Alaksandar Milinkievič: Za rynkavaj rytorykaj Rasiei – žadańnie zrabić Biełaruś maryjanetkaj

Ja razumieju pazicyju Rasii, ale razumieć pazicyju, matyvy dziejańniaŭ inšaha boku, daloka nie zaŭsiody aznačaje padtrymku.

Ja razumieju, što Rasija ŭ Biełarusi maje svaje nacyjanalnyja intaresy i imkniecca ich realizavać. Jak i toje, što svaje intaresy ŭ Biełarusi maje i imkniecca realizavać kirujučaja rasijskaja elita. I nie pa ŭsim pytańniam hetyja intaresy supadajuć z nacyjanalnymi intaresami Biełarusi.

Sučasnaja handlovaja vajna pamiž Biełaruśsiu i Rasijaj źjaŭlajecca łahičnym vynikam raźvićcia biełaruska-rasijskich adnosinaŭ za apošnija 12 hadoŭ. U Kramli, spryjajučy režymu Łukašenki, ciarpliva sačyli za tym, jak apošni hublaje lehitymnaść, falsifikujučy vyniki vybaraŭ; stračvaje mahčymaści palityčnaha manieŭru, raźviazvajučy «chałodnuju vajnu» z demakratyčnymi krainami. To bok stanovicca ŭsio bolš zaležnym ad palityčnaj i ekanamičnaj padtrymki z boku Rasii.

Ciapier u Kramli paličyli, što «płod saśpieŭ i pryjšoŭ čas jaho sarvać» - prymusić, urešcie rešt, Łukašenku addać usie toje, što ŭžo daŭno chacieli atrymać. Havorka idzie nie tolki ab ustalavańni kantrolu nad «Biełtranshazam». Napiaredadni prezydenckich vybaraŭ-2001 u Biełarusi rasijskaje kiraŭnictva vusnami tahačasnaha premjera Michaiła Kaśjanava zajaŭlała ab žadańni rasijskich kampanijaŭ nabyć kantrolnyja pakiety akcyj bujniejšych i najbolš rentabielnych biełaruskich pradpryjemstvaŭ. U tym śpisie byli «Biełtranshaz» i naftapieraapracoŭka, i MAZ, i BMZ. Ciažka nazvać pryvabny abjekt biełaruskaj ułasnaści, jaki by nie chacieli «źjeści» rasijskija biznesoŭcy pry padtrymcy, naturalna, zacikaŭlenych asobaŭ u Kramli.

Siońnia rasijskija aficyjnyja asoby kažuć, što adzinaj mahčymaściu adnaŭleńnia pastavak tannych hazu i nafty źjaŭlajecca «bolš ciesnaja intehracyja». Inšymi słovami, pieršym krokam da «ciesnaj intehracyi», źjaŭlajecca pieradača pad kantrol Rasii «Biełtranshazu» i naftapieraapracoŭki. I takaja pazicyja padtrymlivajecca šeraham biełaruskich ekanamistaŭ, jakija ličać siabie «libierałami»: maŭlaŭ, navošta biełarusam hazaprovad biez hazu i naftapieraapracoŭka biez nafty? Rasija zacikaŭlenaja pastavić kryž na pierśpiektyvach stvareńnia Bałta-Čarnamorskaha kalektaru. I nie tolki.

Ustalavaŭšy kantrol nad biełaruskaj enierhietyčnaj sistemaj, Rasii budzie ŭžo praściej dacisnuć Łukašenku i ŭ čarhovym patrabavańni, bieź jakoha niemahčymaje raźvićcio «ciesnaj intehracyi». Łukašenka ŭžo nie skaža, što ŭmovaj abjadnańnia hrašovych sistemaŭ źjaŭlajecca stvareńnie roŭnych umovaŭ dla haspadarčych subjektaŭ, h.zn. roŭnyja košty na enierhanośbity. Nu, a paśla taho, jak budzie ŭstalavany kantrol nad finansavaj sistemaj, kali ŭžo nie ŭ Minsku, a ŭ Maskvie buduć vyrašacca pytańni vypłaty zarobku, inviestycyj, paŭstanuć nastupnyja patrabavańni «ciesnaj intehracyi».

Kali intehracyja dojdzie da takoj stupieni, to Łukašenku budzie ciažka admović svaim rasijskim partnioram. Ci, uvohule, mahčyma tady budzie admović? Sprava ŭ tym, što ŭžo na pieršym etapie «sapraŭdnaj», «ciesnaj intehracyi» buduć adbyvacca adpaviednyja źmieny i ŭ kamandzie Łukašenki. Pačnucca pracesy dezintehracyi ŭłady. Luby aŭtarytarny režym pabudavany na karupcyi. Jon trymajecca na materyjalnych intaresach, na «cieniavych», pazabiudžetnych finansavych patokach, na mahčymaści adpaviednych asobaŭ kanviertavać uładu va ŭłasnaść. Čym bolš mocnymi buduć ekanamičnyja pazicyi Rasii ŭ Biełarusi, tym bolšy śpiektr palityčnych pytańniaŭ budzie vyrašacca nie ŭ Minsku, a ŭ Maskvie. Tym bolš u Maskvy budzie ryčahoŭ palityčnaha ŭpłyvu. Pole palityčnych mahčymaściaŭ Łukašenki budzie zvužacca da pamieraŭ, adpaviednych statusu maryjanietkavaj fihury. Voś čamu takaja baraćba razharnułasia za naftu i haz. Heta pieršaja i ŭ značnaj stupieni vyrašalnaja pazycyja.

Łukašenka maje racyju, kali kaža, što «niezaležnaść i suvierenitet nie pradajucca za naftu i haz». U tym sensie maje racyju, što jaho palityka za 12 hadoŭ padviała Biełaruś da takoj miažy, kali handal, baraćba iduć nie za haz i naftu, a za niezaležnaść i suvierenitet. Jon padvioŭ Biełaruś da miažy straty niezaležnaści i suvierenitetu. I Rasija ciśnie, bo Kreml bačyć stvorany dla jaho samim Łukašenkam histaryčny šaniec, bačyć mahčymaści znoŭ vyrašyć svajo «biełaruskaje pytańnie».

Čamu źjavilisia takija mahčymaści? Palityka i ekanomika ŭzajemaźviazanyja. Nie moža być efiektyŭnaj ekanomiki pry režymie asabistaj ułady i adpaviednaj sistemie pryniaćcia palityčnych rašeńniaŭ. Va ŭmovach, kali ŭłada nie farmujecca na padstavie vybaraŭ, Kanstytucyja i zakony pieraŭtvarajucca ŭ papierki, jakija pierapisvajucca, kali ułada nielehitymnaja, hałoŭnaj kaštoŭnaściu ŭłady, pryncypam i metaj jaje funkcyjanavańnia, stanovicca nie raźvićcio hramadstva i stvareńnie spryjalnych umovaŭ dla samarealizacyi asoby, a palityčny kantrol, zachavańnie ŭłady. Adpaviednym čynam raźmiarkoŭvajucca i dziaržaŭnyja srodki. Pravaachoŭnyja orhany pieraŭtvarajucca ŭ «siłavyja struktury», «siłavy błok», jaki finansujecca ŭ pryjarytetnym paradku. A na madernizacyju vytvorčaści, realizacyju prahramaŭ padvyšeńnia enierhaefiektyŭnaści nie chapaje srodkaŭ. Jak nie chapaje na adukacyju, achovu zdaroŭja, kulturu. Pry hetym nie chapaje i na baraćbu sa złačynnaściu, što pradkazalna: «hierojami» režymu stanoviacca nie prafiesijanały, kryminalny vyšuk i nie AMAP u jaho sapraŭdnym pryznačeńni, jak atrada pa baraćbie sa złačynnaściu, a paŭličenki roznych kalibraŭ, jakija źbivajuć hodnych ludziej.

Enierhietyčny cisk z boku Rasii staŭ peŭnym ekzamienam dla režymu Łukašenki, adekvatnaj acenkaj «ekanamičnaha cudu». Vyśviatliłasia, što sapraŭdnaje stanovišča Biełarusi jak hramadstva i dziaržavy možna nazvać hłybokim sistemnym kryzisam. Łukašenka zavioŭ Biełaruś u tupik.

Kali kraina ŭ takoj stupieni niepadrychtavanaja dla žyćcia va ŭmovach rynkavych koštaŭ na enerhanośbity, kali stvorany ŭmovy dla źniešniaha cisku i pry hetym va ŭładzie adsutničaje bačańnie vyrašeńnia hetych prablemaŭ -- heta mienavita kryzis i tupik.

Adnačasova naftahazavy biełaruska-rasijski kanflikt vyśviaciŭ sapraŭdny charaktar Rasii, jak partniora Zachadu ŭvohule i enierhietyčnaha partniera Jeŭropy, u pryvatnaści. A taksama vyśviaciŭ stupień adpaviednaści Rasii demakratyčnym standartam.

Rasijskija ŚMI, aficyjnyja asoby interpretujuć kanflikt jak «sutyknieńnie rynkavaj madieli Rasii i płanavaj madeli Biełarusi». Ale čaściakom za «rynkavaj» rytorykaj Rasii chavajecca imknieńnie zrabić biełaruski ŭrad svajoj maryjanietkaj. Imknieńnie atrymać nadziejnyja harantyi vykanańnia Biełaruśsiu roli stratehičnaha sajuźnika, «płacdarma» i «ščyta» pierad NATO, jak vajenna-palityčnym źviazam, i Zachadam, jak cyvilizacyjaj, jakaja pradukuje peŭnyja, u tym liku i palityčnyja, kaštoŭnaści. Pryčym atrymać harantyi i «paśla Łukašenki» i niezaležnyja ad Łukašenki. Tamu aficyjnaja Maskva zmahajecca za pašyreńnie i ŭzmacnieńnie ekanamičnych i palityčnych pazicyjaŭ Rasii ŭ Biełarusi.

Łukašenka vielmi dobra razumieje, što Rasiju cikaviać u pieršuju čarhu nie hrošy, a hieapalityčny status. Nie stolki imknieńnie atrymać dadatkovyja resursy dla ŭnutranaha raźvićcia, skolki impierskija ambicyi, ideja «Vialikaj Rasii» chvalujuć kramloŭskuju elitu. Razumiejučy važnaść roli svajho režymu jak «płacdarma» i «tarčy», Łukašenka rašuča nastrojeny vytrymać cisk z boku Rasii: jon upeŭnieny, što adliha ŭ biełaruska‑rasijskich adnosinach niepaźbiežnaja. A kali tak, to dziela nabližeńnia momantu adlihi možna vykarystać i spynieńnie tranzitu rasijskich enierhanośbitaŭ. Z zadavalnieńniem pastaviŭšy pad pytańnie nadziejnaść Rasii jak enierhietyčnaha partniora Jeŭropy.

Hałoŭnyja arhumienty Łukašenki ŭ razmovie z Maskvoj heta navat nie tranzit nafty, hazu, inšych tavaraŭ. Heta vajskovyja abjekty Rasii, supraćpavietranaja abarona, inšyja pasłuhi stratehičnaha sajuźnika, «płacdarma» i «tarčy». Razumiejučy svaju rolu, Łukašenka hatovy ŭ luby zručny momant skasavać zaklučanyja biełaruska-rasijskija pahadnieńni i znoŭ stvaryć pieraškody dla tranzitu rasijskich enerhanośbitaŭ, patrabujučy bolš spryjalnych umovaŭ. Heta datyčycca i padpisanaha napiaredadni Novaha Hodu pahadnieńnia ab prodažu akcyj «Biełtranshazu».

Mienavita tamu, što Rasija zanadta šmat čaho choča ŭ Biełarusi, jana nie moža być nadziejnym pastaŭščykom enierhanośbitaŭ u Jeŭropu. Niezaležna ad padpisanych biełaruska-rasijskich pahadnieńniaŭ, zachoŭvajecca vialikaja vierahodnaść čarhovych naftahazavych kanfliktaŭ i spynieńnia pastavak enierhanośbitaŭ.

Vyrašeńnie našych prablemaŭ – u terminovym refarmavańni ekanomiki, u pierachodzie da rynkavych adnosinaŭ. Harantyjaj niezaležnaści Biełarusi moža być tolki demakratyja. Siońnia chvaroba zahaniajecca ŭnutr. Lačeńnie jaje adkładajecca. Siońniašni režym lekaram užo vystupać nie moža».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0