«Snajpier» ź Niaśviža: Michał Halanieŭski

U žniŭni 1945-ha dźviery ŭ siadzibu Upraŭleńnia biaśpieki ŭ Zialonaj Hury, na zachadzie Polščy, adčyniŭ vysoki maładzion z błakitnymi vačyma. 23-hadovy Michał, uradženiec Niaśviža, syn buchhałtara i chatniaj haspadyni, šukaŭ sabie pracu ŭ polskaj śpiecsłužbie, anałahičnaj savieckamu KHB. Pry sabie jon mieŭ naviutkaje paśviedčańnie člena Polskaj rabočaj partyi dy atestat ab skančeńni čatyroch kłasaŭ himnazii.

Ad achoŭnika da načalnika kontrvyviedki

Adukacyi było małavata, i Michału prapanavali vakansiju achoŭnika.

Za nastupny hod akuratny i metaskiravany maładzion zrobić karjeru da namieśnika staršyni Upraŭleńnia. Načalstva było ad Michała ŭ zachapleńni. «Stanoŭčy, enierhičny i z zapałam, prykład dla inšych. Sujozny i razumny, jaho pavažajuć va ŭsim Upraŭleńni. Dobra aryjentujecca, chutka vučycca. Umieje zachoŭvać tajamnicu, vyklikaje poŭny davier», — adznačałasia ŭ adnym z sakretnych rapartaŭ.

Intelekt Halanieŭskaha zaŭvažaje kiraŭnictva. Jaho pieravodziać u Poznań i pryznačajuć načalnikam upraŭleńnia kontrvyviedki, a ŭ 1953-m — nakiroŭvajuć na pracu ŭ centralny aparat Ministerstva hramadskaj biaśpieki ŭ Varšavu.

Śpiec pa viarboŭcy

U 1956 hodzie Halanieŭski abaraniaje ŭ Varšavie tytuł mahistra palitałohii i pačynajecca jaho zorny čas. Jon stanovicca kiraŭnikom adździeła I Departamienta MUS, jaki zajmaŭsia navukova-techničnym špijanažam. Adkazvaje za stvareńnie špijonskaj sietki ŭ Varšavie. Viarbuje dypłamataŭ. Da 1960 hoda ŭ jaho rasparadžeńni na Zachadzie było 77 ahientaŭ: Za niekalki hod jany realizavali 400 zadańniaŭ.

Halanieŭski pačynaje cikavić saviecki KHB. Jon stanovicca davieranaj asobaj u strukturach polskaj raźviedki. Z mnohimi «maskoŭskimi tavaryšami» siabruje i naviedvaje modnyja varšaŭskija kabaki.

Maskvičoŭ cikaviać aficery NATO, i Halanieŭski viarbuje marskoha ataše brytanskaj ambasady ŭ Varšavie Hary Choŭtana, jaki mieŭ dostup da kodaŭ Royal Navy. Ciapier Maskva bačyć jak na dałoni brytanski fłot.

«Snajpier»

Praca špijona zachaplała Halanieŭskaha, była dla jaho stylem žyćcia. Jon asabista ŭdzielničaŭ u niebiaśpiečnych zamiežnych apieracyjach. Padčas pajezdki ŭ Bierlin Halanieŭski viarbuje pryhožuju niemku Inhu Kampf. Hetaje znajomstva praź niekalki hadoŭ całkam źmienić žyćcio našaha hieroja...

U 1958¬m u paštovuju skryniu amierykanskaha pasolstva ŭ Šviejcaryi trapiła ananimnaja pasyłka, padpisanaja Hackenschutz («Snajpier»), na imia kiraŭnika FBR Edhara Huviera. «Snajpier» prapanavaŭ supracoŭnictva. Stanoŭčym adkazam na jaho prapanovu musiła być abviestka ŭ haziecie Frankfurter Zeitung.

Kab paćvierdzić surjoznaść namieraŭ, «Snajpier» pieradaŭ amierykancam kaardynaty adnaho z samych kaštoŭnych savieckich ahientaŭ na Zachadzie — Džordža Błejka z MI6. Błejk vydaŭ Maskvie 42 zachodnich ahientaŭ va Uschodniaj Jeŭropie i pieradaŭ sakretnuju infarmacyju pra płanavany tunel pamiž Zachodnim i Uschodnim Bierlinam.

Paśla tajamničy ahient «Snajpier» pieradaŭ amierykancam dźvie tysiačy mikrafilmaŭ z sakretnaj infarmacyjaj i 5 tysiač staronak dakumientaŭ pra savieckija spadarožniki¬špijony, ahientaŭ SSSR i PNR na Zachadzie.

Dziakujučy «Snajpieru» izrailskaja kontrvyviedka vyjaviła ŭ atačeńni premjera Ben­Huryjona savieckaha špijona Israela Bera. Jon akazaŭsia dvajnikom realnaj asoby, jakaja daŭno pamierła.

«Snajpier» zdavaŭ samych paśpiachovych savieckich špijonaŭ: šviedskaha dypłamata ŭ Vašynhtonie Styha Vienierstrema, supieršpijona Hordana Łansdejła, Džona Vasała, jakoha saviety zavierbavali, šantažujučy zdymkami z hiej­orhii, jakuju KHB sam i arhanizavaŭ... Było aryštavana 14 špiehaŭ, a kolki jašče pieravierbavali zachodnija słužby — možna tolki zdahadvacca.

Ucioki ź Inhaj

U 1960-m u Varšavu prychodzić sakretny list ad šefa Štazi. Jon paviedamlaje, što Michał Halanieŭski sustrakajecca ŭ Bierlinie ź Inhaj Kampf, i sustrečy vychodziać za miežy prafiesijnych abaviazkaŭ.

Načalstva vyklikaje Halanieŭskaha. Jon tłumačyć raman ź niemkaj siamiejnymi prablemami. U žonki Taćciany, jakaja padčas vajny była viaźniem niamieckaha kancłahiera, raźvivajecca paranaidalnaja šyzafrenija. Halanieŭski prosić dazvołu raźvieścisia i pieranieści dziejnaść u Bierlin. Ale kiraŭnictva i čuć nie choča pra heta.

U toj samy čas apieratyŭnaja baza CRU ŭ Bierlinie atrymlivaje ad «Snajpiera» paviedamleńnie. Ahient płanuje ŭcioki na Zachad.

4 studzienia 1960 u Zachodni Bierlin byli pierakinutyja dźvie asoby. Mužčyna pradstaŭlajecca padpałkoŭnikam Michałam Halanieŭskim, aŭtaram ananimnych pasyłak ad imia «Snajpiera». Žančyna — Inha Kampf.

Padčas dopytaŭ u Vašynhtonie «Snajpier» raskryvaje miescaznacho¬džańnie čatyroch tajnikoŭ u Varšavie. U ich amierykancy znachodziać jašče 300 sakretnych dakumientaŭ.

U polskich śpiecsłužbach — skandał. Varšaŭski vajskovy sud prysudžaje Halanieŭskaha da kary śmierciu za zdradu. U jaho kartatecy źjaŭlajecca zapis, što, uciakajučy ŭ Zachodni Bierlin, jon prychapiŭ z saboju 20 tysiač marak. Jak paźniej vyśvietliłasia, Halanieŭski «kruciŭ» hrašyma z kasy śpiecsłužbaŭ.

Upraŭleńnie biaśpieki PNR pačynaje apieracyju «Teletechnik» z metaj vyjavić i likvidavać Halanieŭskaha. Pad nahlad traplaje ŭsia jaho siamja, a synu, rok­muzyku, zabaraniajuć vyjazdžać za miažu.

Syn cara

U 1964 CRU, vykarystaŭšy «Snajpiera», vypraŭlaje jaho na piensiju. A praz paru miesiacaŭ Halanieŭski źviartajecca ŭ sud u Hamburhu z prośbaj paćvierdzić jaho prava na spadčynu pamierłych baćkoŭ — rasiejskaha cara Mikałaja II i carycy Alaksandry Fiodaraŭny Ramanavych. Halanieŭski śćviardžaje, što jaho maci pamierła ŭ 1924 u Varšavie, a baćka — u 1952 u Poznani.

Jon ahučvaje niepaŭdapadobnuju historyju: Jakaŭ Juroŭski nibyta nie rasstralaŭ carskuju siamju, a dapamoh joj uciačy. Balšavicki kat byccam by asabista supravadažaŭ Ramanavych da miažy. Praz Hrecyju, Turcyju i Aŭstryju jany dabralisia da Varšavy.

Halanieŭski patrabavaŭ 400 tysiač dalaraŭ, jakija Mikałaj II byccam by raźmiaściŭ u amierykanskich bankach. Hamburhski sud nie staŭ razhladać zajavu ŭ suviazi z adsutnaściu dokazaŭ.

Halanieŭski razhortvaje ŭ amierykanskich ŚMI kampaniju i śćviardžaje, što jon pierajemnik rasijskaha trona. 30 vieraśnia ŭ Ńju¬Jorkskaj pravasłaŭnaj katedry adbyvajecca šlub Halanieŭskaha­Ramanava ź Inhaj Kampf. Praź dźvie hadziny paśla šlubu ŭ maładych naradžajecca dačka Taćciana. Ale ŭ chutkim časie car­samazvaniec razryvaje ź Inhaj.

U CRU tym časam pačynajuć sumniavacca ŭ psichičnym zdaroŭi Halanieŭskaha. Jon nazvaŭ savieckimi ahientami navat budučaha dziaržsakratara ZŠA Hienry Kisindžera i ajatału Chamiejni.

U 70-ja hady Halanieŭski pačynaje vydavać u siabie doma štomiesiačny biuleteń pad nazvaj «Dvuchhałovy aroł», pryśviečany nacyjanalnaj niezaležnaści i biaśpiecy ZŠA, a taksama zachavańniu chryścijanskaj cyvilizacyi. Da śmierci ŭ 1993¬m jon beścić SSSR i pravasłaŭnuju carkvu, jakaja admoviłasia pryznavać jaho «carom».

Varjactva ci chitraść?

Pavodle adnoj ź viersij, «teatr z carom» prydumała CRU, kab uratavać Halanieŭskaha ad pomsty kamunistaŭ. Ź inšaha boku, KHB moh kantralavać Halanieŭskaha i ŭ ZŠA. Inačaj adkul jon moh vałodać takimi bahatymi źviestkami pra savieckuju ahienturu? Navošta Maskva davała b takuju infarmacyju adnamu ź dziasiatkaŭ tysiač ahientaŭ?

Viersiju pra «kałpak» KHB paćviardžaŭ i były načalnik Halanieŭskaha, pałkoŭnik Vitald Siankievič: «Heta była kambinacyja savieckaj raźviedki. Halanieŭski nie byŭ bolšym varjatam, čym usie my».

Kali Halanieŭski ŭ Amierycy byŭ pad «kaŭpakom», praca CRU była niekalki hadoŭ paralizavanaja dezynfarmacyjaj.

Jašče bolš fantastyčnuju viersiju davała radyjo «Volnaja Jeŭropa». Maŭlaŭ, u 50-ja Halanieŭskaha vyklikali ŭ Maskvu, adkul jon nie viarnuŭsia. A zamiest jaho ŭ Varšavu byŭ vysłany dvajnik. U dvajnika byli płany ŭciokaŭ na Zachad, i śpiecsłužby vyrašyli jaho likvidavać. I tolki Halanieŭski №3 byŭ padkinuty amierykancam...

Ale Halanieŭski moh dziejničać i samastojna. Jaho intelektu i kiemlivaści chapiła b, kab abvieści vakoł palca vyviedki pa abodva baki «žaleznaj zasłony» i pry hetym ździekavacca z zaciatych udzielnikaŭ «chałodnaj vajny». Zrešty, heta paćviardžaje i miesca jaho naradžeńnia — ziamla, jakaja dała śvietu nie adnaho avanturnika.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0