Pasvaryłasia z žanichom tak, što serca nie vytrymała — śmierć studentki ŭ Mahilovie
Cieła 24-hadovaj Jani znajšła susiedka pa internataŭskim pakoi. Pryjechała z vychadnych 27 kastryčnika, a dziaŭčyna niežyvaja.
«Pravodzicca pravierka. Pieršapačatkovaja pryčyna śmierci — sardečnaja niedastatkovaść. Pryznačany šerah ekśpiertyz, kab vyklučyć kryminalny charaktar śmierci — naprykład, vierahodnaść, što jaje nie atrucili», — adznačyła pradstaŭnica USK pa Mahiloŭskaj vobłaści Aksana Salaniuk.
Jania naradziłasia ŭ Mazyry. Vučyłasia ŭ Mahiloŭskim dziaržaŭnym univiersitecie imia Kulašova. 5 kurs fakulteta piedahohiki i psichałohii dziacinstva. Rychtavałasia da abarony dypłoma. Za hady vučoby prajaviła siabie tolki sa stanoŭčaha boku. Va ŭniviersitecie vyviesili partret dziaŭčyny sa spačuvańniami: «Sumlenna staviłasia da vučoby, brała aktyŭny ŭdzieł u hramadskaj i vałanciorskaj dziejnaści fakulteta».
Ale što ŭ takija maładyja hady mahło stacca z sercam? Siabry kažuć, što vinoj tamu — nie zaŭsiody ŭzajemnaje kachańnie.
«Asabista ja mahu raskazać pra jaje tolki stanoŭčaje. Nie tamu, što tak treba, a tamu, što heta było tak. Dobry i spahadlivy čałaviek. Nikoli nie zastavałasia abyjakavaj da maich prablem i pieražyvała. Viedała, što skazać i jak suciešyć… Addana kachała svajho maładoha čałavieka. I my navat nie dumali, što nastolki mocna, što nie vytrymała. U apošnija dni jana ŭsim kazała: «U mianie ŭsio budzie dobra…» — padzialiłasia siabroŭka Karyna.
Jania ŭmieła znajści patrebnyja słovy dla inšych, jak psichołah, a voś spravicca sa svaimi pačućciami nie zmahła. Na dziavočyja plečy zvaliłasia šmat vyprabavańniaŭ.
«Janiu hadavała i vychoŭvała babula. Jana ŭziała dziaŭčynku adrazu z radzilni. Čamu nie było baćkoŭ, ja nie viedaju i nikoli nie pytaŭsia. I jana nie była raśpieščanaj, była abmiežavana ŭ niejkich rečach, — dzielicca pryjaciel dziaŭčyny Jaŭhien. — Kali ŭsie Janiny siabroŭki pastupili va ŭniviersitety, a jana nie, była zasmučana. Ja jaje padbadziorvaŭ. I praz hod jana pastupiła taksama vučycca».
Jaŭhien kaža, što dziaŭčyna była saramlivaj. Kali ŭsie chadzili na plaž, jana saromiełasia svajoj fihury.
«Jania była pampuškaj. Ale my zdoleli pieraadoleć jaje strach, i jana ź siabroŭkami pačała chadzić zaharać. Ranicaj, kali lanota pračynacca i jaje siabroŭki jašče valalisia pa łožkach, ja bačyŭ zdalok našu smuhlanku Janiu, jakaja kiravałasia ŭžo na plaž. Jana pieratvaryłasia ŭ pryhažuniu. I chutka źjaviŭsia ŭ jaje kachany. Praŭda, kachańnie było nie zusim dobraje i ŭzajemnaje. Ale Jania namahałasia, kab u jaje było nie horš za siabrovak. A jon karystaŭsia i nie caniŭ». Rasstalisia. Ale ŭ dziaŭčyny źjaviŭsia novy prychilnik, ź jakim praciahły čas sustrakalisia.
«Jany idealna padychodzili adno da adnaho. I Dzianis zrabiŭ joj prapanovu. A pa słovach babuli ja zrazumieŭ, što jany pasvarylisia. Jania płakała pa načach.
Durnieńkaja, uziała ŭsio blizka da svajho serca, jakoje prosta nie vytrymała i spyniłasia. Prosta nie mahu ŭśviadomić, što nie ŭbaču bolš hetaj ŭśmiešlivaj smuhlanki».
***
Sardečnaja niedastatkovaść — heta stan, pry jakim serca nie moža zabiaśpiečvać arhanizmu narmalny krovazvarot: serca stanovicca niazdolnym pracavać jak pompa.
Kab zachavać serca zdarovym, miedyki rekamiendujuć prytrymlivacca zdarovaha ładu žyćcia. Nie dapuskać źjaŭleńnia lišniaj vahi. Pravilna charčavacca: čatyry razy na dzień, minimizavać spažyvańnie soli. Bolš spažyvać praduktaŭ z utrymańniem kaliju i mahniju, sadavinu, jakaja słužyć dla prafiłaktyki aterasklerozu (jabłyki, hrušy, banany, kivi, ślivy). Tłustaje miasa lepš zamianić na miasa chatniaj ptuški i rybu, a žyviolny tłušč rekamiendujecca zamianić na raślinny.
Biezumoŭna, varta admovicca ad škodnych zvyčak (kureńnie, užyvańnie ałkaholu). I pavysić fizičnuju aktyŭnaść
Kamientary