«Ni pra što nie škaduj, Śvieta. Žyvie Biełaruś». Śviatłana Kurs napisała list samoj sabie, 15‑hadovaj

«Ja pišu, kab dać niekalki paradaŭ, jakimi ty i tak nie zmožaš skarystacca, tamu što ciabie ŭžo niama. Vysokaj, niazhrabnaj, nieŭratyčnaj dziaŭčyny». Hety list sabie 15‑hadovaj Śviatłana Kurs napisała ŭ 2023-m. Jon nikoli nie publikavaŭsia.

Varšava, Lasok-na-Kole, 10 listapada 2023 hoda — na Lubanščynu, 21 červienia 1987 hoda.

Darahaja Śvieta,

Ja pišu tabie 15‑hadovaj amal praz sorak hod, i ja rada skazać, što ŭ mianie niama ani cieniu apasieńnia, što ty mianie nie zrazumieješ, ani nieabchodnaści prysiadać pierad taboj na kukiški, jak pry razmovie darosłaha ź dziciem. Ja adčuvaju tolki biaskoncuju pavahu da ciabie, bo viedaju, što ty i bolš stojkaja, i bolš razumnaja, i bolš miłaja, čym dumaješ pra siabie. Mnie lohka ciabie šanavać i škadavać, tamu što sorak hod źmianiajuć pierśpiektyvu, i ja ŭsprymaju ciabie jak inšaha čałavieka. 

Ja pišu, kab dać niekalki paradaŭ, jakimi ty i tak nie zmožaš skarystacca, tamu što ciabie ŭžo niama. Vysokaj, niazhrabnaj, nieŭratyčnaj dziaŭčyny. 

Tvaja hałoŭnaja prablema ŭ tym, što ty nikoli nie mieła nijakaha haryzontu płanavańnia. Inšyja ludzi płanavali karjeru, siamju, i tolki ty chacieła žyć jak nabiažyć, skončyć univiersitet, a tam žyćcio samo paściele tabie darožku pad nožki, a kožnaja darožka pa-svojmu cikavaja. Dy i toje skazać, darožka źjaŭlajecca tolki paśla taho, jak niechta jaje prałažyŭ. Da hetaha my majem spravu ź biaskresam, pustkaj, biezdaražžu, i heta strašna i cikava. 

I heta było tvajoj hałoŭnaj pamyłkaj — nie płanavać, nie maryć, a iści kudy vočy hladziać. A vočy hladzieli na Biełaruś. Biełaruś ciabie padviadzie pad tulańni, pakuty, pakutlivaja luboŭ da jaje budzie atručvać tvajo žyćcio dziesiacihodździami.

Tamu što Biełaruś buduć vytraŭlivać kisłatoj. I tamu maja pieršaja parada tabie — znajdzi toje miesca, dzie ŭ tabie zaradziłasia nadzieja, i zatapčy hetuju źmiaju. Zrazumiej, što napieradzie nie svaboda i budaŭnictva pieknaha kraju, a praca i baraćba, kab hety kraj vyžyŭ i dychaŭ. Minie sorak hod, a budzie štodnia rabicca horaj. I ŭ takoj situacyi treba pravilna žyć i reahavać. 

Nie suciašaj siabie kuryvam, ałkaholem, inšymi hiedanistyčnymi rečami kštałtu nieambitnaj litaratury ci nieambitnaha kachańnia, inakš naprykancy ty znojdzieš siabie tam, dzie i była. Vučysia pilna, pracuj napružana, pašyraj liniejku navykaŭ — usie spatrebiacca tvajmu lubimamu kraju i tabie samoj. 

Ja viedaju, što ty mianie nie pasłuchaješ. Bo i tak maješ ciažki, surjozny noraŭ, i tabie nieabchodnaja dola lehkadumstva. Ale nie davaj jamu paražać usie śfiery žyćcia. 

Dumaju, pieršaja parada pajšła namarna, i čort ź joj. Vysłuchaj druhuju. Nie chitruj, nie chłusi i nie podličaj ni ŭ čym. Vysakarodnamu čałavieku praściej vyžyć. Jamu nie davodzicca štodnia praryvacca praz ahidu da siabie, zalivać hetuju ahidu ałkaholem, abžorstvam i čym tolki nie zalivajuć ahidu da siabie. Uspaminy, krynicy žyćcia vysakarodnaha čałavieka — nie atručanyja. Erynii za im nie lotajuć. I niama jamu nieabchodnaści ciahać za saboj viaryhi viny, soramu i strachu. Vinavaty čałaviek usio bolej nalivajecca złobaj, adreahoŭvaje jaje na inšych ludziach i robicca ŭsio horšy, hubiačy sabie i ŭsio navokał. Zahłušyć sumleńnie niemahčyma — heta hołas Hospada ŭ tabie, nie budź durnicaj i nie rabi hadaściaŭ. «Niachaj tvaje słovy buduć tak-tak, nie-nie, a astatniaje ad djabła».

Napieradzie ŭ ciabie čornyja časy, jakija ciabie atruciać i častkova zabjuć — ciabie abdziaruć z usiaho, što budzie tabie doraha, tamu tabie patrebnaja pravilnaja pierśpiektyva. Čytaj staražytnych historykaŭ i fiłosafaŭ (antyčnych, kitajskich), epasy, sučasnych daślednikaŭ rečaisnaści, palitołahaŭ, sacyjołahaŭ, navukoŭcaŭ. Ty zrazumieješ, što jość niešta bolšaje, šyrejšaje, vyšejšaje i viečnaje, što čałaviectva jak pierła svaim raźmieranym łasinym bieham, tak i dalej papre, a ty zastaniešsia. 

Kab lahčej pražyvać depryvacyju, vyhnańnie, złamanuju karjeru, pakłapacisia pra svajo pryvatnaje žyćcio.

Žyvi z maksimalnaj prastatoj — to-bok vyciahvaj ruku tolki pa samaje lepšaje. Pa rečy, źjavy, ludziej najvyšejšaj jakaści. «Nie čapaj, Savoś, haŭna!» Čaściej za ŭsio tabie nichto pa łapach nie daść. 

Nikoli nie bojsia zastacca adna i hołaja, i žalesnaja, i što inšyja ludzi ŭhledziać tvaju haliznu i małaść, zaśmiajucca, a što jašče horš — paškadujuć. Tamu što ty sapraŭdy adzinokaja, małaja, hołaja i žałasnaja. Ty čałaviek, adzinota naležycca čałavieku. 

Mužčyn biary tolki samych pryciahalnych, pryhožych i žadanych, pluń na dumku, što mužčyna pavinien być nadziejnym čałaviekam. Resursy ŭ tabie, pražyvieš. U dačynieńni da mužčyn kirujsia tolki sercam, rozumam, ciahaj, radaściu — nie raźlikam. 

Šanuj pracu, kachaj pracu, u pracy sens i krynica ščaścia. Ale nikoli nie «vychodź sa svaje zony kamfortu» i nie «idzi ŭ kirunku svajho strachu». Zastavajsia ŭ svajoj zonie kamfortu, bo heta tvoj soniečny zajčyk, ruchajsia ŭ im u kirunku svaich luboviaŭ, žarściaŭ i zachapleńniaŭ. Idzi da Hospada, da ciapła, biazdumna i impetna, jak słaniečnik ci puzataje ščania. 

Času i śmierci nie isnuje, tamu hadoŭ nie bojsia. Tvaje 50‑ia stanuć najlepšym viekam. Skurka trochi pakamiečanaja, nie biady. 

U samaacency vier nie sabie, a Hospadu — jamu aharčycielna bačyć, jak ty ź siabie ździekuješsia. Jon lubić svajo zapłakanaje, nadźmutaje, zamurzanaje dzicia — i vieryć u jaho. 

Ni pra što nie škaduj, Śvieta. Žyvie Biełaruś». 

Piśmieńnica Śviatłana Kurs pamierła ŭčora, 20 lipienia. Jana apošni hod zmahałasia z ankałahičnym zachvorvańniem. Joj było 54 hady.

Kamientary da artykuła