Stratfor: «Hazpram» advodzić Biełarusi klučavuju rolu ŭ enierhietyčnaj stratehii

22 maja Łukašenka padpisaŭ ukaz, u jakim kantralavanaj Rasijaj kampanii «Hazpram Transhaz Biełaruś» pradpisvajecca pavialičyć jomistaść Mazyrskaha i Prybuhskaha padziemnych hazavych schoviščaŭ. Budaŭnictva i ŭvod u ekspłuatacyju hetych abjektaŭ, dziakujučy jakim jomistaść schoviščaŭ pavialičycca da adnaho abo navat dvuch miljardaŭ kubamietraŭ, zapłanavanyja na pieryjad pamiž 2013 i 2020 hadami. Ukaz Łukašenki byŭ vydadzieny na fonie sprobaŭ Rasii vykupić schoviščy pryrodnaha hazu ŭ inšaj byłoj savieckaj respublicy — Ukrainie. Z ulikam źmienlivaj dynamiki jeŭrapiejskaha rynku enierharesursaŭ najaŭnaść u Rasii schoviščaŭ na šlachu ruchu hazu ŭ Jeŭropu budzie vyznačać stanovišča Maskvy na kantyniencie, piša amierykanskaje vydańnie Stratfor.

Schoviščy pryrodnaha hazu važnyja z šerahu pryčyn.

Ich najaŭnaść dapamahaje krainam bolš efiektyŭna kiravać svaimi zapasami pryrodnaha hazu. Akramia taho, jany zabiaśpiečvajuć enierhietyčnuju biaśpieku krainam, u jakich haz — klučavaja krynica elektraenierhii dla pramysłovaści i aciapleńnia žyłych damoŭ. Da takich krain adnosicca bolšaść dziaržavaŭ Centralnaj i Uschodniaj Jeŭropy. U vypadku pierabojaŭ z pastaŭkami hazu i ŭ pieryjad pikavaha spažyvańnia haz sa schoviščaŭ moža pasłužyć reziervam dla zabieśpiačeńnia ekstranych pastavak. Razam z hetym najaŭnaść schoviščaŭ dazvalaje krainam zakuplać dadatkovyja abjomy pryrodnaha hazu ŭ letni pieryjad, kali popyt na jaho zvyčajna nižejšy, a pastaŭki abychodziacca tańniej. Hety haz jany mohuć pradavać na spotavym rynku (zamiest prodažu pa doŭhaterminovych kantraktach ź fiksavanaj canoj) u zimovy čas, kali popyt i ceny na jaho vyšejšyja.

Asablivuju važnaść schoviščy ŭjaŭlajuć dla Rasii, adnaho z najbujniejšych suśvietnych vytvorcaŭ pryrodnaha hazu i jaho hałoŭnaha eksparciora ŭ Jeŭropu. Rasiju i roznych jeŭrapiejskich spažyŭcoŭ pa ŭsim kantyniencie źviazvaje razhalinavanaja infrastruktura trubapravodaŭ i schoviščaŭ. Najaŭnaść hetych schoviščaŭ dazvoliła Rasii zabiaśpiečvać stabilnyja pastaŭki paliva jeŭrapiejskim spažyŭcam i dało joj važnuju krynicu dachodu. Adnak u hetaj infrastruktury trubapravodaŭ i schoviščaŭ u Jeŭropie mnostva roznych ułaśnikaŭ, z pryčyny čaho status hetych stratehičnych aktyvaŭ čaściakom robicca pradmietam palityzavanych dyskusij.

Tak, u 2011 hodzie Rasija atrymała poŭny kantrol nad Biełtranshazam (pierajmienavany ŭ «Hazpram Transhaz Biełaruś»), što dało joj dostup da raźmieščanych u Biełarusi schoviščaŭ i sistemie trubapravodaŭ,

na jakija ŭ toj čas prypadała 20% ekspartu rasijskaha pryrodnaha hazu ŭ Jeŭropu. Dziakujučy hetamu Rasija atrymała mahčymaść kantralavać pastaŭki enierhanośbitaŭ praź biełaruskuju terytoryju na svaich ułasnych umovach. Heta taksama dazvoliła Rasii ŭmacavać svaje pazicyi na biełaruskim enierhietyčnym rynku. Zhodna z padpisanym Łukašenkam ukazam, siłami «Hazpram Transhaz Biełaruś» buduć pabudavanyja treciaja i čaćviortaja čerhi Mazyrskaha padziemnaha schovišča (budzie zbudavanaje ŭ vadanosnych płastach) u Homielskaj vobłaści. U vyniku jomistaść schovišča ź ciapierašnich 150 miljonaŭ kubamietraŭ budzie pavialičanaja da adnaho miljarda. Akramia taho, kampanii daručana madernizavać i Prybuhskaje schovišča (budzie zbudavanaje ŭ salanosnych płastach), jomistaść jakoha budzie pavialičanaja z 400 miljonaŭ kubamietraŭ da 600 miljonaŭ. Dziakujučy hetym prajektam, a taksama Asipovickamu schovišču, pracoŭny abjom jakoha składaje kala 300 miljonaŭ kubamietraŭ, ahulnaja ŭmiaščalnaść schoviščaŭ pryrodnaha hazu na terytoryi Biełarusi dasiahnie dvuch miljardaŭ kubičnych mietraŭ.

Adnak najaŭny ŭ Biełarusi patencyjał pa zachoŭvańni hazu, navat kali hetyja pakazčyki buduć pavialičanyja ŭ dva razy, mizerny ŭ paraŭnańni z mahčymaściami jaje paŭdniovaha susieda Ukrainy. Tam jość 13 schoviščaŭ pryrodnaha hazu, sukupny abjom jakich pieravyšaje 30 miljardaŭ kubamietraŭ. Najaŭnaść takich mahutnaściaŭ — hałoŭnaja pryčyna zacikaŭlenaści Rasii ŭ kupli ŭkrainskaj enierhietyčnaj kampanii «Naftahaz». Adnak Ukraina (tranzitar asnoŭnaj častki ekspartavanaha ŭ Jeŭropu rasijskaha hazu) vykazvaje mienš žadańnia sastupać Rasii svaju enierhietyčnuju infrastrukturu, čym Biełaruś. Zamiest hetaha Kijeŭ aktyŭna imkniecca raźvivać suviazi ź Jeŭrasajuzam i prapanuje stvaryć kansorcyum z udziełam Ukrainy, Rasii i Jeŭrasajuza dla sumiesnaha kiravańnia sistemaj trubapravodaŭ i schoviščaŭ. Uśviedamlajučy stratehičnuju važnaść svaich schoviščaŭ i trubapravodaŭ, Ukraina zacikaŭlenaja ŭ pradstaŭleńni Maskvie častkovaha dostupu da hetaj majomaści. Adnak u Kijevie nie žadajuć, kab Rasija poŭnaściu nabyła jaho navat u abmien na źnižeńnie cen na pryrodny haz.

Palityčnyja i ekanamičnyja roznahałośsi pamiž Rasijaj i dvuma hałoŭnymi tranzitarami jaje hazu, Ukrainaj i Biełaruśsiu, užo pryvodzili da pierabojaŭ u pastaŭkach pryrodnaha hazu.

Heta stała hałoŭnaj pryčynaj, jakaja padšturchnuła Rasiju da stvareńnia alternatyŭnych trubapravodaŭ, a mienavita, «Paŭnočnaha patoku» pa dnie Bałtyjskaha mora i prajektavanaha «Paŭdniovaha patoku» pa dnie Čornaha mora. Ale niahledziačy na toje, što stvareńnie «Paŭnočnaha patoku» (a ŭ pierśpiektyvie i «Paŭdniovaha patoku») dazvoliła Rasii šmat u čym paźbiehnuć zaležnaści ad nazvanych tranzitnych krain, jana nie damahłasia dostupu da schoviščaŭ pryrodnaha hazu. Z ulikam taho, što «Paŭnočny patok» i «Paŭdniovy patok» — pieravažna padvodnyja trubapravody, jany nie vyrašajuć rasijskaj prablemy niedachopu padziemnych schoviščaŭ. Bolš za toje, prajekty pašyreńnia schoviščaŭ u Biełarusi pakazvajuć, što na ŭźviadzieńnie novych zbudavańniaŭ moža syści šmat času i hrašovych srodkaŭ.

Hetym tłumačycca toje, čamu Rasija kupiła «Hazpram Transhaz Biełaruś» i ŭ ciapierašni čas pavialičvaje abjomy raźmieščanych u Biełarusi schoviščaŭ, i toje, čamu jana praciahvaje damahacca ad Kijeva (akramia inšych krain na zachad, naprykład, ad Vienhryi) dostupu da šyrokaj infrastruktury jaho schoviščaŭ, niahledziačy na ŭłasnyja prajekty pa stvareńni trubapravodaŭ. Zachavańnie i naroščvańnie dostupu da hetych schoviščaŭ budzie pradstaŭlać dla Maskvy asablivuju važnaść, uličvajučy toje, što ŭ nastupnyja hady Rasija i krainy Jeŭropy sutyknucca z novymi vyklikami ŭ svaich enierhietyčnych uzajemaadnosinach. Atrymańnie dostupu da schoviščaŭ pryrodnaha hazu i kantrol nad imi jašče šmat hadoŭ budzie hrać klučavuju rolu ŭ ahulnaj rasijskaj enierhietyčnaj stratehii jak u płanie zabieśpiačeńnia nadziejnych pastavak syraviny, tak i ŭ jakaści harantyi padtrymańnia rostu rasijskaj ekanomiki, jakaja zaležyć ad ekspartu enierharesursaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0