Čamu dla mužčyn taksama važna, kab žančynam dazvolili być dalnabojščycami i šachciorkami — razvažajuć ekśpiertki

Dniami ekśpiertki Centra pa prasoŭvańni pravoŭ žančyn «Jaje pravy» prezientavali ahlad, jaki tyčycca abhruntavanaści isnavańnia takoha śpisa ŭ sučasnaj Biełarusi.

Dyk čamu ž jon nieaktualny? Ci sapraŭdy zvyčajnyja biełaruski majuć patrebu ŭ dostupie da ŭsich prafiesij biez vyklučeńnia? I jakija mohuć być padvodnyja kamiani, kali śpis usio ž admieniać? Davajcie parazvažajem razam z ekśpiertkami, niekatoryja ź jakich pracavali nad tym, kab pieralik takich prafiesij źnik u susiednich krainach.

Alaksandra Dzikan, zasnavalnica Centra pa prasoŭvańni pravoŭ žančyn «Jaje pravy»:

Pavialičyć

— Mnohim moža padacca: «Nu, padumaješ śpis, što tut važnaha?». I niekatoryja ludzi nie viedajuć pra jaho isnavańnie. Ale naša arhanizacyja samo isnavańnie takoha śpisu ličyć dyskryminacyjaj. Mała taho, što jon zabaraniaje pracavać žančynam u peŭnych śfierach, jon pamnažaje stereatypy:

toje, što małaja kolkaść dziaŭčat choča pracavać pažarnymi, naprykład, nie śviedčyć pra ich niežadańnie, hety fakt ukazvaje na toje, što ź dziacinstva jany vychoŭvalisia tak, što heta dla ich niedastupna.

Čamu žančyna nie moža kiravać mižnarodnym aŭtobusam? Čamu nie moža źbirać uradžaj na vyšyni bolš za 1,3 mietra? Čamu, kab stać traktarystkaj, pracadaŭca pavinien stvaryć dla jaje asablivyja ŭmovy, na zvyčajnych traktarach jana pracavać nie moža? U situacyi, kali ŭ rehijonach vidavočny niedachop hodnych vakansij, taki śpis nie prosta pieraškadžaje žančynie rabić toje, što jana choča, ale i nie daje zarablać hrošy na svaju siamju.

My abjadnalisia z kandydatkaj miedycynskich navuk i vyrašyli pravieści analiz hetaha śpisa. Kab zrazumieć, nakolki jon apraŭdany. Nam stała cikava, na asnovie čaho zroblenyja vysnovy, što śpis abaraniaje žančynu, jaje zdaroŭje? Ci jość fakty, jakija paćviardžajuć aktualnaść jaho isnavańnia? My pryjšli da vysnovy, što nijakich faktaŭ i paćvierdžańniaŭ hetamu niama, nijakich daśledavańniaŭ nie pravodziłasia. I navat kali niešta i było, to dziaržorhany dali zrazumieć, što heta «zasakrečanaja» dla nas infarmacyja.

I što my majem? Žančyny ŭ Biełarusi ŭsio adno pracujuć na pasadach, jakija aficyjna im zabaronienyja, tolki jany ci farmulujucca pa-inšamu, ci na isnavańnie takich faktaŭ usie prosta zakryvajuć vočy.

Hanna Kanapackaja, deputatka Pałaty pradstaŭnikoŭ

Pavialičyć

— Naša zakanadaŭstva apryjory hiendarna niaroŭnaje, pry tym što Kanstytucyja kaža, što žančyna maje z mužčynam roŭnyja pravy. I jak zakanadaŭca ja ŭpeŭnienaja, što my pavinny stvarać roŭnyja ŭmovy pracy, niezaležna ad połu, uzrostu, najaŭnaści siamji ci niejkich inšych faktaraŭ.

Na moj pohlad, kali niejkaja praca ličycca niebiaśpiečnaj dla žančyn, to jana ŭ roŭnaj stupieni niebiaśpiečnaja i dla mužčyn. I ułada abaviazanaja stvaryć takija ŭmovy, jakija b pasavali ŭsim ludziam.

U rešcie rešt, u mužčyn taksama jość repraduktyŭnaja funkcyja, i prablem pa hetaj linii ŭ ich moža być nie mienš, čym u žančyn.

Akramia taho, jak pradstaŭnica Kamisii pa ekanamičnaj palitycy ja viedaju, što navat pa aficyjnaj statystycy ŭ Biełarusi bolš za 40 rehijonaŭ z napružanaj situacyjaj na rynku pracy. My ŭsie i sami ŭ kursie, jak składana znajści pracu ŭ rehijonach, asabliva kali ty małady śpiecyjalist, ci žančyna, jakaja płanuje zavieści dzicia.

Pry hetym ułada vydaje dekret №3, madernizuje jaho ŭ dekret №1 i prymušaje ŭsich iści pracavać. Ale jak tak: adnoj rukoj vy prymušajecie, a inšaj stvarajecie dyskryminacyjnyja ŭmovy dla niejkaj katehoryi hramadzian?

Śpis z zabaronienymi prafiesijami adnaznačna treba admianić. Ja dapuskaju, što siońnia ci zaŭtra źjaviacca pa-miedycynsku abhruntavanyja dokazy taho, što niejkija z prafiesij sapraŭdy škodziać zdaroŭju. I tady zadačy ŭłady nastupnyja: zabiaśpiečyć mahčymaść pracavać biaśpiečna dla ŭsich. Ale dyskryminacyjnaha paniaćcia, što žančynie niešta nielha, a mužčynie možna, u biełaruskim zakanadaŭstvie być nie pavinna.

Volha Cišurova, člen Respublikanskaj rady Biełchimprafsajuza pa pracy siarod žančyn

Pavialičyć

— Ja pracuju ŭ Biełaruskim prafsajuzie pracaŭnikoŭ chimičnaj, hornaj i naftavaj halin pramysłovaści.

Na moj pohlad, siońnia my pakul nie hatovyja da taho, kab uziać i admianić śpis zabaronienych prafiesij adnym macham, ale, kaniečnie, treba jaho pierahladać i ŭnosić karektyvy. Praŭda, rabić heta treba ŭzvažana.

Našy asnoŭnyja vytvorčaści budavalisia ŭ 60-70-ja hady, madernizacyja pačałasia zusim niadaŭna. I tyja vytvorčyja linii, što my majem siońnia, pa abjektyŭnych i subjektyŭnych pryčynach pakul pakidajuć čakać lepšaha. Voźmiem prykład z «Biełšynaj». Pa śpisie zabaronienych prafiesij biełaruski nie mohuć pracavać vułkanizatarščycami — udzielničać u zaviaršalnym etapie vytvorčaści šyn. Kaniečnie, kali havorka idzie pra staryja linii, to tam sapraŭdy składany praces, ale kali kazać pra novyja linii, dzie staić vyciažka, dzie ničoha nie treba ciahać, to tam moža pracavać luby čałaviek.

Jość takoje paniaćcie jak atestacyja pracoŭnych miescaŭ, i tut vidavočnyja prablemy. Chimija, jak i inšyja navuki, nie staić na miescy. Ale ŭ nas niama atestavanych łabaratoryj, jakija b mahli davać apieratyŭnyja zaklučeńni, jakim čynam peŭnaje rečyva ŭździejničaje na čałavieka. Adsutničajuć novyja standarty: usie HDK my zamiarajem starymi savieckimi mietadami.

Stefanija Kułajeva, ekśpiertka antydyskryminacyjnaha centra «Miemaryjał» (Bielhija):

Pavialičyć

— Naša arhanizacyja ŭ svoj čas iniicyjavała kampaniju «All jobs for all woman» («Usie raboty dla ŭsich žančyn»). Siońnia śpis zabaronienych prafiesij isnuje ŭ 9 krainach, zusim niadaŭna ich było 10: u 2017 hodzie śpis sam pa sabie byŭ admienieny va Ukrainie, chacia tam jašče zastalisia inšyja dyskryminacyjnyja prablemy. Praces źmien pajšoŭ u Kazachstanie i Małdovie.

Usio heta źjaŭlajecca nastupstvami pracoŭnaha kodeksa Savieckaha Sajuza. I kali Sajuz raspaŭsia, i prymalisia zakony niezaležnych krain, u tym liku ŭ Biełarusi, farmuloŭki adtul aŭtamatam trapili ŭ novyja pracoŭnyja kodeksy.

Majo mierkavańnie na hety kont nastupnaje: hetyja śpisy ŭźnikli ŭ minułyja časy. Sama ideja naradziłasia ŭ pieršaj pałovie 20 stahodździa, a hety čas idzie niedaloka ad 19-ha, kali žančynam uvohule było zabaroniena amal usio: hałasavać, vieści aktyŭnaje žyćcio i hetak dalej. Hetyja zabarony sastareli.

U mižnarodnym pravie taksama jość rudymienty hetych zabaron: isnuje takaja Kanviencyja 45 Mižnarodnaj arhanizacyi pracy, jakaja nie dazvalaje žančynam usie padziemnyja pracy. Pry tym sami ekśpierty MAP pryznajuć, što hetaja Kanviencyja absalutna sastarełaja i nie padlahaje vykanańniu. Rekamiendavana nie vykonvać jaje, a dziejničać zhodna z fundamientalnaj Kanviencyjaj 111 (pra dyskryminacyju ŭ halinie pracy i zaniatkaŭ). Ale čamuści pra apošniuju ŭsie zabyvajuć.

U mianie dva syny, i ja nie chaču, kab jany trapili na vytvorčaść, dzie zabaroniena pracavać žančynam.

Jak maha chutčejšyja źmieny va ŭmovach pracy — jany nie tolki ŭ intaresach žančyn, ale i ŭ intaresach mužčyn. Niama nijakich padstaŭ ličyć žyćcio druhich mienš kaštoŭnym. 

I samy važny arhumient za toje, kab admianić taki śpis: žančyny de-fakta pracujuć na niebiaśpiečnaj vytvorčaści. Niechta — u chimpramysłovaści, niechta — na chlebazavodzie, niechta — u šachtach. Ale kali my robim vyhlad, što ich nie isnuje, kali jany ŭ cieniu, to niama dadatkovych norm pa ich abaronie. Tolki admiena hetaha śpisu daje mahčymaść dadatkova abaranić žančyn, jakija ŭžo pracujuć u niebiaśpiečnych umovach.

Jaŭhienija Łucenka, hiendarnaja ekśpiertka, dyrektarka Centra sacyjalnych i hiendarnych daśledavańniaŭ «Novaje žyćcio» (Ukraina):

Pavialičyć

— U Kanstytucyi Ukrainy prapisana, što hramadzianie našaj krainy roŭnyja. Niezaležna ad pałavoj prynaležnaści, rasy, vieravyznańnia i hetak dalej. Akramia taho, u 2005 hodzie u nas źjaviŭsia zakon pra roŭnyja pravy i mahčymaści dla žančyn i mužčyn, ale tym nie mienš u nas isnavaŭ śpis niebiaśpiečnych prafiesij dla žančyn.

Pry hetym našy hramadzianki pracavali ŭ šachtach, vajavali naroŭni z mužčynami (ale prachodzili pa papierach sanitarkami i kucharkami). My ŭpieršyniu zahavaryli pra hetuju temu ŭ Viarchoŭnaj Radzie na kruhłym stale ŭ sakaviku 2017 hoda. I hetym zacikaviłasia adna z deputatak, jakaja pačała temu prasoŭvać, šturmavać usie ministerstvy deputackimi zapytami. Adrazu ž znajšła padtrymku ŭ Ministerstvie achovy zdaroŭja, ale, kab admianić śpis, patrebnyja byli ŭzhadnieńni i ź inšymi strukturami: sacyjalnaj palityki, justycyi i inšymi. Praces byŭ składany, ale chutki. Nam pašancavała. Vialikuju chvalu zapuścili ŚMI, temu padchapiła hramadskaść i ŭžo pad Novy hod pieralik zabaronienych dla žančyn prafiesij zabaranili. Praŭda, samaje dziŭnaje, što my nie znajšli padtrymki ŭ prafsajuzaŭ.

Adzin z pradstaŭnikoŭ niezaležnaj struktury skazaŭ mnie: «Heta što, my žančyn budziem adpraŭlać na niebiaśpiečnyja pracy?». Jamu i inšym, chto ličyć hetaksama, ja chaču skazać: nichto nikudy nie źbirajecca nikoha pasyłać, dajcie žančynie prava samoj vyrašać, kudy iści. Lubaja ž zabarona — heta parušeńnie pravoŭ čałavieka. 

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0