Pravaabaronca z Kryma: Vyjści na vulicu ŭ vyšyvancy — samahubstva

Čamu z Kryma źjechali ŭsie pravaabaroncy, za što tam mohuć pabić kamianiami, ci možna spakojna adpačyvać u Krymie, raskazvaje Ryčard Sidniej.

Pavialičyć

Daviedka Jeŭraradyjo: Ryčard Sidniej — kiraŭnik pravaabarončaha centra ŭ Simfieropali, zajmajecca manitorynham situacyi «ŭ miescach niesvabody» — turmach, SIZA, damach dla invalidaŭ i dziciačych damach. Da refierendumu 16 sakavika mieŭ «Hramadskuju pryjomnuju», dzie kožny moh atrymać jurydyčnuju kansultacyju i pravavuju dapamohu.

Jeŭraradyjo: Jak źmianilisia ŭmovy pracy pravaabaroncaŭ paśla prychodu ŭ Krym novaj ułady i dałučeńnia jaho da Rasii?

Ryčard Sidniej: Padčas Jeŭramajdanu ŭsie miascovyja pravaabaroncy adsunuli na druhi płan svaje raniejšyja prajekty i zajmalisia najpierš hetym: svaboda schodaŭ i mitynhaŭ, pravamiernaść praviadzieńnia refierendumu ab dałučeńni da Rasii i hetak dalej. Adpaviedna, heta vyklikała vialikuju niezadavolenaść novych uładaŭ. I adrazu paśla 16 sakavika pieravažnaja bolšaść pravaabaroncaŭ była vymušanaja vyjechać z Kryma — imhnienna pačaŭsia pieraśled, ckavańni najpierš z boku samaabarony. A vy bačyli hetych z samaabarony? Heta takija «viarški hramadstva»! I hetym ludziam razdali zbroju. Ja taksama ŭžo źbiraŭsia pierajechać u Chierson, ale zatrymaŭsia, bo chacieŭ zakončyć adzin prajekt, jaki pavinien byŭ vykryć šmat niadobraha pra miascovyja ŭłady i ŭvohule pra toje, što adbyvałasia ŭ Krymie ad pačatku Majdanu i zakančvajučy refierendumam. Ale darabić spravu i źjechać, jak zapłanavaŭ, mnie nie dali — złamali fizična.

Jeŭraradyjo: Što heta značyć?

Ryčard Sidniej: Mianie vykinuli z takoha parapietu nakštałt dachu, ja złamaŭ taz u troch miescaŭ i ŭ vyniku amal try miesiacy pravioŭ u špitali. Prychodziła palicyja i naŭprost skazała, što nichto nikoha šukać nie budzie, pa fakcie i nie znojdzie, i lepš mnie pramaŭčać. A sam ja jak kaho mahu identyfikavać? Niachaj navat heta byli ludzi ŭ formie samaabarony… Dyj uvaha FSB žadańnia niečaha dabivacca nie dadaje. Na majho namieśnika feesbešniki kankretna palavali, i jon byŭ vymušany źjechać za miažu. Ja sam ciapier žyvu nie pa prapiscy, źjechaŭ za horad i starajusia nie vysoŭvacca, a cicha darabić svoj prajekt i źjechać. Bo pracavać stała niemahčyma. Navat u tych ludziej, jakija mnie raniej šmat dapamahali, niejak raptoŭna źmianiŭsia mientalitet, jany stali całkam prarasijskimi i kažuć, što my amierykanskija špijony. I navat tyja, kamu my dapamahali, stali vielmi ahresiŭnymi: u hałavie tolki Rasija, «krymnaš» i naŭkoł vorahi.

Jeŭraradyjo: Nakolki takija nastroi masavyja?

Ryčard Sidniej: Kali vy pasprabujecie vyjści na vulicu ź nievialičkaj žoŭta-błakitnaj stužkaj na ruce — vas sami ludzi zakidajuć kamianiami. A vyjści ŭ vyšyvancy — heta ŭvohule samazabojstva. Pasprabuješ u horadzie zahavaryć pa-ŭkrainsku — kali nie sami ludzi, to samaabarona abaviazkova zatrymaje.

Jeŭraradyjo: Na jakoj padstavie? Nu, zatrymali i što pradjaviać?

Ryčard Sidniej: A ničoha i pradjaŭlać nie buduć! Prosta adviaduć u RAUS ci ŭ vajenkamat i abvieściać, što, maŭlaŭ, «zatrymali banderaŭca, jaki pryjechaŭ nas zabivać, jeści našych dziaciej, kidać fosfarnyja bomby, źbivać samaloty!» I ŭsie tolki ŭchvalać hetaje zatrymańnie. I čym jano moža skončycca, pradkazać niemahčyma.

Pavialičyć

Jeŭraradyjo: Adkul u ludziej u Krymie takaja nianaviść da ŭkrainskaj simvoliki i ŭsiaho ŭkrainskaha?

Ryčard Sidniej: Navat nie viedaju. Zaŭždy staŭleńnie da dziaržaŭnaj simvoliki ŭ krymčan było narmalnym. I navat kali adsiul jechali cełyja ciahniki ŭ padtrymku Antymajdanu, jechali jany pad žoŭta-błakitnymi ściahami. I ludzi jechali ŭ tych ža vyšyvankach. I narmalna heta ŭsprymałasia. Ale mienavita momant refierendumu zrabiŭ patryjotaŭ Ukrainy patryjotami Rasii. Nie viedaju, jak i čamu heta adbyłosia i pra što hetyja ludzi dumajuć. A kali zaŭtra siudy pryjdzie Turcyja, jany pačnuć machać tureckimi ściahami i kryčać: «Krym turecki»? A jak zrazumieć vajskoŭcaŭ, jakija davali prysiahu na viernaść ukrainskamu narodu, a potym prysiahajuć narodu rasijskamu?

Jeŭraradyjo: Z takim staŭleńniem u Krymie nie zastaniecca nivodnaha pravaabaroncy!

Ryčard Sidniej: A na kaho tracić svaju enierhiju, žyćcio i zdaroŭje? Kali ludziam samim padabajecca ŭ hetym i z hetym žyć, to niachaj žyvuć. Sami ludzi tak zaanhažavanyja hetaj situacyjaj, što im u radaść budzie stajać u čerhach, davać chabar, viarnucca da savieckaha biurakratyčnaha aparatu. Vidać, jany pa hetym zasumavali. Kali ŭ astatniaj Ukrainie maładoje pakaleńnie bolš sučasnaje i raźvitaje, to tut navat moładź žyvie minułym. Sens tracić siabie na toje, kab zmahacca z tym, što ludziam u radaść, sprabavać ich u niečym pieraŭpeŭnić? Ludziam niešta tłumačyš z dapamohaj faktaŭ, a jany pahladziać televizar i ŭsio, biessensoŭna niešta dakazvać.

Jeŭraradyjo: Pišuć pra roznyja bytavyja prablemy ŭ Krymie z praduktami, vadoj — navat heta nie pazbaŭlaje prarasijskich nastrojaŭ?

Ryčard Sidniej: Prablem, niejkaha niedachopu praduktaŭ ci vady, čerhaŭ pa chleb u Krymie niama. Praŭda, kali, da prykładu, piensii padymajuć u 2 razy, to ceny na pradukty — u 4 razy. Ale ŭsie ŭpeŭnienyja, što heta časovyja prablemy, pierachodny pieryjad, a chutka ŭsio budzie dobra. Tolki čas idzie, a nijakaha palapšeńnia nie vidać: drobny i siaredni biźnies dušać, bujny biźnies, jaki naležaŭ ukrainskim aliharcham ci dziaržavie, nacyjanalizavany, zamiežnyja pradpryjemstvy zakrylisia, i ludzi zastalisia biez pracy. Siezon adpačynku byŭ nijaki, 20% ad raniejšaha… A ludzi ŭ Krymie ŭ bolšaści žyvuć za hrošy, jakija ŭ siezon zarabili z adpačyvalnikaŭ. A pakolki ciapier ich była tolki čverć ad zvyčajnaha, to zima budzie jašče taja. Usie, kaniečnie, čakajuć, što Rasija dapamoža finansavańniem, što tut budzie druhoje Sočy, što vykanajuć abiacańnie i pabudujuć tut krymski Łas-Viehas, što jon vyciahnie ekanomiku… Nie viedaju, čym heta skončycca.

Pavialičyć

Jeŭraradyjo: A kamu adychodzić nacyjanalizavany biźnies?

Ryčard Sidniej: Nieviadoma. Ale tut jak z damami krymskich tatar, jakija źjechali z Kryma: ich nibyta nacyjanalizavali, ale ciapier tam žyvie samaabarona albo kazaki… Z kazakami hetymi ŭvohule cikava: jany pryjechali siudy atradam u 50 čałaviek u svoj čas, i jany nie tolki zastajucca ŭ Krymie i siońnia — im cełaje pole addali pad budaŭnictva damoŭ.

Jeŭraradyjo: Ci niebiaśpiečna ciapier adpačyvalnikam z toj ža Biełarusi jechać u Krym, jak z kryminałam na vulicach?

Ryčard Sidniej: Niebiaśpieki niama, niama takoha, što paŭsiul bandyty i bandytyzm. I nichto, aproč samaabarony, ź pistaletami pa vulicy nie chodzić. Nie, jość tyja, chto rabuje i zabivaje, ale kolkaść złačynstvaŭ u paraŭnańni z raniejšym časam praktyčna nie źmianiłasia.

Jeŭraradyjo: Ci atrymali vy rasijski pašpart? Možna ad hetaha ŭchilicca?

Ryčard Sidniej: Atrymaŭ, bo vymušany byŭ: bieź jaho niemahčyma nabyć simku ŭ telefon, rezka abrubili ŭkrainskuju suviaź, a rasijskuju sim-kartku možna było kupić tolki pa rasijskim pašparcie. Mnie treba było prachodzić roznyja abśledavańni ŭ balnicy, ale z ukrainskim pašpartam zrabić heta niemahčyma. I navat na pracy ŭ ludziej ŭźnikajuć praz heta prablemy. Navat na pryvatnych pradpryjemstvach: nie atrymaŭ rasijski pašpart — pišy zajavu na zvalnieńnie. Nie chočaš pisać — pacichu vyžyvajuć z pracy.

Jeŭraradyjo: Pradstaŭnik pamiežnaj słužby Ukrainy kazaŭ ŭ intervju Jeŭraradyjo, što heta niesapraŭdnyja pašparty, što ich niama ŭ mižnarodnym rejestry…

Ryčard Sidniej: Sapraŭdy, hetyja pašparty vydadzienyja nie milicyjaj, jak musić być, a mihracyjnaj słužbaj. Pryčym šmat u kaho ŭ hetym dakumiencie staić krymskaja prapiska, ale miescam vydačy paznačany Irkuck ci jaki Mahadan… Ale ludzi na heta nie zvažajuć. Nu, u Rasiju ich z takimi pašpartami puskajuć. Ale ci puściać niekudy dalej, u Jeŭropu tuju ž? Ja svoj ukrainski pašpart zachavaŭ i płanuju tydni praz dva pierajazdžać u Chierson. Choć i vielmi nie chočacca — tut radzima, tut usio takoje rodnaje, ale…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0