Культура33

Памёр прафесар Георгій Галенчанка — гісторык, які вярнуў Скарыну сапраўднае імя

Ён нарадзіўся ў расійскім Петразаводску ў яўрэйска-ўкраінскай сям'і, але з дзяцінства жыў у Мінску. Тут вывучыў мову, тут палюбіў беларускую культуру.

Георгій Галенчанка. Фота з сацыяльных сетак

Георгій Галенчанка нарадзіўся 28 лютага 1937 года ў Петразаводску (Карэлія)Георгій Якаўлевіч быў гісторыкам з сусветным іменем, паважаным сярод усёй кнігазнаўчай супольнасці.

Гэта Галенчанка вярнуў Скарыну сапраўднае імя: ён знайшоў дакумент, які паказвае, што насамрэч «Георгіус» — не другое імя друкара, а прыкрая памылка, дапушчаная перапісчыкам у копіі дакумента: замест «выдатнага» — «egregius» — Францыск Скарына стаў «georgius'ам».

Расійскім гісторыкам хапіла гэтага, каб сцвярджаць пра прыналежнасць Скарыны да праваслаўнага свету. У той час як Скарына быў у сучасным разуменні чалавекам сусвету: друкаваў Біблію для усяго «народу руськага» ў ВКЛ, а не для пэўнай канфесіі. 

Маштабнай працай Галенчанкі стала факсімільнае выданне Бібліі Скарыны — славуты вялікафарматны трохтомнік у чырвонай вокладцы, аднагодак беларускай незалежнасці. Галенчанка разам з фатографам ездзіў па свеце і адшукваў кнігу за кнігай, каб урэшце выдаць для беларусаў поўны камплект.

Вялікая гутарка «Нашай Нівы» з Георгіем Галенчанкам — пра Скарыну і Лютэра, народную мову і Прагу, яўрэяў і немцаў

Галенчанка скончыў гістфак БДУ і аспірантуру Гісторыка-архіўнага інстытута ў Маскве. Толькі ў цэнтры савецкай краіны ў той час можна было абараніць настолькі культуралагічную і настолькі беларусацэнтрычную дысертацыю — «Гісторыя беларускага кнігадрукавання XVI—XVIII стагоддзяў».

Галенчанка першы адкрыў для шырэйшага кола чытачоў кнігі, выдадзеныя на беларускіх землях у першыя стагоддзі існавання кнігадрукавання.

У каталозе «Кніга Беларусі 1517—1917» ён даў не толькі падрабязна апісанне ўсіх кніг, але і выклаў іх змест, што было смелым крокам у тагачаснай савецкай Беларусі — усе ж старадрукаваныя кнігі былі рэлігійнымі.

Арганізатар беларускай навукі, спецыяліст па гістарычных крыніцах, ад якіх у сваіх даследаваннях не адыходзіў ні на крок. І ў савецкі час, і ў незалежнай Беларусі аб'ектыўнасць — асноўны арыенцір у яго работах.

Каментары3

  • Žvir
    09.03.2026
    Ludzi jaho pakalennia heta stryžan, na jakim u Biełarusi trymałasia, i dasiul trymajecca, ŭsio.
  • Падзяка.
    09.03.2026
    Дзякуй Георгій Якаўлевіч.
    Вечная памяць.
    Спачуванні родным і блізкім.
  • доўгія вушы маскоўскага д'ябла
    09.03.2026
    " Гэта Галенчанка вярнуў Скарыну сапраўднае імя: ён знайшоў дакумент, які паказвае, што насамрэч «Георгіус» — не другое імя друкара, а прыкрая памылка, дапушчаная перапісчыкам у копіі дакумента: замест «выдатнага» — «egregius» — Францыск Скарына стаў «georgius'ам».

    Расійскім гісторыкам хапіла гэтага, каб сцвярджаць пра прыналежнасць Скарыны да праваслаўнага свету. У той час як Скарына быў у сучасным разуменні чалавекам сусвету: друкаваў Біблію для усяго «народу руськага» ў ВКЛ, а не для пэўнай канфесіі. "

    і тут доўгія вушы маскоўскага д'ябла бачны . Нават я чуў казакі пра грышку першадрукара , дзякуй Богу я каталік і мяне усходнія казкі ніколі не цікавілі

Цяпер чытаюць

Віталь з-пад Вілейкі, які падпаліў хату з уласнымі дзецьмі, завербаваўся ў расійскае войска. І прапаў на першым жа баявым заданні5

Віталь з-пад Вілейкі, які падпаліў хату з уласнымі дзецьмі, завербаваўся ў расійскае войска. І прапаў на першым жа баявым заданні

Усе навіны →
Усе навіны

Мэр Мінска патлумачыў, чаму дрэвы на праспекце Незалежнасці замянілі на расліны ў кадках5

Дзяніс Кучынскі заявіў, што новы палітычны сезон можа быць вырашальным11

73‑гадовага афганца асудзілі па дзвюх палітычных крыміналках2

«Схуднеў на 10 кілаграмаў». Суўладальнік архітэктурнай студыі ZROBIM architects распавёў пра чатыры месяцы ў СІЗА2

Заплацілі 8000 даляраў за пуцёўку — і атрымалі кашмар. Як беларусы з'ездзілі ў Турцыю ў пяцізоркавы гатэль10

Беларуская сям'я 10 гадоў не магла знайсці схаваную заначку. Грошы ўвесь гэты час ляжалі ў печы8

Трамп кардынальна памяняў колер валасоў ФОТАФАКТ13

У Пермі беспілотнік трапіў у шматпавярховы дом4

Лавіна накрыла 15 альпіністаў у Кабардзіна-Балкарыі. Паведамляецца пра сем загінулых1

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Віталь з-пад Вілейкі, які падпаліў хату з уласнымі дзецьмі, завербаваўся ў расійскае войска. І прапаў на першым жа баявым заданні5

Віталь з-пад Вілейкі, які падпаліў хату з уласнымі дзецьмі, завербаваўся ў расійскае войска. І прапаў на першым жа баявым заданні

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць