Kolkaść biaspłatnych miescaŭ u VNU skarocicca jašče na 700

Pra heta abjaviła Ministerstva adukacyi.

Uładzimir ZDANOVIČ: «Kožny čaćviorty nie dajazdžaŭ da miesca raźmierkavańnia...»

Nakolki rašeńnie Ministerstva adukacyi skaracić 700 biudžetnych miescaŭ upisvajecca ŭ ramki zakona? Pra heta «Narodnaja vola» zapytałasia ŭ staršyni kamisii pa adukacyi, kultury, navucy i navukova‑techničnym prahresie Pałaty pradstaŭnikoŭ Uładzimira Zdanoviča.

— Biełaruś siońnia maje 397 tysiač studentaŭ; 48% z ich navučajucca na biudžetnaj formie, 52% — na płatnaj, — havoryć Zdanovič. — Nie maja sprava tłumačyć kroki Ministerstva adukacyi. Ale tym nie mienš. Ja sprabavaŭ uhledzieć u hetym parušeńnie zakanadaŭstva. U zakonie zapisana tak: «Zabaraniajecca pavieličeńnie pryjomu na płatnuju formu navučańnia za košt skaračeńnia biudžetnych miescaŭ». Dyk voś: parušeńnie było b u tym vypadku, kali b skaraciŭsia pryjom na biudžetnuju formu jurystaŭ, a na płatnuju formu kolkaść naboru tych ža jurystaŭ pavialičyłasia. Hetaha nie adbyvajecca.

Pakazčyk pryjomu na biudžetnyja miescy zaŭsiody ŭjaŭlaŭ saboj kryvuju: to padjom, to padzieńnie. Apošnija hadoŭ 10 u Biełarusi naziraŭsia rost pryjomu na biudžetnuju formu navučańnia, pryčym stabilny rost — z adchileńniem čałaviek na 50—70 u asobnyja hady. My dasiahnuli maksimumu ŭžo ŭ 2004 hodzie. Tamu i letaś, i ŭ 2007 hodzie adbyvajecca pamianšeńnie pryjomu na biudžetnuju formu navučańnia.

Dasiul nie było zakanadaŭstva, jakoje b rehulavała pryjezd biudžetnikaŭ da miesca pracy. Paśla taho, jak letam 2006 hoda ŭstupiła ŭ siłu zakanadaŭstva ab abaviazkovym raźmierkavanni vypusknikoŭ u biudžetnaj śfiery, ich pryjeździe da miesca pracy i adpracoŭcy, — ličba «adkaznikaŭ» skaraciłasia ŭ razy. Kali raniej da miesca raźmierkavańnia «nie dajazdžaŭ» kožny čaćviorty, to zaraz tolki kala 7—8% vypusknikoŭ‑biudžetnikaŭ nie pryjechali da miesca raźmierkavańnia. A heta značyć, što ŭ nas krychu stabilizujecca situacyja, tamu možna skaracić pryjom na biudžetnuju formu navučańnia. Ale nie duža, nie na pałovu — hetyja 700 miescaŭ skaracić možna.

Parazvažajem jašče voś nad čym. U Biełarusi — 397 tysiač studentaŭ. Heta cudoŭna. Ale davajcie zadumajemsia: praz 5 hadoŭ na rynku pracy akažucca amal paŭmiljona ludziej z vyšejšaj adukacyjaj. I heta na 10‑miljonnuju respubliku. A kolki ich užo jość! Treba ž dumać, dzie hetym ludziam znajsci pracu. Chočaš atrymlivać vyšejšuju adukacyju, pieraškadžać nichto nie budzie — płaci i vučysia. Ale ž nichto nie budzie harantavać i pracu. A voś kali dziaržava biare na biaspłatnaje navučańnie, to jana harantuje i pracu. Minekanomiki praličyła da 2015 hoda patrebnaść dziaržavy ŭ kadrach z vyšejšaj adukacyjaj pa ŭsich nakirunkach. Skaračeńnie zakranie ekanamistaŭ, jurystaŭ, buchhałtaraŭ, mieniedžeraŭ... — tyja śpiecyjalnasci, pa jakich nazirajecca lišak. A pa inšych śpiecyjalnaściach (techničnaha, inžynierna‑budaŭničaha profilu), naadvarot, nabory pavialičacca.

Anatol PAŬŁAŬ, były prarektar BDU: «My sami apłačvajem vučobu dziaciej, i dziaržava tut ni pry čym»

— Vidavočna adno: biudžet pusty; z‑za viadomych padziej utvaryłasia dzirka, tamu šukajuć, dzie možna «ščypanuć». Ale biaruć nie tam, dzie sapraŭdy možna ŭziać, a — za košt adukacyi, miedycyny — heta my prachodzili nie adzin raz. Da prykładu, biudžet MUS nichto «nie abščypvaje». Elemientarny prykład. Jość u nas rajonny centr Kleck. Za savieckaj uładaj na ŭvieś Klecki rajon było 30 ź niečym milicyjantaŭ, ich chapała. Ciapier — 150 milicyjantaŭ, chacia kolkaść nasielnictva ŭ rajonie źmienšyłasia. Ale hetaha nichto nie bačyć...

Siońnia ŭ VNU 52% studentaŭ navučajucca płatna. Kali dziaržava turbujecca pra svaju budučyniu i choča, kab hetaja budučynia ŭvohule była, to ja, naadvarot, zrabiŭ by tak, kab 52% studentaŭ vučylisia na biudžetnaj formie, a 48% — na płatnaj asnovie. Ale, padkreslivaju, na biudžetnaj formie, nie biaspłatnaj — biaspłatnaha ničoha nie byvaje. Bo dziaržava vymušaje studentaŭ‑płatnikaŭ dvojčy płacić za svaju adukacyju. U narmalnaj dziaržavie siamja, dzicia ź jakoj vučycca płatna, musiła b atrymać kampiensacyju na adukacyju. Albo zrabić praściej — prosta pavialičyć kolkaść biudžetnych miescaŭ.

Uvohule apazicyja stavić zadaču, kab 90—95% ludziej, jakija pracujuć u «narodnaj haspadarcy», darujcie za saviecki termin, mieli vyšejšuju adukacyju. Siońnia łapataj i kałunom ničoha nie dabješsia. U Japonii bolš za 90% rabočych majuć vyšejšuju adukacyju; U Finlandyi — 5 miljonaŭ nasielnictva, na adukacyju i navuku biudžet vydzialaje 5 miljardaŭ dołaraŭ štohod.

Padobnaja pastanoŭka pytańnia niepravamocnaja — heta parušeńnie pravoŭ čałavieka. Cyvilizavanaja dziaržava abaviazana dać pieršaje pracoŭnaje miesca, a prava vypusknika — pahadzicca ci admovicca. Lamant kštałtu «dziaržava ciabie vyvučyła — ty abaviazany» — nie maje pad saboj hleby. Nie dziaržava vyvučyła čałavieka — baćki sami apłačvajuć navučańnie dziaciej. Sami možacie padličyć, kolki čałaviek za 40 hadoŭ pracoŭnaha stažu płacić dziaržavie ŭ vyhladzie padatkaŭ i tych adličeńniaŭ, jakija prosta zabirajuć u nas. U vałavym unutranym pradukcie za minuły hod fond zarabotnaj płaty skłaŭ tolki 30 z liškam pracentaŭ. Heta značyć, z kožnaha zaroblenaha biełarusam rubla jamu vypłacili tolki 30 ź niečym kapiejek. A 70 kapiejek ci 65 zabiraje dziaržava na tyja ž patreby. Dyk pry čym tut dziaržava?

Prahnoz bałansu śpiecyjalistaŭ z vyšejšaj adukacyjaj (ličby prykładnyja)

2007 2008 2009 2010

29.441 29.703 30.367 30.459

Pryjom na biudžetnuju formu navučańnia

2007 2008 2009 2010

30.839 30.639 30.604 30.825

Vypusk (pakazčyk prahnozny)

2007 2008 2009 2010

53.400 63.000 78.000 79.000

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0