Pretendent pa Maładziečanskaj akruzie: «Kandydatu ad seksualnaj mienšaści ruku nie padaju!»
Dla Michaiła Vałynca hetyja vybary nie pieršyja.
Ale na hety raz jamu admovili u rehistracyi. Michaił Vałyniec padaŭ skarhu i śćviardžaje, što ad hodu ŭ hod vybary stanoviacca ŭsio bolš fiktyŭnymi i mienš demakratyčnymi. Pra heta, i pra toje, čamu adnamu z zarehistravanych kandydataŭ pa Maładziečanskaj akruzie kryčaŭ «Hańba», Michaił raskazaŭ «Našaj Nivie».
«NN»: Čamu vam admovili ŭ rehistracyi?
— Nie zarehistravali, tamu što parušyŭ častku 16, artykuła 61. Podpisy ź inšaj akruhi nie ŭličvajucca. Ale prablema ŭ tym, što ŭ hetaj 16 častcy niama i ŭzhadki ab tym, što podpisy ź inšaj akruhi nie ŭličvajucca. Ad bałdy prydumali, nie viedali, jak abhruntavać, tamu tak «vumna» napisali. Pajšli na pryncyp. Pa zakonie pavinny byli pravieryć 250 podpisaŭ, u mianie pravieryli ŭsie. Kali praviarali podpisy inšych kandydataŭ, toj ža Kananovič (Ludmiła Kananovič — «NN»), ciapierašniaj deputatki Pałaty pradstaŭnikoŭ, to joj skazali, što ŭ vas vizualna bačna, što ŭsio ŭ paradku. Paćvierdzili słovy Franka: «Svaim — usio, voraham — pa zakonie.
«NN»: I vy vyrašyli abskardžvać?
— Tak. Nu tamu što kamisija navat bačnaści demakratyi nie moža stvaryć. Słuchajcie, nu staršynia Minskaj abłasnoj kamisii Ludmiła Kananovič, maja kankurentka. Viadoma, jana asoba zacikaŭlenaja, kab zrabić niešta suprać mianie. Ja ž viedaju, što za jaje padpisaŭsia ŭvieś adździeł adukacyi, ja viedaju, što ich prymušali padpisvacca ŭ pracoŭny čas. Znoŭ ža prykład. Biłbordy «Čałaviek hoda Minščyny» z partretam dyrektara zavoda «Rambyttechnika» Rusakieviča visieli ŭ horadzie padčas etapu zboru podpisaŭ. Što heta, jak nie ahitacyja?
«NN»: Na vašu dumku, ci adroźnivajucca sioletnija vybary ad minułych?
— Vybarčaje zakanadaŭstva nie źmianiłasia. Cisku tolki stała bolej. Ludzi z kamierami ŭ štackim stajać na pikietach, zryvajuć ich. Navat karespandenty miascovaha telebačańnia padčas pikieta Statkieviča, jaki byŭ u Maładziečnie, padychodzili da mianie, pytalisia, jakaja ŭ mianie prahrama. A ŭ samich nidzie nie paznačana ni na kamiery, ni na mikrafonie, ź jakoha jany telebačańnia. Jany ž pravakujuć. Jany viedajuć, što ahitacyja padčas zboru podpisaŭ zabaronienaja. A paśla vyjšaŭ materyjał by pa telebačańni, a mnie potym pradjavili, što ja ahitavaŭ, kali raskazvaŭ pra svaju prahramu.
«NN»: Dla čaho vy chočacie stać deputatam?
— Pa-pieršaje, mianie vielmi turbuje stan biełaruskaj movy. Z kožnym hodam biełaruskaj movy stanovicca ŭsio mienš. Na minułych vybarach navat ulotki i toje pierakłali na rasijskuju movu. Heta patłumačyli tym, što ŭ vybarach buduć udzielničać ludzi, jakija nie zrazumiejuć, što napisana pa-biełarusku. Płanuju rabić zapyty ŭ Kanstytucyjny sud — na maju dumku, našy zakony nie adpaviadajuć Kanstytucyi. Navat vybarčaje zakanadaŭstva traščyć pa švach. Kali raniej padčas zboru podpisaŭ davali papiaredžańnie, to ciapier navat štrafujuć. Tut jany robiać bačnaść demakratyi. Dvuch robiać umoŭna pryŭładnych kandydataŭ, kab nie adzin byŭ. Nas usich apazicyjnych pazdymali. Ciško hety niezrazumieły prajšoŭ [Valancin Ciško vyłučajecca ad Abjadnanaj hramadskaj partyi — «NN»]. Ja jaho absalutna nie padtrymlivaju. Jon ža ad seksualnaj mienšaści, ja ž prytrymlivajusia chryścijanska-demakratyčnych pohladaŭ. Sieviaryniec kazaŭ, što Kastusiovu ruki nie padaść, što toj schadziŭ na hiej-parad, ja b Ciško taksama admoviŭsia padavać ruku. Kali Ciško davali paśviedčańnie, ja dva razy skazaŭ «Hańba».
U mianie była dumka pravieści miascovy refierendum, kab nazvu Centralnaja płošča źmianić na Kupałaŭskuju płošču. Zamiest Lenina pastavić daŭno zaćvierdžany pomnik Kupału, na jaki ŭsio nie znojducca hrošy. Ja chaču pracavać ź ludźmi jak deputat, ja mahu stvaryć niejkaje hramadskaje abjadnańnie, sabrać vakoł siabie adnadumcaŭ, vyrašać prablemy ludziej.
«NN»: I jakija prablemy turbujuć maładziečancaŭ?
— Kali ja źbiraŭ podpisy, pytaŭsia ŭ ludziej, jakija ŭ ich buduć pažadańni. Pažadańni pobytavyja: niedzie ciakuć dachi, aparyšy vyłaziać ź vientylacyi, ptuški dochłyja na leśvičnaj placoŭcy valajucca, darohi drennyja: babuli z kupinki na kupinku skačuć». Pracy, kažuć, niama, aŭtobusy drenna chodziać, prasili pavysić piensiju, zarobak. Ja ŭsio zapisvaŭ, i na 80 % maja prahrama budzie składacca z pažadańniaŭ ludziej.
«NN»: Tym nie mienš, vy nie maładziečaniec. Žyviacie ŭ Minsku?
— U Maładziečnie ja byvaju ź dziacinstva. Tut žyvie šmat maich svajakoŭ. U mianie maci žyvie ŭ Maładziečnie. Baćka pachodzić ź Vilejščyny. Da Hieroja Savieckaha Sajuza Vałynca ja pramych adnosinaŭ nie maju. Jaho dačka padpisałasia za mianie, spytałasia, ci nie BNFaviec ja, ja skazaŭ, što nie, tady jana pastaviła svoj podpis. Tym nie mienš, ja cikaŭlusia historyjaj Maładziečanščyny. Na aŭkcyjonach kuplaju histaryčnyja fotazdymki.
«NN»: I ŭ svaich palityčnych pohladach vy chto?
— Ja raniej naležaŭ da chryścijanskich demakrataŭ. Paśla adyšoŭ ad BCHD. Praciahvaju prytrymlivacca hetych pohladaŭ, ale niezaležna, sam pa sabie. Ja za maralnyja kaštoŭnaści. Źbiraju podpisy suprać kazino. Ale ludzi padpisvajucca nieachvotna. Pytajucca, a dzie ž tady prastytutak zdymać? A dobra źbirajucca podpisy suprać ŽKH, sacyjalnaja tematyka bolš chvaluje ludziej. Tam navat i prastytutki padpisvajucca.
«NN»: Kali vy bałatavalisia minuły raz, vy pracavali dvornikam. A čym zajmajeciesia ciapier?
— Ja ŭ minułym hodzie zarehistravaŭsia jak ramieśnik, ale jašče ničoha zrabić nie paśpieŭ. Usio sudžusia. Mianie abvinavacili ŭ ciažkim złačynstvie. Dva razy. Pa ździełcy 1996 hoda. Ciapier ja padaŭ na apielacyju. Biełaruś — absalutna niepravavaja kraina.
«NN»: Ci jość u vas upeŭnienaść, što vam udasca ŭsio ž stać kandydatam?
— Vierahodnaść hetaha samaja minimalnaja. Da 27 kastryčnika ŭžo nieabchodna zdać svaju prahramu. A ŭ mianie idzie abskardžvańnie. Ja prosta nie paśpieju. Ale mnie nie soramna było b hladzieć u vočy svaim vybarščykam, kali b ja staŭ deputatam.
Ciapier čytajuć
«Zapuskajcie dalej saluty, a ja vykliču milicyju». Biełarusy spračajucca pra zabaronu na fiejervierki11
Kamientary