Alaksandar Jemiec: Biełarusy majuć prava na supraciŭ (Interviju karespandentu "NN")

 Alaksandar Jemiec:

Biełarusy majuć prava na supraciŭ

Siarod niekalkich dziasiatkaŭ zamiežnych haściej u Kanhresie demakratyčnych siłaŭ Biełarusi brali ŭdzieł piaciora pradstaŭnikoŭ susiedniaj Ukrainy, u tym liku j parlamentary Viarchoŭnaj Rady. Vykazaŭšy padtrymku biełaruskaj demakratyi, ukraincy, vidavočna, baranili j honar svajoj dziaržavy. Jak viadoma, Kanhres demsiłaŭ amal što całkam supaŭ pa časie z trochdzionnym aficyjnym vizytam u Miensk delehacyi Viarchoŭnaj Rady na čale ź jaje staršyniom A.Tkačenkam. Pad čas Kanhresu nam daŭ interviju vice-staršynia frakcyi Narodna-demakratyčnaj partyi (NDP) u Viarchoŭnaj Radzie Ŭkrainy Alaksandar Jemiec.

NDP — adna z najbolš upłyvovych palityčnych partyjaŭ Ukrainy. Faktyčna, partyja ŭłady. U NDP uvachodzić šerah vysokastaŭlenych asobaŭ, u tym liku premjer-ministar Valery Pustavojtenka, da jaje blizki j prezydent Kučma. Na letašnich parlamenckich vybarach NDP apynułasia na 4-m miescy pa kolkaści hałasoŭ paśla kampartyi, Narodnaha Ruchu i bloku sacyjalistaŭ i sialanaŭ (da jakoha naležyć Tkačenka).

— Panie Jemiec, jak by vy prakamentavali pryjezd i vystup u Nacyjanalnym Schodzie staršyni Viarchoŭnaj Rady Alaksandra Tkačenki? Nakolki vialikaja častka ŭkrainskaha parlamentu padtrymlivaje pohlady svajho śpikiera ŭ dačynieńni da Biełarusi j hatovaja pryznavać nielehitymny nacyjanalny schod?

— Vy viedajecie, usio heta dosyć supiarečliva. U Tkačenki hetkija ž supiarečlivyja pohlady, jak i ŭ vašaha prezydenta. Navat ciažka acanić hetyja pohlady idealahična. Budučy čałaviekam, jaki šmat zajmaŭsia biznesam, jon razam z tym moža padtrymlivać kamunistyčnyja albo blizkija da kamunistyčnych idei. Tamu ciažka zrazumieć jaho pazycyju. Jak bačna ź jahonych pavodzinaŭ jak śpikiera, jon u zhodzie to z kamunistami, to z nami... Što datyčyć intehracyjnych zajavaŭ Tkačenki, to tut ź im salidarnyja tolki kamunisty, a ŭžo navat pradstaŭniki sacyjalistyčnaj i prahresiŭnaj sacyjalistyčnaj partyjaŭ staviacca bolš aściarožna. Z pravaha ž boku, naturalna, padtrymki jon nia maje.

— Ujavim sabie, što spadar Tkačenka inicyjuje, skažam, vyłučeńnie kandydataŭ u rasiejska-biełaruski schod ad Ukrainy. Ci jaho niechta padtrymaje?

— Nie, naturalna! U nas, dziakuj Bohu, dastatkova niezaležnickich siłaŭ — my pakul što nie dapuskajem navat ustupleńnia Ŭkrainy ŭ parlamenckuju asambleju SNH. Toje, pra što vy skazali, budzie patrabavać źmienaŭ u Kanstytucyi. Ale my naŭmysna zakłali takuju praceduru ŭniasieńnia źmienaŭ u Kanstytucyju, što jany prosta niemahčymyja. Heta pieršaje. Druhoje: kab pravieści źmieny ŭ raździeły Kanstytucyi, jakija vyznačajuć asnoŭnyja pryncypy isnavańnia niezaležnaj dziaržavy, treba atrymać padtrymku Viarchoŭnaj Rady, prezydenta, referendumu i h. d. A heta nierealna. Kožny ž, chto pasprabuje zrabić heta inšym čynam, budzie prosta złačyncam.

— Pramaŭlajučy na Kanhresie demakratyčnych siłaŭ Biełarusi, vy skazali paru słovaŭ ab prezydenckich vybarach va Ŭkrainie, adznačyŭšy, što jany buduć vielmi składanymi. Kolki ŭkrainskich palitykaŭ na siońnia ŭžo vykazali namier balatavacca na prezydencki post?

— Užo dakładna zajavili, što źbirajucca balatavacca, eks-premjer Jaŭhien Marčuk, eks-śpikier parlamentu Alaksandar Maroz. Jašče nie zusim ćviorda, ale zrabiŭ papiaredniuju zajavu ab svaim udziele ŭ budučych vybarach ciapierašni prezydent Leanid Kučma. Kampartyja zajaviła, što budzie padtrymlivać na vybarach Piatra Symanenku. Ale ŭ mianie takoje ŭražańnie, što, razumiejučy mizernaść svaich šancaŭ, Symanenka pastarajecca nie balatavacca. Mienavita z hetaj pryčyny kamunisty ŭvieś čas vymahajuć likvidacyi pasady prezydenta. Natalla Vitrenka ad Prahresiŭnaj sacyjalistyčnaj partyi taksama ŭžo faktyčna zajaviła, što budzie balatavacca. Dniami adbyŭsia źjezd partyi “Hramada”, dzie vyłučyli kandydaturu Paŭła Łazarenki. Majucca zajavy pra dvuch patencyjnych kandydataŭ Ruchu: Viačasłava Čarnaviła i eks-kiraŭnika MZS Hienadzia Udavenki.

— A ci nia moža pry hetkim raskładzie paŭtarycca taja samaja sytuacyja, što ŭ 1994-m hodzie ŭ Biełarusi? Vielmi šmat kandydataŭ, ź ich niekalki pradstaŭlajuć roznyja demakratyčnyja siły... Elektarat prosta zabłytajecca, i vynikam moža stać abrańnie čałavieka kštałtu Łukašenki.

— Takoje całkam mažliva. I ŭ nas hetkim čałaviekam moža być toj ža Tkačenka, jaki nievypadkova tut, u Miensku, tak pa-siabroŭsku abdymajecca z vašaj uładaju. Jon duža blizki da Łukašenki typam pavodzinaŭ. Horka kazać, ale taki typ pavodzinaŭ padabajecca j našym vybarcam. Kali ŭva Ŭkrainie rabili sacyjalahičnaje apytańnie, u nas niakiepska adhukalisia pra vašaha prezydenta. Na žal, va ŭmovach rasčaravańnia hramadztva takija demahahična-papulisckija palityčnyja typažy, palityki buldozernaha typu, majuć papularnaść. Asabliva na tle peŭnaj mlavaści siońniašniaj vykanaŭčaj ułady.

— Ja vielmi ŭvažliva prasłuchała vystup vašaha śpikiera ŭ nacyjanalnym schodzie. Zapomniłasia fraza nakont taho, što “my pieradamo našym dzieciam i ŭnukam toje, što prymnožym ratnaj pracaj”. Spadar Tkačenka napraŭdu taki vajaŭničy, što zaklikaje nas z vami da vajennych podźvihaŭ – uličvajučy jaho kateharyčnaje nieprymańnie NATO?..

— Dumaju, jon mieŭ na ŭvazie niešta inšaje. U jaho takoje byvaje. Usio ž naš śpikier — taki ahrarnik viadomy... Dla jaho słovy “ratny podźvih” i “pracoŭny podźvih” — synonimy. Tamu ja dumaju, što ŭ hetym vypadku mieŭsia na ŭvazie mienavita pracoŭny podźvih.

— Siońnia niamała biełarusaŭ nia vierać u mahčymaść demakratyčnych źmienaŭ mirnym šlacham. Na Kanhresie z vusnaŭ staršyni Viarchoŭnaha Savietu prafesara Šareckaha prahučała, što Biełaruś moža pieratvarycca ŭ druhuju Čačeniju, adstojvajučy niezaležnaść. Vam nie zdajecca, što pierad padobnaj ža perspektyvaj – svoj Łukašenka i svajo supraćstajańnie – apyniecca nieŭzabavie i Ŭkraina?

— U svoj čas my chacieli zapisać u Kanstytucyi: “Kali niechta pasprabuje niepravamiernym čynam zachapić, manapalizavać uładu ŭ dziaržavie, skasavać demakratyju, to narod maje prava na paŭstańnie, na supraciŭ”. Heta, praŭda, nie prajšło, choć takoje prava ŭ narodaŭ jość – u tych vypadkach, kali bolš niama demakratyčnych srodkaŭ zmahacca z hetkaj uładaj. Ja zaraz nie biarusia adnaznačna aceńvać, jaki mienavita ŭ hetym sensie ciapier momant u Biełarusi. Kab davać takija acenki, treba tut pažyć. Prajechaŭšy paŭdnia Biełarusiaj i majučy infarmacyju tolki zvonku, ja nie ryzyknuŭ by hetaha rabić. Vyznačacca – samim biełarusam. Kali biełarusy ličać, što niama lehalnych srodkaŭ baraćby za źmienu ŭłady, dyk pavinny sami vyznačyć, što pradprymać dalej. Takoje prava narod maje, i jano nieadjemnaje. Što da ŭkrainskaj sytuacyi, to Ŭkraina vielmi raznarodnaja. U nas nia moža źjavicca, naprykład, usieŭkrainski žyrynoŭski. Ich budzie sama mieniej dva: adzin — uschodni, druhi — zachodni. Kali raptam uźniknie “ŭschodni” žyrynoŭski, to suprać jaho budzie zmahacca zachad; kali źjavicca “zachodni”, jaho nikoli nia prymie ŭschod. Ukrainu nia raz dzierli na šmatki, jana pierabyvała pad uładaj roznych dziaržavaŭ. My siońnia majem niekalki Ŭkrainaŭ, kožnaja ź jakich jość svajho rodu supraćvahoju manapalizacyi ŭłady.

Hutaryła Taciana Śnitko

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0