым, якія закранаюць не толькі Маскву і Кіеў, але і ўсю Еўропу.
За некалькі дзён да перамовы Дональд Трамп сустрэўся ў Вашынгтоне са спецпрадстаўніком прэзідэнта Расіі Кірылам Дзімітрыевым. Пасля размовы Трамп выказаў упэўненасць, што хутка ўдасца заключыць «вялікае выдатнае пагадненне».
Яго зяць Джарэд Кушнер удакладніў: гаворка ідзе аб новай архітэктуры еўрапейскай бяспекі і гарантыях бяспекі для Украіны і Расіі. Гэтыя прапановы Вашынгтон мае намер абмеркаваць, у тым ліку ў Абу-Дабі.
Расійскія ўлады пацвердзілі, што плануюць абмяркоўваць у ААЭ гарантыі бяспекі.
«Сам парадак дня перамоваў у Абу-Дабі прадугледжвае першым пунктам пытанні бяспекі Расіі, Украіны і ўвогуле бяспекі ў гэтым рэгіёне, — сказаў кіраўнік МЗС Сяргей Лаўроў. — Мы такі падыход толькі вітаем».
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі яшчэ ў пачатку лістапада называў галоўнымі прыярытэтамі Кіева іншыя тэмы: магчымую замарозку баёў і энергетычнае перамір'е, дээскалацыю ў Чорным моры, гуманітарныя абмены і арганізацыю сустрэчы на ўзроўні лідараў. Пазней ён удакладніў, што Кіеў гатовы гаварыць і аб гарантыях бяспекі, але ў першую чаргу тых, якія датычацца самой Украіны, а не ўсёй Еўропы.
Хто едзе ў Абу-Дабі
Радыкальных змен у складзе ўдзельнікаў трохбаковай перамовы не будзе. Перамовы ад імя ЗША будуць весці спецпрадстаўнік Дональда Трампа Стыў Уіткаф і зяць прэзідэнта ЗША Джарэд Кушнер. За тыдні, якія папярэднічалі сустрэчы, яны паспелі пабываць у Расіі і Украіне і правесці перамовы з еўрапейскімі саюзнікамі.
Украінскую каманду на перамовах узначаліць кіраўнік Службы знешняй разведкі Рустэм Умераў. У яе таксама ўвойдуць кіраўнік фракцыі партыі «Слуга народа» Давід Арахамія, кіраўнік Офіса прэзідэнта Кірыл Буданаў, яго намеснік Сяргей Кісліца і намеснік кіраўніка ваеннай разведкі Вадзім Скібіцкі.
Расейскую дэлегацыю зноў узначаліць памочнік прэзідэнта Расіі Уладзімір Мядзінскі. У Абу-Дабі ён паедзе з вялікай камандай, у якую ўвойдуць двое намеснікаў кіраўнікоў МЗС — Сяргей Рабкоў і Міхаіл Галузін, а таксама прадстаўнікі двух ведамстваў Генштаба УС РФ — Ігар Касцюкоў і Юрый Жыгарлоўскі.
Сярод гэтых перамоўшчыкаў толькі Рабкоў да гэтага не ўдзельнічаў у кантактах у трохбаковым фармаце. Яго з'яўленне ў дэлегацыі можа тлумачыцца парадкам сустрэчы ў Абу-Дабі. У 2021 годзе менавіта Рабкоў каардынаваў перамовы па патрабаваннях у сферы бяспекі, якія Расія выставіла Захаду незадоўга да поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну.
Тады Масква ва ўльтыматыўнай форме патрабавала ў Вашынгтона адмовы ад пашырэння НАТА на ўсход і вываду ўсіх узброеных сіл і інфраструктуры з тэрыторый краін, якія далучыліся да альянсу пасля 1997 года. Рабкоў, будучы ўдзельнікам гэтых перамоваў, у інтэрв'ю заявіў, што НАТА трэба «збіраць свае манаткі».
Белы дом тады пагадзіўся абмяркоўваць некаторыя пытанні — напрыклад, кантроль над ўзбраеннямі, але самыя жорсткія патрабаванні Крамля адхіліў.
Навошта ў Абу-Дабі едуць еўрапейцы
Паводле звестак Financial Times, новыя прапановы ЗША засталі еўрапейцаў знянацку. Яны накіроўваюць сваіх прадстаўнікоў у Абу-Дабі, каб абмеркаванне бяспекі кантынента не прайшло без іх удзелу.
«У апошнія тыдні еўрапейцы заявілі пра сябе, яны далі зразумець амерыканскаму пасярэдніку, што ніводная дыскусія, якая датычыцца будучыні кантынента, не можа ігнараваць нашы чаканні і патрабаванні, — заявіў напярэдадні сустрэчы міністр замежных спраў Францыі Жан-Наэль Баро. — Францыя будзе адстойваць пазіцыю Еўропы, якую гэтае пытанне закранае ў першую чаргу».
Паводле звестак Euronews і Le Monde, у Абу-Дабі прыедуць дарадцы па нацыянальнай бяспецы Вялікабрытаніі, Германіі і Францыі. Чакаюцца таксама прадстаўнікі Італіі. НАТА будзе прадстаўляць кіраўнік апарата генсека альянсу Джэфры ван Леўвен, Еўракамісію — кіраўнік апарата яе старшыні Б'ерн Зайберт, а Еўрараду — дарадца яго старшыні Ана-Марыя Бура.
Пры такім шырокім удзеле еўрапейцаў перамовы праходзяць упершыню. Але непасрэдна на сустрэчы іх не будзе, заявілі расейскія і ўкраінскія ўлады.
«З еўрапейскімі партнёрамі правядзем асобныя каардынацыйныя сустрэчы, — патлумачыў кіраўнік украінскай дэлегацыі Умераў. — Як вызначана прэзідэнтам Уладзімірам Зяленскім, робім усё, каб Еўропа была ўдзельніцай дыпламатычнага працэсу».
Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў падкрэсліў, што перамовы будуць менавіта «трохбаковымі».
«Што тычыцца прысутнасці еўрапейцаў, вы ведаеце, што ёсць свае каналы зносін у амерыканцаў з еўрапейцамі, у ўкраінцаў з еўрапейцамі, і ўжо яны, па ўсёй бачнасці, выстройваюць свой механізм каардынацыі», — патлумачыў ён.
Расійскія ўлады паслядоўна выступалі супраць удзелу Еўропы ў перамовах па завяршэнні вайны, тлумачачы гэта тым, што Брусель аказвае фінансавую і ваенную дапамогу ўкраінскім уладам. Пачынаючы з 2026 года, тэма магчымых перамоў з Расіяй абмяркоўвалася ў Еўропе некалькі разоў, пры гэтым еўрапейскія лідары пакуль не дамовіліся, хто мог бы прадстаўляць іх у прамым дыялогу з Расіяй.
У канцы кастрычніка прэзідэнт Фінляндыі Аляксандр Стуб і прэм'ер Нарвегіі Ёнас Гар Сцёрэ пагаварылі з Уладзімірам Пуціным па тэлефоне. Гэта спадабалася не ўсім: прэм'ер-міністр Даніі Мэтэ Фрэдэрыксэн раскрытыкаваў сваіх калег за гэты крок. Выданне Politico пісала, што званок прывёў да «самай сур'ёзнай расколіны» паміж краінамі Паўночнай Еўропы з пачатку ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе.
Перад пачаткам перамоваў у Абу-Дабі ў Крамлі заявілі, што раней ці пазней удзел Еўропы ў мірным працэсе спатрэбіцца. «Калі будуць размовы аб узаемным забеспячэнні бяспекі Расіі і Украіны, то, вядома, без еўрапейцаў на нейкай стадыі рабіць гэта будзе немагчыма», — прызнаў Дзмітрый Пяскоў.
Паводле звестак New York Times, абмяркоўваць спыненне агню на перамовах Расія, Украіна і ЗША не будуць.
У Крамлі раней не раз казалі, что Масква не зацікаўленая ў паўзах у баявых дзеяннях да падпісання паўнавартаснага пагаднення аб заканчэнні вайны. З пачатку восені Трамп двойчы заяўляў, што пры яго пасрэдніцтве Масква і Кіеў нібы дамовіліся аб «энергетычным перамір'і» — гэта значыць адмове ад узаемных удараў па энергетычнай інфраструктуры. Яно так і не наступіла.
Кушнер перад сустрэчай паведаміў, што акрамя плана спынення вайны і пытанняў бяспекі бакі маюць намер абмеркаваць будучае эканамічнае развіццё Украіны і гуманітарныя меры, «накіраваныя на палягчэнне пакутаў і пераадоленне цяжкіх наступстваў вайны для людзей».