
Na 91-m hodzie žyćcia pamior šmathadovy kiraŭnik Kuby Fidel Kastra. Narodu pra śmierć pravadyra abviaściŭ u telezvarocie jaho brat Raul, jaki zajmaje z 2008 hoda najvyšejšuju pasadu ŭ dziaržavie. Pachavańnie Fidela Kastra pavinna adbycca 4 śniežnia ŭ stalicy krainy Havanie. U suviazi sa śmierciu Kastra na Kubie abjaŭlenaja 9-dzionnaja žałoba.
Radyjo Svaboda ŭzhadała 7 faktaŭ ź jaho žyćcia.
Fidel Kastra naradziŭsia 13 žniŭnia 1926 hodu. Palityčnym aktyvistam jon staŭ u siaredzinie 1940-ch hadoŭ padčas vučoby ŭ Havanskim universytecie. U 1953 hodzie jon pryniaŭ udzieł u sprobie źviaržeńnia kubinskaha dyktatara Fulchiensia Batysty, adnak byŭ aryštavany i prysudžany da 15 hadoŭ turemnaha źniavoleńnia. U 1955 hodu Kastra vyjšaŭ na volu pavodle amnistyi i źjechaŭ u Meksyku. U listapadzie 1956 hodu Kastra viarnuŭsia na Kubu ŭ kampanii Če Hievary, svajho brata Raula i jašče 79 uzbrojenych paplečnikaŭ i arhanizavaŭ partyzanskuju vajnu suprać kubinskich uładaŭ. 1 studzienia 1959 hodu armija paŭstancaŭ uvajšła ŭ Havanu, a dyktatar Batysta źbieh z krainy. Na Kubie była ŭviedzienaja adnapartyjnaja systema, usialakaje inšadumstva dušyłasia.

U adkaz na nacyjanalizacyju amerykanskich pradpryjemstvaŭ na vostravie ZŠA abviaścili handlovaje embarha suprać Kuby. U krasaviku 1961 hodu ZŠA pasprabavali źvierhnuć kamunistyčny režym Kastra rukami kubinskich emihrantaŭ, uciekačoŭ z vyspy, adnak uvarvańnie ŭ zalivie Śviniej zaviaršyłasia poŭnym pravałam. U 1962 hodzie Kastra dazvoliŭ savieckamu lidaru Mikitu Chruščovu raźmiaścić na Kubie savieckija rakiety, što pastaviła śviet na miažu jadziernaj vajny (Karybski kryzis).

Choć aficyjna Fidel pakinuŭ usie dziaržaŭnyja i partyjnyja pasady ŭ peryjad z 2008 pa 2011 hady, pieradaŭšy paŭnamoctvy ŭ ruki svajmu bratu Raulu, jakomu siońnia 85 hadoŭ, jon da kanca svaich dzion zastavaŭsia duchoŭnym lideram tak zvanaj «kubinskaj revalucyi».
Naviedaŭ Miensk 44 hady tamu
Fidel Kastra naviedaŭ Miensk u lipieni 1972 hodu. Lidar kubinskich kamunistaŭ pabyvaŭ na płoščy Pieramohi, u domie 1 źjezda RSDRP, u Chatyni i na Kurhanie Słavy. Jaho supravadžaŭ Piotar Mašeraŭ. Pavodle śćviardžeńniaŭ vidavočcaŭ, vizyt Fidela Kastra vyklikaŭ siarod mienčukoŭ vialiki ažyjataž.
U 2005 hodzie Alaksandar Łukašenka padčas svajoj sustrečy z ambasadaram Kuby ŭ Biełarusi Feliksam Karvallo zaprasiŭ Kastra naviedać Biełaruś: «Kali jon (Fidel Kastra) kali-niebudź budzie ŭ Eŭropie i spałučyć svoj pryjezd ź vizytam u Biełaruś, dyk my z zadavalnieńniem prymiem jaho jak samaha blizkaha i dobraha čałavieka». Miž tym na toj momant Fidel Kastra ŭžo mocna chvareŭ, tamu ni da Biełarusi, ni da Eŭropy ŭ pryncypie kubinski lider tak i nie dajechaŭ.
Uznaharodziŭ Łukašenku

Fidel Kastra i Alaksandar Łukašenka sustrakalisia ŭ 2000 hodzie. Padčas vizytu Łukašenki na Kubu pamiž krainami było padpisanaje pahadnieńnie ab siabroŭstvie i supracoŭnictvie. Kastra tady nazvaŭ Biełaruś najbolš siabroŭskaj z krainaŭ postsavieckaj prastory.
Fidel Kastra ŭznaharodziŭ Łukašenku ordenam Chase Marci — ličycca, što heta adna z troch najvyšejšych uznaharodaŭ Respubliki Kuba. Padčas uznaharodžańnia padkreślivałasia, što biełaruski prezydent «adroźnivajecca ćviordaj pryncypovaściu, abaronaj intaresaŭ svajho naroda i stałymi namahańniami, nakiravanymi na intehracyju i abjadnańnie byłych savieckich respublik».
U vieraśni 2006 hodu Łukašenka znoŭ naviedaŭ Kubu dziela ŭdziełu ŭ samicie Ruchu niedałučeńnia, ale pavodle stanu zdaroŭja Kastra ŭžo nia moh sustrecca sa svaim biełaruskim kaleham.
Aŭtar kryłataha vyrazu «Historyja mianie apraŭdaje»

26 lipienia 1953 hodu pad kiraŭnictvam Fidela Kastra była zroblenaja ŭzbrojenaja sproba šturmu vajennych kazarmaŭ Mankada z metaj zachopu zbroi dla paŭstańnia.
Napad skončyŭsia niaŭdačaj, mnohija jaho ŭdzielniki byli zabityja. Fidela Kastra aryštavali i sudzili. Sudovy praces Kastra vykarystaŭ jak trybunu dla palityčnaha vystupu: na zaklučnym pasiedžańni 16 kastryčnika jon vystupiŭ z 5-hadzinnaj pramovaj, jakaja stała suśvietna viadomaj. Jana ŭvajšła ŭ historyju pad nazvaj «Historyja mianie apraŭdaje» — sens jaje ŭ tym, što kubinskija revalucyjanery majuć poŭnaje prava źvierhnuć dyktatarski režym Batysty, jaki ździekujecca sa svajho naroda. «Asudzicie mianie! Heta nia maje značeńnia! Historyja mianie apraŭdaje!» — zajaviŭ Kastra.
Hetyja słovy stali lehiendarnymi dla revalucyjaneraŭ usiaho śvietu. Paśla prychodu Fidela Kastra da ŭłady pramova była nadrukavanaja asobnym vydańniem spačatku na hišpanskaj, a potym i na mnohich inšych movach. U hetym vystupie Fidel Kastra faktyčna pradstaviŭ sacyjalna-palityčnuju kancepcyju svajoj revalucyi, što paŭpłyvała na rost jaho papularnaści.
Trapiŭ u Knihu rekordaŭ Hinesa za samuju doŭhuju pramovu ŭ AAN

26 vieraśnia 1960 hodu na pasiadžeńni AAN Fidel Kastra skazaŭ samuju doŭhuju za ŭsiu historyju arhanizacyi pramovu — praciahłaściu ŭ 4 hadziny i 29 chvilinaŭ. Hety čas spatrebiŭsia Kastra, kab abhruntavać svoj tezis: «Kali źniknie filazofija rabavańnia, tady źniknie i filazofija vajny».
Z hetaj pramovaj jon uvajšoŭ u Knihu rekordaŭ Hinesa, chacia heta była nia samaja doŭhaja pramova padčas jahonaj palityčnaj karjery: pavodle dadzienych ŚMI, vystup Kastra na Trecim źjeździe Kubinskaj kamunistyčnaj partyi ŭ 1986 hodzie doŭžyŭsia 7 hadzinaŭ 10 chvilinaŭ.
Represavaŭ bolš, čym Stalin i Hitler

Pavodle dadzienych daśledčykaŭ, Fidel Kastra kinuŭ u turmy i kancentracyjnyja lahiery ŭ niekalki razoŭ bolš palityčnych viaźniaŭ u pracentnych adnosinach da kolkaści nasielnictva, čym Hitler ci Stalin.
Ličycca, što Kuba mieła najbolšuju kolkaść palityčnych źniavolenych i prysudaŭ pa palityčnych spravach, kali-niebudź zarehistravanych u Zachodnim paŭšarji. Na adnym z etapaŭ adnačasova ŭ turmach pa palityčnych matyvach znachodzilisia 100 000 čałaviek z usich słajoŭ hramadztva, pry tym što pry kubinskich dyktatarach da revalucyi kolkaść palitviaźniaŭ nikoli nie pieravyšała 5 tysiač čałaviek.
Zhodna z vydadzienaj u Harvardzie «Čornaj knihaj kamunizmu», režymam Kastra było rasstralana za 14 000 čałaviek va ŭzroście ad 16 da 68 hadoŭ, uklučajučy niekalkich žančyn, ź ich prynamsi adna była ciažarnaja. Pavodle amerykanskaj arhanizacyi «Freedom House», paŭmiljona kubincaŭ prajšli praz systemu kanclahieraŭ i kamery katavańniaŭ režymu Kastra. Bolš za miljon čałaviek byli vymušanyja emihravać z Kuby.
Mieŭ svoj akaŭnt u Tvitery
Fidel Kastra mieŭ svoj aficyjny akaŭnt u Tvitery — jon źjaviŭsia ŭ 2010 hodzie. Padpisantami lidera kubinskaj revalucyi byli amal paŭmiljona čałaviek, za čas isnavańnia akaŭntu było apublikavana 4 039 tvitaŭ.
U asnoŭnym na hetym akaŭncie retranślavałasia pazycyja Kastra adnosna navinaŭ suśvietnaj palityki.
Na Kubie internet znachodzicca pad žorstkaj cenzuraj, tamu mikrabloh z cytatami Kastra źjaŭlaŭsia najbujniejšym resursam, jaki pradstaŭlaŭ Kubu ŭ suśvietnaj błahasfery. Praŭda, akaŭnt lidera Kuby byŭ nia samym papularnym siarod palitykaŭ Łacinskaj Ameryki — u prezydenta Venesueły Uha Čavesa, naprykład, na momant śmierci było 4,25 miljona padpisantaŭ.
Siastra Fidela Kastra — ahient CRU

Ahulnaviadoma, što brat Fidela Kastra Raul zaŭsiody byŭ najbližejšym paplečnikam lidera kubinskaj revalucyi i ŭ apošnija hady mienavita jon kiruje krainaj. Mienš viadoma, što siastra Fidela i Raula Chuanita Kastra znachodziłasia ŭ apazycyi kamunistyčnamu kiraŭnictvu Kuby.
Chuanita spačatku padtrymlivała bratoŭ, ale nieŭzabavie była rasčaravanaja ŭ kamunistyčnaj revalucyi. Pavodle ŭłasnaha pryznańnia, z 1961 hodu jana supracoŭničała z CRU — dapamahała hramadzianam Kuby pakinuć vostraŭ i vykonvała inšyja daručeńni.
Kubu Chuanita pakinuła pad ciskam bratoŭ u 1964 hodzie. Jana spačatku pierajechała ŭ Meksyku, a potym u ZŠA. Ź Fidelem jana bolš nikoli asabista nia mieła znosinaŭ. U 2009 hodzie Chuanita apublikavała aŭtabijahrafiju Fidel y Raul, mis hermanos. La historia secreta (Fidel i Raul, maje braty. Sakretnaja historyja).
Ciapier čytajuć
Biełarus-vachtavik na Jamale stvaraje pieśni na biełaruskaj movie z dapamohaj ŠI. «Raniej muzyka była zakrytym kłubam. Niejrasietki adčynili hetyja dźviery z nahi»
Kamientary