Alaksandar Kačan, scenaryst filmu «Akupacyja», apošnija try hady žyvie ŭ Kijevie. Padziei va Ŭkrainie i ŭ Biełarusi vačyma scenarysta — jakaja dramaturhija nazirajecca?
Hutaryć Andrej Rasinski.
«NN»: Alaksandar, jak i čamu Vy pierajechali va Ŭkrainu?
AK: Ja ažaniŭsia z kijaŭlankaj.
«NN»: Adarvalisia ad biełaruskich spraŭ?
AK: Ni ŭ jakim razie. Byvaju ŭ Biełarusi, maju tvorčyja spravy, jość Internet, kab adsočvać padziei. U Kijeva-Mahilanskaj akademii isnuje asiarodak, jaki cikavicca padziejami ŭ Biełarusi. Ja dvojčy vystupaŭ tam ź lekcyjami pra biełaruskaje kino. Mnie kazali: «Vy žyviacie ŭ krainie kulturnych hierojaŭ. Pad ciskam zaŭždy naradžajecca niezvyčajnaje».
«NN»: Va Ŭkrainie niezvyčajnaha mienš? Nu, revalucyja tam...
AK: Va Ŭkrainie niama taho palityčnaha režymu, jaki ŭ Biełarusi, i spadarožnych jamu rečaŭ. Nie było jaho navat da revalucyi. Aliharchija — heta niaŭstojlivaja systema, z raskołami. Tut pačuvaješsia bolš volna, bolš anarchična, što dla tvorčaj asoby bolš naturalna. Ludzi pakinutyja sami na siabie — i niejak sami vykručvajucca z składanaha ekanamičnaha stanovišča. Chaatyčnaja składovaja nizavoha žyćcia tut zaŭvažnaja — i jana mnie bolš padabajecca za tuju sterylnaść, jakaja panuje na vulicach u Miensku.
«NN»: Heta dziakujučy rysam nacyjanalnaha charaktaru ci praz roźnicu ŭ palityčnych systemach?
AK: Heta rysa palityčnaj systemy. U Biełarusi aŭtakratyčnaja ŭłada nakiravała ŭsio ŭ žorstkija ramki. Ideja čyścini horadu stała adnoj ź idefiks.
«NN»: …U tym liku i palityčnaj «čyścini»…
AK: I palityčnaj, i ekanamičnaj.
«NN»: A što było padobnym va Ŭkrainie i ŭ Biełarusi?
AK: Sytuacyja ŭskrajku imperyi — nie znajšłosia jašče nacyjanalnaj tojesnaści całkam i tut, i tam.
«NN»: Ale ž va Ŭkrainie byli j zastajucca ściah, mova…
AK: Elity, jakija deklaravali nacyjanalny prajekt jak svajo kreda, karystalisia hetaj idejaj tolki vonkava. Jany byli prystasavancami, i šmat chto ŭsprymaŭ nacyjanalny prajekt jak štučny. Tolki padčas Aranžavaj revalucyi adbyŭsia skačkapadobny pierałom. A ŭ Biełarusi niama skačkoŭ, idzie pastupovy praces — u adnym kirunku.
«NN»: Kali pahladzieć na padziei va Ŭkrainie i ŭ Biełarusi vačyma scenarysta, to jaki scenar byŭ va Ŭkrainie i jaki — u Biełarusi?
AK: U Biełarusi ahulnaja dramaturhija padziej — absurd. Kino absurdu, teatar absurdu, niešta kafkijanskaje. A tut usio skłałasia bolš-mienš narmalna, pavodle narmalnych dramaturhičnych pryjomaŭ. Baraćba dabra z bolš słabym złom. Zvyčajnaja dramaturhija, jakaja navat u amerykanskim kino vykarystoŭvajecca. U Biełarusi ja baču tolki teatar Bekieta. Hramadztva nastolki raźjadnanaje, što možna kazać tolki pra adzinotu, absurd, niedarečnaść isnavańnia čałavieka-adzinki.
«NN»: A možna pradbačyć niejki scenar, pry jakim hetaja raźjadnanaść była b pieraadolena i adbyłosia b toje, što Vy nazyvajecie skačkapadobnym pierałomam?
AK: Z hledzišča tvorčaści, kali b mnie jak dramaturhu pryjšło ŭ hałavu napisać scenar na budučaje raźvićcio Biełarusi, u mianie b jon vyjšaŭ pesymistyčna-apakaliptyčny. Bo treba być vialikim aptymistam, kab pradbačyć u Biełarusi narmalnuju chadu padziej. Stolki ŭžo śmiećcia nazapasiłasia ŭ mechaniźmie ŭłady, što možna čakać usialakich vyčvareńniaŭ u vypadku, kali sytuacyja budzie źmianiacca vybuchova.
«NN»: A što zaŭvažna va ŭkrainskim kino, kultury?
AK: Va Ŭkrainie praktyčna niama ŭkrainskaha kino, tolki navahodnija miuzykły telekanału «Inter». Ukrainskaha mastackaha kino nie vidać — ni ŭ videaprakacie, ni ŭ kinateatrach. Kino, zroblenaje pad rasiejskaha hledača, na rasiejskaj movie, nie ŭjaŭlaje cikavaści. Studenty Kijeva-Mahilanki zajzdrościli nam za «Akupacyju».
Kidajecca ŭ vočy prajava muzyčnaj kultury. Jana značna bolš aryhinalnaja i kanversoŭnaja — «Akijan Elzy», «Vopli Vidaplasava». A jość i takija dziŭnyja rečy nakštałt rektara Instytutu kultury Papłaŭskaha. Jon śpiavaje, vystupaje na kancertach pa telebačańni bolš za «Akijan Elzy», skarystoŭvaje šmatludnyja masoŭki sa svaich studentaŭ, jakija zdymajucca ŭ jahonych klipach, adtancoŭvajuć…
«NN»: Jak svaboda z Ukrainy moža paŭpłyvać na Biełaruś? Pry jakich umovach?
AK: Kali budzie ekanamičny prykład. Biełaruski narod možna spakusić tolki prykładam ekanamičnaha raźvićcia, idejaj svabody nie spakusiš.
«NN». Što zaŭvažna z Ukrainy taho, čaho nielha zaŭvažyć ź Biełarusi?
AK: U Biełarusi lohka stać zakončanym pesymistam. A tut jość adčuvańnie: śviet nie idzie na dno.
Ciapier čytajuć
«Mama, davaj napišam zajavu ŭ milicyju, jon mianie ŭžo dastaŭ». Maci školnika z Bresta, jaki skončyŭ žyćcio samahubstvam, raskazała pra ckavańnie syna2929
Kamientary