БЕЛ Ł РУС

Ад костачкі да калекцыйных сартоў. Жыхар Смалявічаў расказаў, як разводзіць цытрусавыя

22.11.2026 / 14:31

Nashaniva.com

Аляксандр Лістраценка са Смалявічаў сабраў калекцыю, у якой каля 300 відаў экзатычных раслін. За што ён больш за іншых любіць цытрусавыя і як іх вырасціць, мужчына расказаў выданню Times.by.

Фота: Times.by

Сваю першую цытрусавую расліну Аляксандр Лістраценка паспрабаваў вырасціць яшчэ дзіцём — з костачак куплёных пладоў. Тады ён яшчэ не ведаў, што, па-першае, не з кожнай костачкі вырасце менавіта тое, што хочацца, а па-другое, такое дрэва звычайна не дае пладоў — нават калі раптам пашанцуе, чакаць давядзецца не адзін год, часам і ўсе 15.

Да цытрусавых ён зноў вярнуўся ўжо ў дарослым узросце. І за гады, што прайшлі з таго часу, пераканаўся: гэтыя расліны зможа вырасціць кожны, хто сапраўды гэтага захоча.

Times.by палюбаваўся калекцыяй Аляксандра і даведаўся, якія памылкі часцей за ўсё робяць навічкі і як іх пазбегнуць.

Фота: Times.by

Часам дастаткова заўважыць незвычайны ліст, адчуць свежы водар або разгледзець плод, які толькі завязаўся, — усё гэта выклікае асаблівую цікавасць у тых, хто гатовы глядзець больш уважліва. Аляксандр Лістраценка якраз з такіх захопленых людзей.

З дзяцінства жыхара Смалявічаў прыцягвалі джунглі. Па тэлевізары ён глядзеў, як растуць бананы і ананасы, яго ўражвала вялікае экзатычнае лісце.

Пасля няўдалай спробы вырасціць нешта з костачак ён на нейкі час закінуў гэты занятак. Вырошчваў звыклыя для беларусаў агуркі, памідоры і пладовыя дрэвы. Пра захапленне дзяцінства ўспомніў ужо ў дарослым узросце і вырашыў паспрабаваць зноў.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Пачаў збіраць калекцыю, набываючы расліны ў розных кутках постсавецкай прасторы. Паступова завёў знаёмых сярод цытрусаводаў і з галавой заглыбіўся ў свет цытрусавых.

Захопленага чалавека кошт рэдка спыніць.

«Недзе мяняўся сартамі, недзе купляў. Бывала, што за расліну аддаваў і па 250 еўра, калі сорт рэдкі», — расказвае Аляксандр.

Пачынаў з лімонаў, але хутка інтарэсы пашырыліся, захапленне перарасло ў сапраўдную справу жыцця.

«Вельмі цікава назіраць за раслінамі! Напрыклад, сустракаюцца хімеры. Гэта калі чакаеш пэўны сорт расліны, а ў выніку мутацыі атрымліваецца зусім іншае», — дзеліцца мужчына.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Сёння ў ягонай калекцыі каля 300 розных відаў і сартоў цытрусавых. З незвычайнымі пладамі, выразнай скуркай і характэрным водарам. Юдзу, каламандзін, танжэла… Нават назвы гучаць заманліва.

Цытрусавыя адрозніваюцца формай лісця і пладоў, фактурай і пахам. Адныя асабліва запамінаюцца знешнім выглядам, іншыя водарам, трэція прыцягваюць спалучэннем знаёмага і нязвыклага. Менавіта ў такой разнастайнасці і раскрываецца захапленне Аляксандра Лістраценкі.

«Ад любых падзей у жыцці можна заглыбіцца ў свет раслін, крыху расслабіцца і супакоіцца. А калі намаганні даюць свае плады — і зусім зарадзіцца радасцю. Хатнія плады адрозніваюцца ад крамных: яны значна больш сакавітыя і духмяныя».

Аляксандр Лістраценка. Фота: Times.by

Фота: Times.by

Цытрусавыя плады ўтрымліваюць пажыўныя рэчывы, а самі расліны ў памяшканні, як лічыцца, спрыяльна ўплываюць на якасць паветра. Некаторыя расліны выдзяляюць фітанцыды — біялагічна актыўныя рэчывы, здольныя падаўляць развіццё пэўных мікраарганізмаў.

Аляксандр марыць арганізаваць аздараўленчы цэнтр, дзе дзеці з захворваннямі дыхальных шляхоў змогуць дыхаць паветрам сярод цытрусавых раслін. У яго планах таксама пабудаваць ліманарый, каб людзі маглі пазнаёміцца з усёй разнастайнасцю гэтых незвычайных культур.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Паводле слоў Аляксандра, па цытрусавыя расліны да яго звяртаюцца людзі рознага ўзросту — і жанчыны, і мужчыны.

«Для беларускай зямлі цытрусавыя — гэта нешта новае. Але бывае, што і пенсіянеры купляюць чаранок ды пачынаюць разбірацца ў доглядзе. Хочацца, вядома, каб больш маладых людзей захапілася гэтай справай. Калі кожны дзень надаваць раслінам хаця б крыху часу, будзеш здаравейшым і фізічна, і маральна», — кажа цытрусавод.

Фота: Times.by

Цытрусавыя змяняюцца паступова: значныя перамены часам пачынаюцца з ледзь прыкметнай дэталі. Таму догляд за імі патрабуе назіральнасці. Важна заўважаць стан расліны, сачыць за ўмовамі яе ўтрымання і не блытаць клопат з пастаянным умяшаннем. Тут цэніцца не эфектны вынік за адзін дзень, а здольнасць зразумець, што адбываецца з раслінай у гэты момант.

Па словах Аляксандра, галоўнае — не баяцца пачынаць. Каб вырасціць цытрусавую расліну, неабавязкова мець за плячыма шматгадовы досвед. У нашых шыротах яны могуць добра расці нават на падаконніку, калі стварыць для іх неабходныя ўмовы.

Адзін з важных пунктаў — дадатковая падсветка адпаведнай лямпай. Арганізаваць яе не так складана, як можа здацца на першы погляд. Патрэбная звычайная святлодыёдная лямпа поўнага спектра магутнасцю ад 35 да 70 Вт.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Самая распаўсюджаная памылка навічкоў — празмерны паліў, які можа прывесці да загнівання каранёў. Каб гэтага пазбегнуць, трэба арыентавацца на стан глебы і не дапускаць пераўвільгатнення. Для праверкі глебы падыдзе сухая драўляная палачка ад сушы або зубачыстка. Трэба перыядычна ўтыкаць палачку ў зямлю — акуратна, паміж ствалом і краем гаршка, каб не пашкодзіць карані расліны. Калі яна застаецца сухой і чыстай — самы час паліць расліну.

І памятаць: цытрусавыя, як і любыя іншыя расліны, маюць патрэбу ў падкормцы і часам хварэюць. Напрыклад, калі лісце ападае або жаўцее, хутчэй за ўсё, ад вільгаці загніваюць карані або не хапае пажыўных рэчываў. Калі ад налёту змяніўся колер лісця, расліне патрэбна лячэнне.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Хутка сабраць ураджай не атрымаецца. Прышчэпленыя саджанцы пачынаюць пладанасіць на трэцім—пятым годзе жыцця. За гэты час расліна павінна падрасці і падужэць. Калі доўгачаканая завязь з’явіцца, давядзецца зноў запасціся цярпеннем: плады выспяваюць у сярэднім восем—дзевяць месяцаў.

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Фота: Times.by

Але экзатычныя цытрусавыя цікавыя не толькі тым, хто марыць пра незвычайны ўраджай. Іх можна цаніць за прыгажосць і разнастайнасць відаў. А галоўнае — за тое задавальненне, якое прыносіць працэс вырошчвання і назіранне за іх развіццём.

Фота: Times.by

Чытайце таксама:

У Беларусі з’явіўся вінаград са смакам клубніц

У гаспадарцы пад Гроднам шосты год вырошчваюць ягады годжы. У нашым клімаце гэта няпроста

У гамельчука жыў кракадзіл, а цяпер ён мае расліну, якой больш няма ў дзікай прыродзе

У Петрыкаве мужчына вырошчвае экзатычныя дрэвы і марыць адкрыць аранжарэю

Навуковец раіць саджаць на лецішчы лаванду і разводзіць паўлінаў. Навошта?

Каментары да артыкула