Były top-mieniedžar Shell trapiŭ u pastku biełaruskaha zakonu

Dva hady tamu hramadzianin Niderłandaŭ Edvin Lubiers razam ź siamjoj vyrašyŭ pryjechać u Biełaruś. Da hetaha jon amal 20 hadoŭ pražyŭ u Katary i Saudaŭskaj Aravii, dzie pracavaŭ top-mieniedžaram u kampanii Shell. Žonka Edvina Kaciaryna rodam ź Biełarusi. U Katary jana pracavała ŭ fiłarmonii, pa viartańni na radzimu stała vykładčykam u Akademii muzyki pa kłasie arfy, taksama pracuje ŭ Vialikim teatry opiery i baleta. Sam Edvin aktyŭna zaniaŭsia budaŭnictvam doma pad Minskam i źbiraŭsia pačać tut biznes.

Ale ŭ mai 2014-ha adbyŭsia incydent, jaki źmianiŭ jaho mierkavańnie pra Biełaruś jak pra krainu, dzie zamiežniki mohuć kamfortna žyć i pracavać.

Siamja Lubiers žyvie za 20 km ad Minska ŭ vioscy Tarasava. I kožny dzień usie razam jany jeździać u horad na mašynie — dzieci na vučobu, muž i žonka pa spravach i na pracu. 10 maja minułaha hoda Edvina spynili supracoŭniki DAI, ad jakich jon daviedaŭsia, što kiravać aŭtamabilem pa zamiežnym paśviedčańni jon nie maje prava — prajšło 90 dzion z momantu atrymańnia prava na žycharstva. I pa zakonie jon pavinien byŭ zamianić zamiežnaje paśviedčańnie kiroŭcy na biełaruskaje.

«Dla mianie heta stała šokam, tamu što kali ja atrymlivaŭ prava na žycharstva, nichto nie papiaredziŭ mianie, što ja abaviazany zamianić pravy. U mianie mižnarodnaje paśviedčańnie kiroŭcy. Siarod krain, dzie jano prymajecca, značycca i Biełaruś. Bolš za 35 hadoŭ ja kiruju aŭtamabilem, ni ŭ adnoj krainie śvietu ŭ mianie nie ŭźnikała prablem z dakumientami, — kaža Edvin. — Ja zapłaciŭ štraf — 750 tysiač rubloŭ. I adpraviŭsia da advakata, kab daviedacca, jak pavodzić siabie ŭ takoj situacyi».

Zhodna z art. 5 zakona «Ab darožnym ruchu», zamiežnyja hramadzianie, jakija atrymali vid na žycharstva ŭ Biełarusi, praz 90 dzion pavinny atrymać biełaruskaje paśviedčańnie kiroŭcy, kali chočuć kiravać aŭtamabilem. Ich zamiežnyja pravy pierastajuć dziejničać na terytoryi Respubliki Biełaruś.

Kab atrymać biełaruskaje paśviedčańnie, zamiežnik pavinien vykanać niekalki ŭmoŭ. Pieršaje — paśpiachova zdać tearetyčny ekzamien u DAI.

«Kab atrymać vid na žycharstva ŭ Biełarusi, ad zamiežnika nie patrabujuć vałodańnia ruskaj abo biełaruskaj movaj. Ale kali chočaš kiravać aŭtamabilem u hetaj krainie, ty abaviazany vałodać ruskaj, tamu što zadańni testu ŭ DAI tolki na hetaj movie. Absurdnaja situacyja», — ličyć Edvin.

Jon vyvučaje ruskuju movu, ale praces idzie nie tak chutka, jak chaciełasia b. Kab zdać ispyt u DAI, paviarchoŭnaha razumieńnia niedastatkova, bo mnohija pytańni składzienyja «sa špilkaj». A kiravać aŭtamabilem treba kožny dzień — advozić dziaciej u horad, vyrašać pytańni z domam i pracaj.

Pavialičyć

Pakul jon nie moža sieści za rul svajho aŭtamabila ŭ Biełarusi, jaho žonka Kaciaryna praciahvaje jeździć z paśviedčańniem, vydadzienym u Katary. Pakolki jana źjaŭlajecca hramadziankaj Respubliki Biełaruś, ad jaje nie patrabujuć zamieny paśviedčańnia. Takaja ž situacyja i z zamiežnikami, jakija časova znachodziacca ŭ Biełarusi, pa vizie — jany kolki zaŭhodna mohuć kiravać aŭtamabilem, majučy tolki zamiežnaje paśviedčańnie.

«Ja pytajusia supracoŭnikaŭ DAI: jak moža być takaja supiarečnaść? Čamu ja z pravam na žycharstva pavinien zamianić pravy, a maja žonka, hramadzianka, pa takich ža pravach moža jeździć i dalej? Inśpiektary tolki razvodziać rukami.

Paraili mnie admovicca ad prava na žycharstva, atrymać biełaruskuju vizu i žyć pa joj. Ale prabačcie, ja pabudavaŭ tut dom, u jaki ŭkłaŭ niekalki sotniaŭ tysiač dalaraŭ. Tut žyvie maja žonka i dzieci, jany — hramadzianie Respubliki Biełaruś. U rešcie rešt, atrymać prava na žycharstva było dosyć składana, ja prajšoŭ mnostva biurakratyčnych pracedur.

Dyk čamu ja pavinien ad jaho admovicca? Z-za taho, što adzin zakon nie adpaviadaje inšamu?» — zadajecca pytańniem niderłandziec.

Dać Edvinu pierakładčyka ŭ DAI admovilisia — nie praduhledžana zakonam.

Na zapyt BiełaPAN va ŭpraŭleńni DAI MUS rastłumačyli: asoby, jakija nie vałodajuć ruskaj i (abo) biełaruskaj movami, majuć prava vystupać na movie, jakoj jany vałodajuć, tolki pry razhladzie kryminalnych i hramadzianskich spraŭ, a taksama haspadarčych sprečak u sudach. U sudzie Maskoŭskaha rajona, kudy Lubiers taksama źviartaŭsia, pryjšli da takoj ža vysnovy — admova ad pradastaŭleńnia pierakładčyka na ekzamienie ŭ DAI nie źjaŭlajecca parušeńniem zakona.

Načalnik mižrajonnaha ekzamienacyjnaha adździeła DAI HUUS Minharvykankama Dźmitryj Savoščanka adznačyŭ, što prysutničać na ekzamienie majuć prava tolki supracoŭniki MUS, DAI, pradstaŭniki inšych zacikaŭlenych dziaržorhanaŭ i navučalnych arhanizacyj. Ci mohuć jany dapamahčy ź pierakładam zamiežnamu hramadzianinu?

«Pierakładać pytańni nie ŭvachodzić u ich abaviazki, — zajaviŭ Savoščanka. — Da nas prychodziać zamiežniki, jakija viedajuć anhlijskuju, niamieckuju, ispanskuju movy. I što, člen kamisii pavinien usio heta viedać? Nie, viadoma. A raptam supracoŭnik DAI, jaki vałodaje zamiežnymi movami, budzie dapamahać hramadzianinu zdavać test, budzie padkazvać jamu pravilnyja adkazy? Astatnija siabry kamisii navat nie zmohuć ułavić sens, jany ž hetuju movu nie viedajuć».

Pradstaŭniki MUS spasyłajucca na Kanstytucyju i zakon «Ab movach», tłumačačy, čamu ekzamienacyjnyja testy ŭ DAI tolki na ruskaj movie. Na biełaruskaj — u pracesie raspracoŭki. Pierakład na anhlijskuju movu jak asnoŭnuju mižnarodnuju nie praduhledžvajecca.

Druhaja ŭmova dla abmienu paśviedčańnia — zdać u DAI zamiežnyja pravy kiroŭcy.

«Ja nie razumieju, na jakoj padstavie ja pavinien addać pravy, jakija mnie vydali ŭ Niderłandach, supracoŭnikam DAI ŭ Biełarusi. I kali ja źbiarusia na paru dzion źjeździć na radzimu, mnie što, treba kožny raz prychodzić u DAI i prasić, kab jany na čas mnie viarnuli maje dakumienty?

Usie hetyja pytańni ja zadavaŭ inśpiektaram. Viedajecie, što jany mnie adkazali? Kali pryjedzieš u Niderłandy, skažy, što pravy ŭ ciabie skrali, kab tabie vydali novyja. Ja byŭ u šoku, što supracoŭniki pravaachoŭnych orhanaŭ dajuć takuju paradu», — kaža Edvin.

Jašče niadaŭna zamiežnyja paśviedčańni kiroŭcy sapraŭdy treba było addać u Dziaržaŭtainśpiekcyju. Na zapyt BiełaPAN namieśnik načalnika DAI Minska Uładzimir Pivulski tłumačyć, što «viartańnie paśviedčańnia, vydadzienaha kampietentnymi orhanami zamiežnaj dziaržavy, paśla jaho abmienu na paśviedčańnie kiroŭcy Respubliki Biełaruś, dziejučym zakanadaŭstvam nie praduhledžana». Adkaz datavany 15 maja 2015 hoda.

Paźniej načalnik mižrajonnaha ekzamienacyjnaha adździeła DAI HUUS Minharvykankama Dźmitryj Savoščanka rastłumačyŭ, što litaralna tydzień tamu było pryniata rašeńnie ŭsio ž taki nie zabirać u zamiežnikaŭ ich raniejšaje paśviedčańnie kiroŭcy.

«U 2011 hodzie, kali namieśnikam načalnika UDAI MUS byŭ Vasil Bulbiankoŭ, nidzie nie było vyrazna prapisana, pavinny my viartać abo pakidać u siabie zamiežnyja paśviedčańni kiroŭcy, — adznačaje Savoščanka. — Da nas pastupiła aficyjnaje tłumačeńnie ab tym, što miechanizm taki — abmien zamiežnaha dakumienta na biełaruski, pry hetym zamiežnaje pavinna zdavacca i zachoŭvacca ŭ nas, pa zakančeńni dvuch hadoŭ źniščacca, a biełaruskaje hramadzianin atrymlivaje na ruki. Kali jon potym choča znoŭ viarnuć svajo zamiežnaje paśviedčańnie, to ź biełaruskimi pravami jon dla abmienu źviartajecca ŭ kampietentny orhan u siabie na radzimie».

Adnak niadaŭna ŭ DAI źviarnuŭsia zamiežnik sa skarhaj: na jakoj padstavie inśpiekcyja pakidaje ŭ siabie zamiežnyja paśviedčańni, kali va ŭkazie № 200 vydača biełaruskaha paśviedčańnia praduhledžana na padstavie pradastaŭleńnia kopii zamiežnaha dakumienta razam z aryhinałam.

«Ałharytm byŭ pierapracavany, — kaža Savoščanka. — Apošnija dzion dziesiać my pracujem pa novych pryncypach — zamiežnaje paśviedčańnie zastajecca na rukach u kiroŭcy».

Pry hetym va ŭpraŭleńni DAI kažuć, što da kanca hetaje pytańnie nie ŭrehulavanaje.

Razhladajecca varyjant, što zamiežnyja paśviedčańni kiroŭcaŭ pa pošcie buduć vysyłać u krainu ich vydačy, kab hramadzianin pa pryjeździe zmoh ich tam zabrać.

My źviarnulisia z zapytami nie tolki ŭ DAI, ale taksama ŭ Ministerstva justycyi, Hienprakuraturu i Nacyjanalny centr zakanadaŭstva i pravavych daśledavańniaŭ z pytańniem — ci nie bačać dziaržorhany supiarečnaści ŭ tym, što dla atrymańnia prava na žycharstva zamiežniku nieabaviazkova viedać ruskuju movu, ale kab kiravać ŭ Biełarusi aŭtamabilem jon abaviazany zdać test na viedańnie PDR mienavita na ruskaj.

Ale ŭsie adkazy zvodziacca da taho, što hetaje pytańnie — u kampietencyi DAI. A tut nastojvajuć, što tolki vykonvajuć zakon, a nie šukajuć supiarečnaści.

Edvin Lubiers tym časam napisaŭ list prezidentu i rychtuje zvarot u Kanstytucyjny sud i parłamient. Jon choča źviarnuć uvahu na «nieprymalny zakon dla zamiežnikaŭ u Biełarusi».

«Prezident zaprašaje zamiežnikaŭ inviestavać i žyć u Biełarusi, ale ŭ mianie skłałasia ŭražańnie, što nie ŭsie słužbovyja asoby padzialajuć hety pasył, — kaža Edvin. — Kali na darozie mianie spyniali šarahovyja supracoŭniki DAI, jany zaŭsiody vietliva źviartalisia, chaj i na łamanaj anhlijskaj. Ale jak tolki źjaviłasia prablema i ja byŭ vymušany źviarnucca da kiraŭnictva, adrazu paŭstała ściana nieparazumieńnia. I tak adbyvajecca nie tolki ŭ śfiery darožnaha ruchu.

Kali Biełaruś čakaje nie tolki rasijskija, ale i jeŭrapiejskija inviestycyi, dziaržorhany pavinny zahavaryć chacia b na anhlijskaj. I dla vykanańnia techničnych pracedur pavinien być zrobleny pierakład.

Dyskryminacyjnyja zakony prymušajuć takich zamiežnikaŭ, jak ja, zadumacca pra toje, kab źjechać i zrabić uniosak u raźvićcio hramadstva ŭ inšaj krainie, bolš dobrazyčlivaj da inšaziemcaŭ».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0