Еўрапейскія лідары Расіі: Еўропа сама вызначыць архітэктуру бяспекі кантынента

Еўрапейскія лідары заявілі Расіі, што будучыню архітэктуры бяспекі кантынента будзе вызначаць сама Еўропа і што такія пытанні нельга вырашаць без удзелу еўрапейскага боку. Гэтая заява прагучала пасля чарговага раўнда мірных перамоваў па Украіне, падчас якога расійская дэлегацыя выступіла супраць шматбаковага фармату абмеркавання, піша Euronews.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: Charles McQuillan/Getty Images

Расія зрабіла перагляд архітэктуры еўрапейскай бяспекі адным са сваіх галоўных прыярытэтаў. Еўрапейскія палітыкі, аднак, бачаць у гэтым спробу адцягнуць увагу ад вайны ва Украіне і рэалізаваць даўнія імкненні Масквы зноў замацаваць за сабой статус вялікай дзяржавы.

Прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон, адкрываючы 12 лістапада саміт лідараў у Дубліне, заявіў, што менавіта еўрапейцы будуць вызначаць, якой стане іх бяспека ў будучыні. Паводле яго слоў, Еўропе спачатку трэба сфармуляваць уласнае бачанне мірнага плана і будучай сістэмы бяспекі. Пазіцыя адносна падтрымкі Украіны, як адзначыў Макрон, ужо дастаткова выразная.

Федэральны канцлер Германіі Фрыдрых Мерц заклікаў Расію пачаць непасрэдны дыялог з прадстаўнікамі Еўропы. Ён падкрэсліў, што за сталом перамоваў павінны быць Украіна, еўрапейскія краіны, ЗША і Расія.

У апошнім раўндзе перамоў у Абу-Дабі ўдзельнічалі высокапастаўленыя прадстаўнікі Францыі, Германіі, Вялікабрытаніі, Італіі, Еўракамісіі, Еўрапейскай рады і НАТА. Аднак ніхто з іх не кантактаваў з расійскай дэлегацыяй.

Вярхоўная прадстаўніца ЕС па замежных справах Кая Калас заявіла, што дыпламатычны працэс павінен мець пэўную паслядоўнасць: спачатку неабходна дасягнуць спынення агню ва Украіне, затым займацца мірным урэгуляваннем, а ўжо на заключным этапе абмяркоўваць архітэктуру еўрапейскай бяспекі.

Калас таксама нагадала, што такая сістэма ўжо існуе і грунтуецца, у прыватнасці, на Хельсінкскіх пагадненнях 1975 года, Парыжскай хартыі 1990 года і Будапешцкім мемарандуме 1994 года. Паводле яе слоў, праблема заключаецца ў тым, што Расія не выконвае гэтыя дамоўленасці.

Прэм'ер-міністр Эстоніі Крыстэн Міхал назваў аднаўленне дыскусій пра архітэктуру бяспекі «пасткай», якую Масква выкарыстоўвае, каб дамагчыся немагчымага. Сярод такіх мэтаў ён згадаў вяртанне НАТА да ранейшых межаў. Гэта было адным са стратэгічных патрабаванняў Уладзіміра Пуціна напярэдадні поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну.

Тады Крэмль выставіў НАТА ультыматум з патрабаваннем спыніць пашырэнне на ўсход і вывесці войскі з тэрыторый краін, якія ўступілі ў альянс пасля 1997 года. Гэтыя патрабаванні былі адхіленыя. Праз некалькі месяцаў дзве традыцыйна нейтральныя краіны — Фінляндыя і Швецыя — падалі заяўкі на ўступленне ў НАТА.

Прэзідэнт Літвы Гітанас Наўседа падкрэсліў, што перамовы павінны праходзіць на сумленных умовах і з удзелам еўрапейцаў. Паводле яго слоў, нельга дапускаць абмеркаванняў за спінай Украіны, а пытанні будучай архітэктуры бяспекі Еўропы павінны разглядацца з удзелам Еўрапейскага саюза.

Сумесная рэакцыя еўрапейскіх лідараў прагучала на наступны дзень пасля заявы кіраўніка расійскай дэлегацыі на перамовах Уладзіміра Мядзінскага. Ён зноў пацвердзіў, што Масква хоча выйсці за межы выключна «ўкраінскага пытання» і абмеркаваць сістэму бяспекі ў больш шырокім маштабе.

Мядзінскі параўнаў вайну ва Украіне з хваробай усяго арганізма, заявіўшы, што Украіна — толькі месца, дзе праявілася праблема, таму лячыць трэба ўвесь арганізм, а не абмяжоўвацца «пластырам». Пры гэтым ён адмовіўся весці дыялог з еўрапейцамі, спаслаўшыся на іх вайсковую і фінансавую падтрымку Украіны. Аднак гэта не азначае поўнай адсутнасці кантактаў: у мінулым месяцы Пуцін правёў 90‑хвілінную тэлефонную размову з лідарамі Фінляндыі і Нарвегіі.

Увагу да пытання архітэктуры бяспекі ўзмацнілі прэзідэнт ЗША Дональд Трамп і яго спецыяльны пасланнік Джарэд Кушнер. Нядаўна яны апублікавалі ў сацыяльных сетках вялікі тэкст з выкладаннем прынцыпаў пасляваеннай мадэлі, што выклікала занепакоенасць у Еўропе.

Падчас знаходжання ў Абу-Дабі Кушнер папрасіў расійскі бок падрыхтаваць прапановы, якія можна было б абмеркаваць на асабістай сустрэчы з еўрапейцамі. Пасля гэтага ён адправіўся ў Маскву, каб атрымаць згоду Пуціна на пераход да шматбаковага фармату перамоваў.

Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі назваў такі падыход «крыху дзіўным» і параіў еўрапейцам паставіцца да яго вельмі ўважліва.

Каментары да артыкула