Z Rasiei pra Rasieju: Kaŭkaski pałońnik

Piać hadoŭ adsutničaŭ u rodnaj viosačcy Šotava Naŭharodzkaj vobłaści 23-hadovy Michaił Fiodaraŭ. Uvieś hety čas aficyjna chłopiec prachodziŭ słužbu ŭ rasiejskim vojsku, kudy byŭ pryzvany 20 listapada 1997 h. Jon nie zastaŭsia na zvyšterminovuju, nie słužyŭ kantraktnikam. Prosta 29 lipienia 1999 h. adzin z aficeraŭ 503-ha motastrałkovaha pałka, dyślakavanaha va Ŭładzikaŭkazie, zdaŭ małodšaha siaržanta Fiodarava “ŭ arendu” miascovym biznesoŭcam.

— Było vo jak, — raskazvaje Michaił. — Pryvioŭ jon mianie na KPP našaj čaści i skazaŭ, što na niekalki dzion ja nakiroŭvajusia pracavać voś da hetaha asetyna. Takaja damoŭlenaść pamiž im i kamandavańniem čaści. Heta ciapier hučyć dzika, ale kali paŭtara ź liškam hodu naziraješ, što kožnaha dnia praz KPP na raboty da “novych asetynaŭ” vyvodziać sałdacikaŭ, — nia dzivišsia.

Jakaja ŭžo tam była damoŭlenaść, ciapier viedaje adzin Boh. Pavodle niekatorych źviestak, za paru rabočych sałdackich ruk “pradaviec” atrymlivaje va Ŭładzikaŭkazie ad 100 da 500 rasiejskich rubloŭ (ad 6 da 30 tys. biełaruskich) za sutki. Cana zaležyć ad kvalifikacyi vajskoŭca-padziońnika. Kali ŭ jaho budaŭničaja ci niejkaja inšaja patrebnaja pakupniku prafesija, dajuć i bolš. Mohuć uziać adrazu na tydzień, na dva. Kali haspadar trapicca dobry ci specyjalist kaštoŭny, dyk nia tolki ježu i paściel atrymaje sałdat, ale j hrošy. U Michaiła Fiodarava deficytnaj prafesii nie było.

U arandavanaha vajskoŭca adabrali vajskovy bilet, źmiaścili ŭ asabniak z vysokim płotam, dzie trymali pad niadremnaj achovaj. Tak, pryznavaŭsia Michaił, było nie zaŭsiody. Čamu? Vaźmu hrech na dušu i vykažu zdahadku, što nie adčuvaŭ siabie Fiodaraŭ tyja niekalki ciopłych letnich dzion ni rabom, ni pałońnikam. “Dembelu” śviaciła perspektyva zarabić hrašaniat pierad adpraŭkaj “na cyvilniak”, chaj sabie i na čornych rabotach. Dyj u haspadarskim chlavie nia horaj, čym u dušnaj kazarmie.

Ale zdaryłasia niespadziavanka. Kali ŭsie raboty ŭ arandatara va Ŭładzikaŭkazie byli vykananyja, pavodle słoŭ Fiodarava, jaho pasadzili ŭ krytuju aŭtamašynu (“Z kamandziram my damovilisia”) i žnivieńskim viečaram z horadu vyvieźli. Jak paźniej vyśvietliłasia — u Dahiestan. Tak pačałasia trochhadovaja paŭnočnakaŭkaskaja adyseja małodšaha siaržanta Fiodarava.

— Na mnie prosta vyrašyli zarabić, — vykazvaje mierkavańnie Michaił. — Ale nie adrazu heta da mianie dajšło, jak i toje, što sa mnoj nichto bolš raicca pra rabotu nia budzie. Lohka skazać “rab”, ale hetaje słova maje na ŭvazie prynižeńni, źbićcio. A tut ničoha i nie było spačatku: “Miša, dapamažy! Miša, zrabi!” I abiacanki! Užo abiacać jany majstry...

Jak i bolšaść rasiejskich “raboŭ”, jon byŭ pazbaŭleny jakoj by tam ni było mahčymaści źviazacca z astatnim śvietam. Kačavaŭ pa harach i vioskach Dahiestanu, Čačenii, Paŭnočnaj Asietyi. Pašancavała tolki sioleta, kali jaho pierapradali ŭ Kabardzina-Bałkaryju, u pasielišča Vierchni Kurkužyn. Haspadary trapilisia dobryja: udzień Fiodaraŭ paśviŭ koz u harach, a viečarami byŭ volny. Tady i ŭdałosia jamu adpravić u Vialiki Noŭharad list pra siabie deputatu Dziarždumy Jaŭhienu Zielanovu, Hieroju Rasiei, pałkoŭniku-“aŭhancu”, pra jakoha šmat čuŭ jašče va Ŭładzikaŭkazie.

— My adrazu padklučyli da pracy deputata Dziarždumy ad Kabardzina-Bałkaryi Ŭładzimiera Sochava, u jakoha pa čystym supadzieńni žonka akazałasia rodam z hetaj vioski, — raskazaŭ pamočnik deputata Alaksandar Ułasaŭ. — Heta vielmi dapamahło, kali daviałosia vyvozić Michaiła ź Vierchniaha Kurkužyna.

Što da vajennaj prakuratury harnizonu Ŭładzikaŭkazu, kudy dastavili Fiodarava, dyk tam vyśvietliłasia, što jon užo amal try hady znachodzicca ŭ federalnym vyšuku jak dezercir. Stanovišča Michajłava ŭskładniałasia nia tolki adsutnaściu dakumentaŭ, ale i tym, što 503-i połk da taho času byŭ rasfarmavany, ludzi, jakija viedali byłoha sałdata, raźjechalisia. Davieści, što za try miesiacy da demabilizacyi kamandziry adździaleńniaŭ (jakim i byŭ małodšy siaržant Fiodaraŭ uletku 1999-ha) z vojska nie biahuć, było ciažka. Praŭda, rabotniki prakuratury va ŭsim razabralisia i da kryminalnaj adkaznaści “dezercira” vyrašyli nie pryciahvać. Demabilizavaŭsia Michaił 11 listapada, jakraz u dzień, kali jamu spoŭniłasia 23 hady.

Sam Fiodaraŭ na ŭsiu hetuju historyju reahuje siońnia vielmi spakojna, kali nie skazać — zatarmožana: “Usiakija haspadary byli — i błahija, i dobryja. Tam u ich zvyčajnaja reč, što našy sałdaciki na haspadarkach parabkujuć. Z hetaha tolki tut ździŭlajucca”. Z usich žadańniaŭ, jakija zastalisia paśla piacihadovaj słužby ŭ vojsku, samaje haračaje — źjeździć u Pienzu, dzie, pavodle jahonych źviestak, słužyć u milicyi toj samy aficer 503-ha pałka, jaki pradaŭ Michaiła ŭ rabstva. “Ja razumieju, što ničoha dakazać nie zmahu, — kaža Michaił. — Ale choć hlanu na jaho”.

Hienadź Raŭkin, "Iźviestija"

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0