«Biełarusy dastatkova mudryja, kab čakać». Sieviaryniec vystupiŭ u Vilni
22 studzienia, praź miesiac paśla vyzvaleńnia i departacyi ŭ Litvu, palityk Pavieł Sieviaryniec sustreŭsia ź biełarusami Vilni. «Naša Niva» naviedała pieršy publičny vystup Sieviarynca paśla źniavoleńnia.
Sustreču Pavieł nazvaŭ «Kluč da Biełarusi» — maŭlaŭ, chacia «nas vyvieźli ź Biełarusi i začynili dźviery», «my viedajem, jak adčynić krainu».
Paholeny i ŭ kaściumie z BČB-značkom, Sieviaryniec sustrakaŭ haściej prosta na ŭvachodzie ŭ zału. Na sustrečy byli i jahonaja žonka dy syn — maleńki Francišak u pinžaku dy z halštukam, a Volha — u pryhožaj sukiency.
Pavieł pačaŭ z padziaki Litvie za haścinnaść, tym, chto kłapocicca pra departavanych palitviaźniaŭ, i z padziaki Bohu:
«Nie dumaŭ, što hetaj zimoj ubaču svaju žonačku i syna, ubaču tak šmat cudoŭnych biełaruskich abliččaŭ, što budu sustrakacca z mnohimi svaimi znajomymi, jakija taksama buduć vyzvalenyja».
Na sustrečy Sieviaryniec šmat kazaŭ pra chryścijanstva. Razvažaŭ pra toje, što varta zamianić pytańnie «za što nam usio heta» na pytańnie pra toje, dziela čaho biełarusy ciapier pražyvajuć represii i vyhnańnie. I pra toje, jak jon prapanuje šukać u viery adkazy na heta — maŭlaŭ, u Boha «šlach da pieramohi nie vysłany ružami», i ŭsio nievypadkova.
Potym byŭ čas pytańniaŭ. Sieviarynca zapytali pra razryŭ pamiž biełarusami, jakija abrali roznyja baki ŭ 2020‑m — jak jaho pieraadoleć?
«My suhramadzianie z tymi, chto apranaje formu i ciapier vykonvaje złačynnyja zahady. My svajaki mnohich z tych, chto pahladzieŭ prapahandysckija kanały i ličyć, što my sapraŭdy «źbiehłyja» — maŭlaŭ, «čaho vam nie chapała».
Pieraadoleć hetuju biezdań moža tolki viera, dziejničańnie luboŭju. Nie baču inšych šlachoŭ [dla nas], aproč jak nacyjanalnaje prymireńnie praz chryścijanstva. Navat tyja, chto nie vieryć u Boha, pryznajuć vyklučnuju rolu chryścijanstva ŭ spravie prymireńnia narodaŭ», — ličyć palityk.
Tak, na dumku Sieviarynca, varta dziejničać na nacyjanalnym uzroŭni. Što da asabistaha ŭzroŭniu, tut musić być daravańnie:
«Ja prabačaju ŭsim, chto katavaŭ mianie ŭ turmie, ale nie mahu patrabavać hetaha ad inšych. Cudoŭna razumieju, što chtości nie hatovy prabačać tyja vielmi balučyja rečy, treba razumieć i adnych, i inšych».
Adnak iluzij pra Łukašenku ŭ Paŭła niama:
«Łukašenka razumieje siłu. Jon nie budzie razmaŭlać sa słabiejšym, dla takoha ŭ jaho jość padman ci hruby hvałt. Ale Boh macniejšy, čym Łukašenka, Pucin ci jadziernaja zbroja».
Udychać zło i vydychać dabro — takuju formułu Sieviaryniec prapanuje biełarusam.
Adzin sa słuchačoŭ zapiarečyŭ. Maŭlaŭ, kali na ŭzroŭni nacyi my ciapier vybiarem prabačeńnie, ci nie spravakuje heta tych, chto robić złoje, rabić zło i dalej?
U adkazie Pavieł, suzasnavalnik partyi Biełaruskaja chryścijanskaja demakratyja, razvažaŭ pra pohlady chryścijanskich demakrataŭ. Pavodle jaho słoŭ, takoje staŭleńnie da demakratyi — heta nie zusim zvyčajnaja palityka. Zvyčajnaja palityka — heta chutčej pra ehaizm asabisty ci nacyjanalny, a chryścijanskaja demakratyja — heta pra toje, kab uvodzić chryścijanskija kaštoŭnaści ŭ pryncypy demakratyi. I, kaža Sieviaryniec, u historyi byli prykłady, kali chryścijanskaja demakratyja dobra siabie prajaviła.
«Ja vieru, što my — asablivy narod. Boh daŭ nam być na styku pravasłaŭja, pratestanctva i katalictva. Časam hety styk byŭ kryvavy, ale biełarusy, achviarujučy saboj, złučyli hetyja płyni.
Jaki moh być pośpiech u dziaržaŭnym budaŭnictvie, kali susiedzi rvuć na častki praz roznyja kanfiesii? Ale Biełaruś adradžałasia i adradziłasia mirnym šlacham. Nie było takoha, kab biełarusy sabie zbrojaj advajoŭvali niezaležnaść», — kazaŭ Sieviaryniec.
Zhadali i prablemy biełarusaŭ Litvy, to-bok nieabchodnaść biaspłatnych kursaŭ litoŭskaj movy i navučańnie maleńkich biełarusaŭ u Litvie na rodnaj movie. I tut Sieviaryniec paklikaŭ da siabie žonku i syna — maleńki Francišak na dniach pačynaje vučycca ŭ Vilenskaj biełaruskaj himnazii imia Skaryny.
Chłopčyk vyrašyŭ sam zadać baćku pytańnie i paprasiŭ raskazać, ci čakaŭ toj vyzvaleńnia. Sieviaryniec adkazaŭ, što nie čakaŭ, chacia mierkavańni takija i byli. A taksama vykazaŭ svaje ŭražańni ad taho, jak pryniali za miažoj departavanych palitviaźniaŭ:
«Dumaŭ, što vyjdu, nas prymuć na try dni i potym treba budzie šukać žyllo i pracu. Ale kali ja vyjšaŭ, nas sustreli jak rodnych va Ukrainie, jakaja vajuje, pryvieźli siudy praź miežy biez dakumientaŭ, z papierkami.
Kali ja pabačyŭ, jak departavanych nosiać na rukach u Litvie, jak staviacca litoŭskija ŭłady i šmatlikija arhanizacyi salidarnaści, to zrazumieŭ, nakolki vializny krok zrabili biełarusy ŭ paraŭnańni z 2020 hodam».
Ale jość pytańnie, ź jakim departavanym składana dać rady i dzie buduć radyja dapamozie biełarusaŭ. Pavodle Sieviarynca, heta pošuk pracy.
Što da situacyi ŭnutry krainy, Pavieł pierakanany — biełaruski režym upeŭniena idzie da svajho finału:
«Kali raniej možna było kazać pra niejkuju padtrymku niejkich krokaŭ [ułady] unutry hramadstva, ciapier jasna, što ideałohii tam niama, tam pusta. Jasna, što dla bolšaści biełarusaŭ nieprymalna padtrymlivać ahresiju va Ukrainie, jak heta pakazvaje siońniašniaja ŭłada. Tamu režymu zastajecca zakručvać hajki».
Biełarusy, kaža Sieviaryniec, «dastatkova mudryja, kab čakać, ciarpieć i tryvać», a nie adkazvać hvałtam na hvałt. Ciapier biełarusy rychtujucca žyć jak volny narod, a ŭsio, što ciapier z nami adbyvajecca, tolki nas hartuje.
U budučym, pavodle słoŭ Paŭła, jon płanuje vydać niekalki knih. Tyja zapisy, što jon rabiŭ za kratami, jamu nie dali vynieści na volu, ale ciapier u jaho atrymlivajecca patrochu adnaŭlać materyjały. Jość i nazva pieršaj paśla vyzvaleńnia knihi: «Biełaruś — heta śviatoje».
Na sustreču ź Sieviaryncam pryjšoŭ były dobraachvotnik Alaksandr Kłačko. Jon zapytaŭ u palityka, jak toj stavicca da vajny va Ukrainie i biełaruskich dobraachvotnikaŭ.
Sieviaryniec vykazaŭ im adnaznačnuju padtrymku:
«Kaniešnie, ja ŭsioj dušoj i sercam z tymi ludźmi, jakija achviarujuć saboj dla svabody našaj i našych bratoŭ. Niama lubovi bolšaj, čym kali hatovy dušu svaju addać za druhi svaja».
Dźviuch dumak, ličyć palityk, tut być nie moža. Pry hetym Pavieł kaža, što pieramohi mahčymyja i «biez vajskovaha składnika», jak heta zdaryłasia ŭ vypadku z raspadam SSSR.
Rana ci pozna takaja pieramoha śviatła nad ciemraj znoŭ napatkaje biełarusaŭ, upeŭnieny Sieviaryniec. Hałoŭnaje — być da hetaha hatovymi:
«Moža, praz toje, što ŭ 1991 hodzie my jak narod nie byli hatovyja pryniać toje, što rabiŭ Biełaruski narodny front, tamu my ciapier majem hety šlach u pustyni. I ŭsie vyprabavańni, jakija my tryvajem ciapier — heta sproba nahnać, stać hatovymi».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary
Pra jakoje prymireńnie praz chryścijanstva moža iści havorka ŭ dziaržavie z sotniami vulic savieckich, leninaŭ i tak dalej? Dzie bolšaść heta rusifikavanyja pravasłaŭnyja-ateisty. Pra jaki "na ŭzroŭni nacyi" havorka, kali nacyi jašče niama, jość narod, ale nie nacyja. Na žal, ale tak jość. Zrešty, kali navat biełarusy ŭciekačy za miažoj dalej kryviacca ad biełaruskaj movy i baroniać svaju rasiejskuju ab čym havorka. I nie tolki tyja h.zv. zvyčajnyja, ale navat palityčnyja dziejačy novaj apazicyi. Navat biez rasiejskich hrantaŭ.
Ale dobra padsumavaŭ pra 1991 i BNF. Biełarusy nie chacieli biełaruskaj biełaruski i abrali postsavieckuju prarasiejskuju? Kali łaska, voś vynik. Buduć vysnovy? - pahladzim.