«Kastuś Kalinoŭski» i ««Prastytutka»: sučasnyja muzyki ahučvajuć kłasiku biełaruskaha niamoha kino

Internet-partał Tuzin.fm pradstaŭlaje biełaruskuju premjeru prajektu «Tuzin. Niemaŭla», u miežach jakoha projduć try kinakancerty, vystava dy ekśluziŭny set zamiežnych haściej. Viadomy kinakrytyk Ała Babkova piša, čamu biełaruskija niamyja filmy, źniatyja ŭ 20-ch hadach minułaha stahodździa, vartyja ŭvahi sučasnaha hledača.

Ci składajucca niamyja filmy kanca 1920-ch hadoŭ — «Prastytutka» (1926), «Kastuś Kalinoŭski» (1927) i «U ahni narodžanaja» (1929) — u kiniematahrafičny trypcich? Nie, bo zanadta raznabojnyja jany pa žanry, siužecie dy režysiorskaj stylistycy. Navat ich prakatnyja i ideałahičnyja losy nie supadajuć.

Pieršaja stužka, raźličanaja na kamiercyjny pośpiech, dasiahnuła mety, pryniesła trestu Biełdziaržkino salidnyja hrošy i demanstravałasia za miažoj. Druhi film taksama z prychilnaściu sustreli hledačy tych časoŭ, chacia jaho aŭdytoryja abmiežavałasia savieckaj terytoryjaj. Što tyčycca treciaj karciny, to zafiksavany navat kalektyŭny pratest na schodzie Leninhradzkaha harnizona z patrabavańniem zabaranić jaje vychad na ekran «jak palityčna nievytrymanaj».

A voś finalnyja punkty ich isnavańnia.

U cyrkulary, datavanym 1937 hodam, Biełdziaržkino rapartavała ŭ Maskvu načalniku hałoŭnaha kiraŭnictva kinapramysłovaści SSSR Šumiackamu ab abiaskodžvańni «varožych» filmaŭ.

«Kastuś Kalinoŭski» paźbieh represiŭnaj miery — treba dumać, tamu, što partyjnyja ekśpierty drenna viedali polska-biełaruskuju minuŭščynu. Ale aficyjnyja ŭstanovy imknulisia nie zhadvać pra miaciežnaha hieroja, bo tahačasnaja ideałohija vielmi chutka supraćpastaviła biełarusizacyi tatalnuju savietyzacyju.

Ciapier pytańnie: navošta viartacca da filmaŭ-mumijaŭ, złučajučy ich z madernovaj muzykaj?

A navošta «Pieśniary», a za imi dziasiatki i sotni inšych biełaruskich rok-hurtoŭ apracoŭvali i vykonvali ŭ novaj jakaści, naprykład, «Oj, rana na Jvana» abo «Rečańku»?

Kulturnaja reanimacyja zaŭsiody karysnaja chacia b tamu, što kožny jaje materyjalny i duchoŭny nośbit maje adbitak svajoj epochi.

Stužki, pra jakija idzie havorka, naležać «dziacinstvu» biełaruskaha kino ź jaho imknieńniem daciahnucca da bolš vopytnych savieckich uzoraŭ, što ŭžo ŭźbiralisia na kiniematahrafičny Alimp: pracaŭ Siarhiej Ejzienštejna, Dzihi Viertava, Alaksandra Daŭženki.

Usie try filmy vyjšli pad markaj Biełdziaržkino, arhanizacyi, jakoj kiraŭnictva krainy daručyła arhanizavać kinavytvorčaść i kiravać joju. Jana stužki zdymała i zakupała zamiežnuju pradukcyju i mieła manapolnaje prava na prakat pa ŭsioj Biełarusi. Načalstva Biełdziaržkino bazavałasia ŭ Minsku, a vytvorčaja baza rychtavałasia ŭ Leninhradzie, bo tam lahčej było znajści techničnaje abstalavańnie i prafiesijnyja kadry dla hulniavoha kino. Krychu paźniej studyja ŭ Leninhradzie atrymała nazvu «Savieckaja Biełaruś», a potym užo stała zvacca «Biełaruśfilm», a ŭ biełaruskuju stalicu jana pierabazavałasia ŭ 1939 hodzie.

* * *

Ała Babkova

Biełaruski kinakrytyk. Skončyła Maskoŭski dziaržaŭny ŭniviersitet imia Łamanosava. Bolš za 20 hadoŭ pracavała redaktaram i zahadčycaj scenarnaha adździełu abjadnańnia «Telefilm» na Biełaruskim telebačańni. U 1972–1980 hodzie vykładała kurs «Historyja kino i telebačańnia» ŭ Biełaruskim teatralna-mastackim instytucie (ciapier Biełaruskaja akademija mastactvaŭ). U 1990–1997 pracavała sakratarom pa presie i infarmacyi ŭ Biełaruskim sajuzie kiniematahrafistaŭ. Z 1998 hodu — niezaležny krytyk. Pisała dla časopisaŭ «Iskusstvo kino», «Kinoforum» (Rasieja), «Istorik i Chudožnik» (Rasieja-Polšča), «Mastactva», «Na ekranach» (Biełaruś) dy inšych.

* * *

22 listapada (čaćvier). Loft cafe (vuł. P. Broŭki, 22)

24 listapada (subota). Hrafici (zav. Kalinina, 16)

Ekśluziŭny kancertny set Ilo&friends (Biełastok): upieršyniu ŭ Biełarusi!

Cana kvitka: 60 000 (zahadzia), 80 000 (u dzień). Zamović kvitki: 638-44-44 (MTS, Velcom, life)

25 listapada (niadziela). Loft cafe (vuł. P. Broŭki, 22).

Kvitki pradajucca tolki ŭ dzień kancertu!

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0