Z USICH STARON
Basovišča jak Basovišča
Sioletniaje 12-je Basovišča nie rasčaravała tych, chto pryjechaŭ tudy ŭpieršyniu, i ničoha novaha nie adkryła “stałym naviednikam”. Zaŭsiodnaje śviata piva, muzyki j svabodnaha kachańnia (prezervatyvy razdavali zadarma). Novaj była chiba niečakanaja ahresiŭnaść u mižnarodnych stasunkach: kali ŭ minułym hodzie faktyčna nie było nijakich sutyčak, dyk sioleta kolki razoŭ polskija skinhiedy źbivali biełarusaŭ tolki za toje, što jany biełarusy.
Zapis na biełastockaj studyi, jaki, niahledziačy na zajavy arhanizataraŭ pra roŭnaść usich čatyroch laŭreataŭ, zaŭždy ličyŭsia hałoŭnym pryzam, vyjhraŭ mienski hurt “Impet”. Homielski “Ban Žvirba”, polskija “085” i “Prajekt 2000” atrymali hrašovyja ŭznaharody.
Astatnija suciašalisia fajnym hukam i dobrym pivam. Samy ščaślivy biełaruski hurt “Happy Face” tak intensiŭna radavaŭsia žyćciu, što arhanizatary jaho navat nie chacieli vypuskać na scenu.
Iznoŭ nie abyšłosia biez abvinavačvańniaŭ u niesumlennaści žury. Sympatyi hledačoŭ jaŭna byli na baku hurtu “Ban Žvirba” ź jahonym enerhietyčnym fołkam na miažy z hrandžam. Pieršy raz zaśviacilisia na Basoviščy radykalna-prypankavanaja “Hołaja manaška” j džaz-rokavaja “Halina bezu” — realnyja pieramožcy nastupnych festaŭ.
Paradavali j hości. “Pałac”, bieź ciažkich hitarnych efektaŭ i nahružanaj rytm-sekcyi, niečakana lohka padniaŭ narod i prymusiŭ dureć u pyle pierad scenaj. Kolki razoŭ natoŭp palivali vadoj z brandspojtu — zusim jak na “Vudstoku”. Sapraŭdnym karalom festu staŭsia “Ŭlis”, ad jakoha, zdavałasia b, ciažka ŭžo było čakać niečaha kardynalna novaha. Paśla ŭlisaŭskaj prahramy “Lusterka” polskaja kultavaja “Pidżama Porno” vyhladała blakła j niaŭpeŭniena. Radyjo Racyja navat uznaharodziła “Ŭlis” admysłovym pryzam za viernaść Basovišču. Tut ź jaho mahli b brać prykład mnohija maładyja hurty, jakija hetym razam źjechali ź ćviordym namieram nikoli bolš siudy nie pryjaž-džać. Zrešty, chto b im vieryŭ — projdzie hod, pryjdzie lipień, napišucca novyja pieśni, i ŭsie, chto zmoža, iznoŭ źjaviacca tut — hrać, słuchać, pieramahać, rasčaroŭvacca, znajomicca — žyć.
Chalimon
Pravasłaŭnyja
słužby pa-biełarusku
Pazaŭčora ŭ Vilni adnavilisia biełaruskija bahasłužby. U samym centry, u carkvie Śv.Mikoły. Heta vialikaja padzieja. Apošnija słužby pa-biełarusku tut praviŭ a.Koŭš da vajny. Niemcy jaho zabili. A ciapier słužyć a.Navinski, mahutny teolah. Niekalki dziasiatkaŭ viernikaŭ, što sabralisia na pieršuju słužbu, pryjšoŭ pryvitać archijapiskap Vilenski i Litoŭski Chryzastom. Toj samy, adziny ŭ Rasiejskaj pravasłaŭnaj carkvie, jaki pakajaŭsia za suviazi carkvy z KHB u saviecki čas. Słužby buduć adbyvacca ŭ carkvie Śviatoha Mikoły štosuboty a pałovie na dziasiatuju ranicy.
Vilenski
U Londanie — za Domaša
U vybarčy štab Siamiona Domaša pryjšło paviedamleńnie ź Vialikaj Brytanii. “My, hramadzianie Biełarusi, jakija časova pražyvajuć na terytoryi Vialikaj Brytanii, addajem svaje hałasy na karyść Siamiona Domaša dla vyłučeńnia jaho kandydatury na pasadu prezydenta”, — pišuć aŭtary faksymilnaha pasłańnia. Pad hetaj zajavaj pastavili svaje podpisy Jahor Jakunin, Kaciaryna Kalinoŭskaja, Nina Vasiukievič, Alaksiej Zaleŭski, Uładzimier Homanaŭ, Andrej Šuba, Alaksandar Novik, Aksana Vierabjova, Nastaśsia Andrejčykava i inšyja, usiaho 21 čałaviek. Heta maładyja ludzi ŭ vieku 19—22 hadoŭ, jakija ciapier vučacca abo pracujuć na tumannym Albijonie.
Na žal, ludzi, jakija znachodziacca za miažoj, nia majuć prava pastavić podpisy za niekaha z kandydataŭ — zakanadaŭstva nie dazvalaje (i heta, chiba što, parušeńnie pravoŭ hetych ludziej). Tym nia mienš, u vybarach 9 vieraśnia ŭdzieł zmohuć uziać usie. Praŭda, ci pahodziacca jany prahałasavać za Hančaryka — pytańnie. Hančaryk jašče musić dakazać, što zdolny abaraniać intaresy biełarusaŭ.
B.T.
Juščanku kaalicyja,
serbskamu karalu pałac
Va Ŭkrainie z nahody 10-je hadaviny niezaležnaści abvieščanaja amnistyja — vypuściać 35 tys. viaźniaŭ. Heta moža pryvieści da epidemii suchotaŭ, bo ŭ turmach dola chvorych dasiahaje 80%. Ciaham apošnich 10 hod kolkaść suchotnikaŭ va Ŭkrainie vyrasła ŭdvaja, dasiahnuŭšy 500 tys. čałaviek.
Vyklučna paśpiachovymi nazyvajuć analityki amerykanskaje kampanii “Płanekon” ekanamičnyja dasiahnieńni Ŭkrainy za pieršuju pałovu hodu. Eksperty prahnazujuć na hety hod rost vałavaha ŭnutranaha praduktu na 7%. Pramysłovy bum nazirajecca va ŭsich halinach, aprača vuhalnaj. Tempy rostu pramysłovaj vytvorčaści pieravysili 24% u hod. Pryrost u naftachimičnaj pramysłovaści, jakaja znachodzicca pad kantrolem rasiejskich i kazachskich investaraŭ, siahnuŭ 60%. Abjomy razdrobnaha handlu vyraśli na 8,5%, dachody nasielnictva — na 9%.
Taki pośpiech — plon kiraŭnictva pieršaha za časoŭ niezaležnaści premjera nacyjanał-demakrata Juščanki. Dziakujučy hetamu ekanamičnamu ŭzdymu, były kiraŭnik Nacbanku i premjer zastajecca samym papularnym palitykam krainy, niahledziačy na toje, što raŭnivy da jahonaje papularnaści Kučma adpraviŭ jaho ŭ adstaŭku. Na minułym tydni Juščanka ŭtvaryŭ novuju nacyjanał-demakratyčnuju kaalicyju, u jakuju ŭvajšli abodva kryły byłoha Ruchu.
Brytanija prapanuje skasavać zamiežnyja zapazyčanaści Małdovy, a taksama Armienii, Hruzii, Kazachstanu j Tadžykistanu. Zapazyčanaść Małdovy pieravyšaje $731 młn. Dla paraŭnańnia: u Biełarusi jana składaje 812,5 młn. pry tym, što biełaruski VUP u piać razoŭ bolšy za małdoŭski.
Alhirdas Brazaŭskas sfarmavaŭ novy kabinet, jaki staŭ dvanaccatym uradam Letuvy z časoŭ adnaŭleńnia niezaležnaści. 68-hadovy Alhirdas Brazaŭskas viarnuŭsia ŭ toj samy kabinet, ź jakoha jaho vyhnali siłaj uviesnu 1990 h., kali budynak CK KPŁ na paŭtara hodu zaniali savieckija akupacyjnyja vojski. Brazaŭskas tady byŭ pieršym sakratarom CK. Viarnuŭšysia, jon adznačyŭ, što za hady kabinet anitrochi nie źmianiŭsia, tolki fatel — novy. Staŭšy premjeram, Brazaŭskas moža hanarycca, što za svajo žyćcio zajmaŭ usie vyšejšyja dziaržaŭnyja pasady krainy. Jon užo byŭ prezydentam, kiraŭnikom kampartyi, maršałkam parlamentu, namieśnikam premjera, ministram.
U Letuvie mnohija vykazvajuć zaniepakojenaść, što paśla ŭstupleńnia ŭ Eŭraźviaz z krainy na praciahu 10 hadoŭ na zarobki źjedzie da 300 tys. samych pradprymalnych i ekanamična aktyŭnych rabotnikaŭ. Praŭda, uradoŭcy supakojvajuć: na ich dumku, pošuki raboty zvabiać nia bolš za 2—4% pracoŭnych — da 60 000 asobaŭ. Paśla ŭstupleńnia ŭ Eŭraźviaz Litva štohod budzie atrymlivać da 800 młn. dalaraŭ datacyjaŭ z eŭrapiejskaha biudžetu, a da ŭstupleńnia moža štohod raźličvać na 105 młn. dalaraŭ. Naprykład, na finansavańnie zakryćcia pieršaha enerhabloku Ihnalinskaje AES Eŭraźviaz užo ad-škadavaŭ 145 młn. dalaraŭ.
U Serbiju viartajecca naščadak serbskich karaloŭ Alaksandar Karadžordžavič. Kolišniuju serbskuju dynastyju paśla druhoj suśvietnaj vajny pazbavili ŭłady, majomaści j hramadzianstva. Karol Piatro pamior u vyhnańni. Ciapier jahony syn Alaksandar, brytanski biznesoviec, atrymaŭ nazad u rasparadžeńnie karaleŭskija Bieły j Stary pałacy, jakimi da hetaha karystaŭsia prezydent Serbii. Serbskija manarchisty spadziajucca adnavić karaleŭskuju formu kiravańnia pry padtrymcy pravasłaŭnaje carkvy.
Siarhiej Rak
Zabiŭ syna za movu
U Ałtajskim krai raniej sudzimy 44-hadovy ŭzbek Abduhafar Barataŭ davioŭ da samahubstva rodnaha syna. Viarnuŭšysia paśla pieršaje adsiedki damoŭ, jon pabačyŭ, što jaho 14-hadovy syn zusim zabyŭsia rodnuju movu. Jon zabaraniŭ chłopcu tavaryšavać ź siabrami dy kułakami prymušaŭ vučyć uzbeckuju. Adnym krasavickim rankam Barataŭ spytaŭ u syna pa-ŭzbecku, katoraja hadzina, i, nie atrymaŭšy adkazu, paabiacaŭ uviečary dać pytlu. Viarnuŭšysia ž iz pracy, pabačyŭ, što syn zastreliŭsia z dubaltoŭki. Sud prysudziŭ uzbeka da piaci hadoŭ turmy.
Ilvy, a nie katy
U čaćvier pierad konsulstvam ZŠA ŭ Bambei pratestavali indyjcy, damahajučysia, kab Buš daŭ novaje imia svajoj košcy. Jany kažuć, što nazyvać žyviołu “Indyjaj” — značyć, abražać patryjatyčnyja pačućci indusaŭ. Transparanty śćviardžali: “Vy pamylajeciesia, indusy — ilvy, a nie katy!”
S.R.
Tre było terminova da pryjezdu ŭ Miensk hałoŭnaha kamunista-kitajca vyvieści na vulicy kolki demanstrantaŭ z čyrvonymi ściahami, kab kitajec pabačyŭ, što biełaruskija kamunisty suprać Łukašienki. Kitajec nikoli nia daść hrošaj voraham kamunizmu!
Siaržuk Sałaš, Barysaŭ
40 dzion z dnia śmierci
Valeryjan Navicki
nar.12.09.1920 – pam.15.06.2001
Valeryjan Navicki naradziŭsia na Słuččynie ŭ vioscy Dubiejki, za 3 km ad Hrozava i 22 km ad Słucku.
Pra jahony žyćciovy šlach možna daviedacca z knihi “Vyrvanyja bačyny. Da historyi Sajuzu Biełaruskaj Moładzi”, vydadzienaj sioleta ŭ Miensku.
Pamiatajecca mnie telefonnaja hutarka ź im 13 červienia. Choć źniamožany chvarobaj, jon jasna j ščyra vykazvaŭsia pra napisanaje Jurevičam, što miescami patrabavała b peŭnych papravak. A ŭ piatnicu 15-ha červienia naš darahi siabar, supracoŭnik, adzin z najbolš zasłužanych i achviarnych lideraŭ zarhanizavanych biełarusaŭ u Kanadzie adyšoŭ u viečnaść.
Pavodle jahonych uspaminaŭ, baćku zamardavali ŭ Karahandzie ŭ kapalni miedzi. Staŭ achviaraj teroru, jakim pchali słuččakoŭ-sialanaŭ u kałhasy. Valeryjan skončyŭ Słucki pedtechnikum, nastaŭničaŭ, padčas niamieckaje akupacyi kiravaŭ rajonnym adździaleńniem Sajuzu Biełaruskaj Moładzi i dalej nastaŭničaŭ.
U Kanadu Valeryjan Navicki pryjechaŭ u kancy 1948 h. i adrazu naviazaŭ łučnaść z našaj hramadoj u Taroncie. Hetak na ahulnym zdymku ŭdzielnikaŭ śviatkavańnia ŭhodkaŭ 25 sakavika 1949 h. u Taroncie pobač z Navickim bačym i inšych słuččakoŭ, što tady byli pasialilisia ŭ niedalokim Hamiłtonie.
Nialohkim akazaŭsia dla aranizacyjnaj pracy toj čas. Na našy “raskidanyja hniozdy” paniavolenaj Baćkaŭščyny maskoŭski tyran prynios haleču, hoład, hienacyd. Z nami, “vorahami narodu”, kantakt pahražaŭ radni pierasialeńniem u Hułah. Kali ž u šmatabiacajučaj Kanadzie składzieš zajavu, kab dali kanadyjskaje hramadzianstva, tabie tłumačać, što takoj niejkaj biełaruskaj nacyjanalnaści niama, pchajuć ciabie dziaržaŭnyja ŭradniki ŭ lik palakaŭ ci rasiejcaŭ.
Našyja arhanizacyi, asabliva ž nasampierš Zhurtavańnie Biełarusaŭ Kanady – adno naradziłasia, dy adrazu trapiła ŭ abstreł, stała mišeniaj dla tych, chto pad dacham “adzinaj i niedzialimaj” hrozna maciukalisia j ahresiŭna pahražali, paŭtarajučy niekali toje vałujeŭskaje “nie było, niet i nie budiet”! Hałaślivyja “niepradrašency”, salidarysty, manarchisty dy roznakalibravaja kamunistyčnaja dreń, natchnianaja z “centraŭ”, mieła tut naniatych advakataŭ, što pamahali abkradvać biełarusaŭ, jakija adychodzili ŭ mahiły biez testamentaŭ…
Na praciahu hadoŭ Valeryjan Navicki sumlenna pracavaŭ u ZBK, Kredytovaj Kasie, Parafii BAPC, pieravažna ŭ ekzekutyŭnych orhanach. U hazecie “Biełaruski Emihrant” jahonyja artykuły pra kahebešnickich i mienskich “zaviartancaŭ”, roznuju balšavickuju i rasiejskuju ahresiŭnuju mafiju machlaroŭ vydatna bičavali adviečnych vorahaŭ našaha šmatpakutnaha narodu. My vieryli j zmahalisia za vyzvaleńnie Biełaruskaj Narodnaj Respubliki ŭ jaje etnahrafičnych miežach, jak maha infarmavali kanadyjskija ŭłady, navukovy śviet i medyi pra zapraŭdny adyjozny i antyhumanny charaktar i palityku «imperyi zła».
Za piać hadoŭ navuki ŭ Taronckim universytecie Valeryjan zdabyŭ novuju prafesiju: buchhaltarski ŭlik u pramysłovaści. Dyplom daŭ jamu mahčymaść lepš zabiaśpiečyć matarjalnuju budučyniu svajoj siamji.
Žaniŭsia z Natallaj Tupikovaj, rodžanaj na našym słaŭnym Paleśsi. Jana vydatna, dziasiatkami hadoŭ, śpiavała ŭ chory parafii Śv. Kiryły Turaŭskaha, naradziła dźviuch dačok – Valancinu j Łarysu.
Luboŭ rodnaje movy j kultury, adkaznaść, pracavitaść, achviarnaść u zmahańni za idealohiju biełaruskaj dziaržaŭnaści BNR, pašana pravoŭ čałavieka – voś daminanty charaktaru Valeryjana Navickaha. Jon ža nia znosiŭ maralnych abibokaŭ, roznych banalnych pedancikaŭ dy hultajoŭ, pustodumkaŭ. U historyi biełarusaŭ Kanady dobry śled pakinuŭ.
Viečaram 17 červienia ŭ “Kardynał Fjunerał Hoŭm” panichidu adpraŭlaŭ Pieršy Jararch BAPC archijapiskap Mikałaj; ajciec Viačasłaŭ pamahaŭ. Pachoviny adbylisia ŭ paniadziełak 18 červienia na pravasłaŭnym mohilniku ŭ Norst Jorku.
Našyja ščyryja spačuvańni Natalli j dočkam u stracie vielmi cennaha baćki j muža, vydatnaha biełaruskaha piśmieńnika-žurnalista j hramadzkaha dziejača.
Sumujem razam ź imi. Spačuvańni vykazała Zhurtavańnie Biełarusaŭ Kanady, Parafija Śv. Kiryły Turaŭskaha, šmatlikija surodzičy. Vialikaja, Tabie, Valeryjan, udziačnaść za Tvoj układ u žyćcio našaje hramady. Viečnaja pamiać Tabie!
Kastuś Akuła, Taronta
Dydryk Łochman i Aleh Arłoŭ: Vajna
jak kamercyjnaje pradpryjemstva
Ad 3 lipienia ŭ Čačenii doŭžacca “začystki”, jakija mała roźniacca ad dziejańniaŭ dyvizijaŭ SS u Biełarusi. Asabliva žorstkija “začystki” prajšli ŭ vioskach Asinaŭskaja i Siernavodzk. Farmalnaju padstavaju dla karnych akcyjaŭ staŭsia padryŭ la Siernavodzku milicejskaha “ŭazika” z 5-ju asobami. Hetyja vioski znachodziacca la miažy ź Inhušecijaj, i siudy paŭciakali z Čačenii mnohija mirnyja žychary, spadziejučysia acaleć. Pakidajučy svaje kotliščy, jany prychapili hrošy j kaštoŭnaści. Heta j pryciahnuła ŭvahu federałaŭ, jakija, niby maradziory, šukajuć na hetaj vajnie najpierš pažyvy. Ananimny śviedka, aktyvist tutejšaha “Ruchu hramadzianskaha niepadparadkavańnia”, apaviadaje: “U dźviuch vioskach federały zatrymali tysiaču čałaviek i sahnali ich u pole pamiž siołami Samaški j Siernavodzk. Najpierš adbirali hrošy j kaštoŭnaści, a kali ŭ kaho nie było, taho zabirali j patrabavali vykup ad siamji. Źbivali ŭsich biez razboru — mužčynaŭ, žančynaŭ, dziaciej, starych. Prykładami bili maich dziaciej — dačku 12 hod i syna 10 hod. Pastralali ŭ vioskach usich sabak i karoŭ. Mužčyn ad 17-ci da 70-ci sahnali ŭ pole j raspačali źbićcio dy ździeki. Ludzi tracili prytomnaść. Tych, chto varušyŭsia, bili prykładami j botami. U aŭtafurhonie katavali ludziej. Ja bačyŭ, jak akryvaŭlenych i biesprytomnych vykidali na ziamlu… Akcyja doŭžyłasia dvoje sutak. Uciekačy kinulisia ŭ Inhušeciju — preč z Čačenii, dzie čałaviečaje žyćcio nabyło admoŭnuju vartaść”. Hetaje śviedčańnie pryvodzić novy dakład Maskoŭskaha pradstaŭnictva mižnarodnaj pravaabarončaj arhanizacyi “Human Rights Watch” (HRW).
Usiaho ŭ Ačchoj-Martanaŭskaj rajprakuratury lažyć 200 skarhaŭ. Hienerał Uładzimir Małtanskoj, kamandujučy hrupoŭkaju vojskaŭ u Čačenii, 14 lipienia nazvaŭ dziejańni svaich padnačalenych u Asinaŭskaj i Siernavodzku “šyrokamaštabnymi złačynstvami”. Adnak 15 lipienia Małtanskoj uziaŭ svaje słovy nazad. Vinavatymi stalisia sami čačency — bo, naprykład, navošta chavali hrošy ŭ školnym sejfie?..
Dyrektar Maskoŭskaha pradstaŭnictva HRW, halandziec Dydryk Łochman i staršynia Rady tavarystva “Memaryjał” Aleh Arłoŭ dali interviju “NN”.
“NN”: Čamu mienavita začystki Siernavodzku j Asinaŭskaj vyklikali taki rezanans? Nakolki mnie viadoma, hetkija akcyi doŭžacca ŭžo niekalki hod...
A.A.: Tak, začystki ŭ Asinaŭskaj i Siernavodzku — heta zusim nie ŭnikalnaja j nie ekstraardynarnaja źjava. Začystki čačenskich siołaŭ doŭžacca ŭžo bolš za 2 hady. Bolšaść akcyjaŭ supravadžajecca rabavańniem, źbivańniami, katavańniami, vykradańniami ludziej. Ale hetyja dźvie vioski znachodziacca na miažy ź Inhušecijaj. Ludzi pačali masava ŭciakać tudy, i heta vyklikała rozhałas. Na tydzień-druhi raniej hetkija samyja začystki prajšli ŭ Kurčałojskim rajonie: rabavańnie, zabojstvy, federały zatrymlivali ludziej, trupy jakich potym znachodzili ŭ vakolicach adnaviaskoŭcy.
D.Ł.: Na pačatku lutaha my apublikavali dakład pra masavyja zabojstvy ŭ pasiołku Ałdy la Hroznaha. Pasiołak byŭ abrabavany j spaleny, ekshumavanyja 30 trupaŭ. Zabityja byli ŭ vieku ad hodu da 76-ci. Začystku ładziŭ Sankt-Pieciarburski j Piermski AMONy. Prakuratura ŭzbudziła kryminalnuju spravu, ale dasiul nie nazvanyja vinavatyja. Choć žychary Ałdy, što zastalisia žyvyja, mahli b paznać zabojcaŭ. Tolki prakuratura, vidać, nie zacikaŭlenaja ŭ hetym. U 2001 h. karnyja akcyi prajšli ŭ siołach Kurčałoj, Cocyn-Jurt, Majrtup, Ałchan-Kała, Staryja j Novyja Atahi, Duba-Jurt, Daču-Barzoj, Čyry-Jurt i inš.
“NN”: Kamu vyhadnaja takaja vajna?
A.A.: Spačatku vajna była vyhadnaja peŭnym hrupoŭkam vakoł Pucina. Jana była skarystanaja jak vybarčaja technalohija. Mienavita dziakujučy vajnie peŭnyja hrupoŭki zdoleli zachavać uładu. Ciapier hetym palitykam la ŭłady vajna niepatrebnaja. Ale, zrazumiejcie, ciažka vyjści z hulni, zachavaŭšy tvar.
Ciapier vajna, u pieršuju čarhu, vyhadnaja siłavikam. Dziakujučy joj jany atrymlivajuć uznaharody, macujuć svajo stanovišča, a taksama, razam z rehijanalnymi elitami, zarablajuć hrošy, bo z Čačenii ŭ susiednija rehijony, pad prykryćciom siłavikoŭ, ciače niekantralavanaja vializnaja płyń nafty.
Dadajcie siudy jašče hetyja začystki, katavańni, kidnepinh — heta ž kamercyjnaje pradpryjemstva!.. Jany biaruć vašych kreŭnych i patrabujuć vykup. I vy zapłocicie, bo inakš ich zakatujuć. Vajna pieratvaryłasia ŭ kamercyjnaje pradpryjemstva, i siłaviki vielmi aktyŭna supraćstajać jejnamu spynieńniu.
“NN”: Jak reahuje na vajnu rasiejskaje hramadztva?
D.Ł.: Rasiejskaje hramadztva nia viedaje praŭdy pra hetuju vajnu. Ahulnarasiejskija telekanały — ORT, RTR — nie pakazvajuć jejnaha advarotnaha boku. Viadziecca šavinistyčnaja, adnabakovaja prapahanda. Maŭlaŭ, federały — samaachviarnyja hieroi, a čačency — chcivyja zładziei. Tamu rasiejcy nienavidziać čačencaŭ — usich”.
Kab pieramahčy biełaruskich i letuviskich “zialonych bratoŭ”, KHB pa druhoj suśvietnaj vajnie patraciŭ 10 hod. U Olstery vajna doŭžycca dziesiacihodździami. Rasiejskija vajskoŭcy taksama nie dasiahajuć pośpiechu ŭ zmahańni z mabilnymi hrupkami partyzanaŭ — pa 4—5 spraktykavanych bajcoŭ kožnaja. Takija hurtki ładziać terakty va ŭsioj Čačenii. Raźjatranyja vajskoŭcy adkazvajuć karnymi akcyjami suprać mirnaha nasielnictva. Zamknionaje kryvavaje koła, jakoje padmiała Čačeniju, kocicca pa ŭsioj Rasiei. Užo viadoma pra niekalki žorstkich zabojstvaŭ, učynienych byłymi “uśmiritielami Čiečni”.
Śviatłana Kurs
What solution?
– Revolution
Antyhlabalisty svaimi manifestacyjami nie sarvali sustrečy kiraŭnikoŭ “vaśmiorki” najbujniejšych kapitalistyčnych dziaržavaŭ, ale pośpiech mieli: nichto nia viedaje, “pra što źbirałasia” “vaśmiorka”, zatoje ŭvieś śviet padličvaŭ, kolki čałaviek paraniena i kolki ačmureła ŭ šerahach zmaharoŭ z hlabalizacyjaj. A jość navat zahinułyja pad kołami aŭtamabilaŭ. Sensoŭnaja śmierć!.. Heta pry tym, što nichto nia moža tołkam patłumačyć, suprać čaho ž zmahajucca antyhlabalisty. “Suprać hlabalizacyi suśvietnaj ekanomiki”, — adkazvajuć. Dyk suprać čaho ž?.. “Suprać hlabalizacyi...” Dyk suprać čaho? Aha, suprać “Makdonaldzaŭ”. A što, “Makdonaldzy” horšyja za “Čeburečnyja”? Łudyty ŭ svoj čas zmahalisia suprać mašynnaj vytvorčaści, i Bajran im vieršy pryśviačaŭ. Zmahacca suprać hlabalizacyi – usio adno što suprać mašynaŭ (na jakich zmahary ŭ Hienuju i paźjaždžalisia).
U saviecki čas modna było pisać: toje i toje reklamujecca, kab adciahvać moładź ad sacyjalnaj baraćby i hłybinnych maralnych pytańniaŭ sučasnaści. “Baraćba z hlabalizacyjaj” mnie niešta vielmi nahadvaje. Łukašenka, darečy, byŭ by ŭ takoj baraćbie niakiepskim rulavym. Baryciesia, a ja budu vami tym časam kiravać. Baryciesia, kab mnie łatviej vas było trymać u jarmie.
A čaho vartyja takija kroki antyhlabalisckich kołaŭ, jak “seksualny strajk”, zaduma jakoha sychodziła ad lidera kamunistaŭ Hienui Antonijo Bruna? Udzielnicy strajku — prastytutki Hienui — zajavili pra ŭstrymańnie ad seksualnych kantaktaŭ z usimi, chto choć jak-niebudź spryčyniŭsia da arhanizacyi sustrečy “vaśmiorki”, – čynoŭnikami, palicyjantami, pierakładčykami, kiroŭcami, akredytavanymi žurnalistami. Manifestantam ža, naadvarot, svaje pasłuhi prapanoŭvali pa źnižanych cenach, a to j zusim zadarma. Prastytutki tłumačać hety svoj krok tym, što hlabalizacyja škodzić i im, bo ŭ ich źjaviłasia mnostva kankurentak z Uschodniaje Eŭropy i Afryki, što pracujuć pa “dempinhavych” cenach. Vo takija ŭ nas pratestanty: miežy, kažuć, adkryjcie, usio ŭsim dazvolcie, ale dajcie nam ceny trymać.
Kali ž tutaka parazvažać pra toje, što Rasieja stała paŭnavartaj kapitalistyčnaj dziaržavaj i kožny Viešniakoŭ musić z hetym ličycca? Niama jak za zvonam bitaha škła.
Mikoła
Kraina niaspraŭdžanych nadziejaŭ
Artykuł Maryi Žeho “Des “escadrons de la mort” dénoncés en Biélorussie” (“Razabłačeńni pra “eskadrony śmierci” ŭ Biełarusi”), nadrukavany ŭ časopisie “Le Monde”, 2 lipienia 2001 h., vyklikaŭ reakcyju Staršyni Rady BNR Ivonki Surviłły.
Artykuł raskazvaje pra novaje ŭ raśśledavańni źniknieńniaŭ viadomych palitykaŭ Biełarusi. Razam z tym, u artykule žurnalistka raspaviadaje karotkuju historyju Biełarusi 90-ch vielmi niepiśmienna i niespraviadliva dla biełarusaŭ. Nazyvaje Biełaruś biednaj krainaj na čale z maskoŭskaj kreaturaj — dyktataram Łukašenkam, pakłońnikam Hitlera. Nazyvaje jaje typovaj ahrarnaj dziaržavaj, jakaja atrymała niezaležnaść tolki ŭ 1991 h. i nie znajšła ničoha lepšaha, jak pajści na sajuz z Rasiejaj. Ciapier za Alaksandra Łukašenki dziaržava pieratvaryłasia ŭ maryjanetku ŭ rukach Kramla, patrebnuju tolki dla transpartavańnia hazu ŭ Eŭropu i ŭ jakaści avanpostu pierad NATO. Maryja Žeho piša, što Biełaruś “razryvanaja roznymi histaryčnymi ŭpłyvami” — “Horadnia — bałcki horad, Homiel — ukrainski, a Miensk — rasiejski”.
Naturalna, što taki artykuł nia moh nia vyklikać reakcyi biełaruskaj emihracyi. Ivonka Surviłła napisała adkaz redaktaru Le Monde. Jana źviartaje ŭvahu na toje, što Biełaruś atrymała niezaležnaść u 1918 h., paśla taho jak 123 hady adbyła pad rasiejskaj akupacyjaj, i što varta raźmiažoŭvać prezydenta Łukašenku i jahonuju pramaskoŭskuju palityku dy biełaruski narod. Kab nia novaja kalanizacyja, biełaruski narod ź jahonaj sumlennaściu i pracavitaściu chutka zrabiŭ by ź Biełarusi novuju Daniju ŭschodu Eŭropy.
Taki voś vyjšaŭ praciah našaje temy ź minułaha numaru: “Kraina našych niaspraŭdžanych nadziejaŭ”. Jany nia spraŭdzili našych nadziejaŭ, my — ichnych. Źjaŭleńnie artykułu Maryi Žeho symptamatyčnaje. U Francyi pryzvyčailisia hladzieć na Biełaruś praz rasiejskija akulary. Ale, zdajecca, prablema, nie ŭ nieadukavanaści francuzaŭ. Niama sučasnaha padručnika pa historyi Biełarusi pa-anhielsku ci francusku, u jaki taja ž žurnalistka mahła b zazirnuć i padać praŭdzivyja źviestki. Dyk jakija mohuć być pretenzii da šarahovaj francuskaj žurnalistki?
E.Ł.
Kamientary