Vjetnamskija budaŭniki zarablajuć u Biełarusi ad 500 dalaraŭ i žyvuć pa 17 čałaviek u pakoi
Le Tchań Tchaa — vjetnamiec. Ale buduje šmatpaviarchoŭki ŭ Biełarusi.
Žyvie ŭ pryvatnym siektary ŭ Minsku ź jašče 16 budaŭnikami — vjetnamcami. Jeść pa zvyčcy na padłozie. Vyroščvaje na padvakońni zielaninu. Jon pierasiek bolš za dziesiać tysiač kiłamietraŭ dziela mahčymaści zarablać bolš, čym na radzimie.
U Vjetnamie budaŭnikom zarablaŭ 300 dalaraŭ, u Biełarusi — minimum 500
Le Tchań Tchaa ŭ pačatku hoda prylacieŭ z Vjetnama ŭ Biełaruś pracavać budaŭnikom.
U vjetnamskaj pravincyi Nhean u jaho zastalisia žonka i dačka. Siudy jon pryvioz ich fatahrafii.
Mužčyna ŭ kascy i śpiecvopratcy staić nasuprać mianie na budplacoŭcy, dzie ŭzvodzić žyły dom. Karyja vočy, na tvary nivodnaj zmorščyny. Kaža, što jamu 32 hady. My majem znosiny praź pierakładčyka Čyjenh Konh Daa. Ale nazvać jaho prosta pierakładčykam nie zusim abjektyŭna. Daa kuryruje ŭ Biełarusi pytańni, źviazanyja ź mihracyjaj. A dakładniej, dapamahaje biełaruskim arhanizacyjam, dzie pracujuć vjetnamcy, ź pierakładam dakumientaŭ, adaptacyjaj zamiežnikaŭ da novaj krainy.
Le Tchań Tchaa pracuje mularam u «Budtreście №7».
Pra toje, što Biełarusi «treba vielmi šmat budaŭnikoŭ, tamu što chutka čempijanat śvietu», jon daviedaŭsia z rekłamy ŭ internecie i vyrašyŭ pasprabavać.
U Vjetnamie jon taksama byŭ budaŭnikom, zarablaŭ 6 młn vjetnamskich donhaŭ u miesiac. Heta kala 300 dalaraŭ. U nas jaho zarobak — 500 dalaraŭ. Jašče 50 dalaraŭ vydajuć na charčavańnie. Žyllom zabiaśpiečvaje pracadaŭca. U treście akramia Tchaa pracujuć jašče 118 vjetnamcaŭ.
Pa słovach Julii Juško, načalnika jurydyčnaha adździeła «Budtresta №7», śpiecdazvoł na pryciahnieńnie pracoŭnaj siły z-za miažy jany atrymali ŭ lipieni 2012 hoda. Nieabchodnaść šukać supracoŭnikaŭ-zamiežnikaŭ śpiecyjalist tłumačyć tym, što ŭ ich šmat abjektaŭ, jakija budujucca. Taksama adbiŭsia adtok pracoŭnaj siły ź Biełarusi paśla ekanamičnaha kryzisu. Ciapier na pradpryjemstvie akramia vjetnamcaŭ pracujuć budaŭniki z Paŭnočnaj Karei, niekalki ŭźbiekaŭ i hruzinaŭ. Siarod vjetnamcaŭ 60-70 % supracoŭnikaŭ — siamiejnyja ludzi va ŭzroście da 40 hadoŭ.
Toje, što vjetnamcy šukajuć zarobak u nas, śpiecyjalist śpisvaje na pieranasielenaść Vjetnama i adsutnaść mahčymaści zarabić dla ludziej u pravincyi.
— U ich palityka dziaržavy nakiravanaja na toje, kab hramadzianie vyjazdžali i zarablali.
Da taho ž jość śpiecyjalizavanaja arhanizacyja pry Ministerstvie pracy, jakaja kuryruje hetaje pytańnie, a pamiž Vjetnamam i Biełaruśsiu padpisanaje pahadnieńnie ab supracoŭnictvie, — kaža jana.
Pa słovach Daa, upieršyniu pracavać u Biełaruś 200 vjetnamskich budaŭnikoŭ pryjechali ŭ 2008 hodzie, kali ŭdzielničali ŭ azdobnych pracach u «Minsk-Arenie». Daa adznačaje, što 20 čałaviek z toj hrupy da hetaha času pracujuć u Biełarusi. Niekatoryja ź ich zarablajuć pa 15 młn rubloŭ.
Vjetnamcy pracujuć u adnoj bryhadzie ź biełarusami, ruskuju movu viedajuć kiepska, ale adaptujucca chutka
Julija Juško raskazvaje: pieršaje, što ździviła hrupu vjetnamcaŭ pa pryjeździe ŭ zimovuju Biełaruś, — «naša choładna».
— My papiaredžvali, kab jany ciopła apranulisia. Ale «ciopła» ŭ ich razumieńni — krasoŭki na bosuju nahu, — kaža jana.
— Ci vjetnamki, — dadaje Aleh Pažarycki, jaki ŭ «Budtreście №7» kuryruje pytańni, źviazanyja z zamiežnymi hramadzianami.
— Tonieńki šalik, tonieńkija kurtački, ale ź miecham. Kali jany pryjechali, my byli vymušanyja niešta kuplać. Až da škarpetak. Jany nie razumieli, mabyć, što takoje pa-sapraŭdnamu choładna. U ich sabačy choład ličycca pry +5?S, — praciahvaje Julija.
Ale nie tolki našaja zima ŭraziła zamiežnikaŭ. Le Tchań Tchaa kaža, što jašče ździviła toje, što ŭ kramach šmat jakasnych tavaraŭ, bahaty vybar małočnych praduktaŭ i chleba.
Julija Juško adznačaje, što pierad tym, jak pryjechać da nas, vjetnamcy prachodziać prafiesijnuju pierapadrychtoŭku.
— Navat niejkija ŭroki ruskaj movy im dajuć, ale z movaj jość prablemy, — nie chavaje śpiecyjalist.
Vjetnamcy pracujuć u adnoj bryhadzie ź biełarusami. Heta dapamahaje chutčej adaptavacca. Adnak vyvučeńniu ruskaj movy spryjaje nie zaŭsiody. Pieršy miesiac-dva na abjekt vyjazdžaje pierakładčyk. Le Tchań Tchaa kaža, što viedaje na ruskaj niekalki fraz.
— Ja chaču małatok, bieton, — demanstruje jon.
— «Siń ciaa» — heta «dobry dzień», «tam biet» — «da pabačeńnia» pa-vjetnamsku, — chvalicca svaimi viedami vjetnamskaj biełaruski kaleha Tchaa.
Zrazumieć biełarusaŭ vjetnamcam dapamahaje Daa. Asabliva jaho padtrymka, pa słovach Aleha Pažaryckaha, adčuvajecca ŭ pieršyja dni paśla prylotu ŭ Biełaruś, kali treba rastłumačyć zamiežnikam bytavyja momanty, až da taho, jak pavodzić siabie ŭ hramadskich miescach, što kuplać u kramach, pakazać, dzie znachodzicca paliklinika.
— Taksama pryznačajem starejšych ad bryhady biełarusaŭ, jakija prajazdžajuć razam z vjetnamcami pa maršrucie ad ich doma da pracy, padkazvajuć, jakim transpartam skarystacca i dzie pierasieści, — kaža jon.
Pieralot z Vjetnama da Maskvy budaŭnikam apłačvaje ich bok, z rasijskaj stalicy ich na aŭtobusie zabiraje trest. Kvitok na samalot u adzin bok kaštuje kala 720 jeŭra. Źlotać dadomu zamiežniki mohuć i ŭ čas adpačynku. Ale, pa słovach Julii Juško, čaściej za ŭsio jany zastajucca ŭ Biełarusi praz darahija avijabilety.
Hrošy ŭ siamju adpraŭlajuć pieravodam ci praz znajomych.
— Niekatoryja jeździać pa krainie, vyvučajuć miascovaść, niechta ŭ Rasiju źjazdžaje, — kaža jana.
Śpiecyjalist raskazvaje, što časam joj telefanujuć pamiežniki, jakija zatrymlivajuć vjetnamcaŭ, udakładnić, ci nie supracoŭniki jany trestu. Ale, jak pakazała praktyka, siarod ich vjetnamcaŭ tych, chto sprabuje niezakonna trapić u Jeŭrasajuz, pakul nie było.
Žyvuć u pryvatnym domie, hatujuć u paravarcy, chodziać pa padłozie basanož
Le Tchań Tchaa pračynajecca ŭ 6 ranicy. Kaža, što robić zaradku, śniedaje i jedzie na pracu. U 8 ranicy jon užo na budplacoŭcy. Abiedaje ssabojkaj. Jak praviła, heta rys i miasa. Paśla abiedu moža zadramać u bytoŭcy. Pracuje da 18.00. U vychadnyja zajmajecca prańniem, chodzić pa kramach.
Mužčyna nie vielmi havarki: ci to tamu što jaho adciahvajuć ad pracy, ci to praz toje, što ŭpieršyniu daje intervju. Ale jon uśmichajecca. Adčuvajecca, što pryjazny. Kab niejak da ŭśmieški dadać hutarku, pytajusia pra jaho lubimuju dziciačuju kazku. Zamiest jaje Tchao raskazvaje lehiendu.
— Žyła-była maładaja siamja: maci, baćka i niekalki dziaciej. Ale raptam mužčyna daviedaŭsia, što žonka davodzicca jamu siastroj, i pajšoŭ z domu. Nazaŭždy. Ad hora žonka i dzieci pieratvarylisia ŭ kamień, — pierakładaje dla mianie Daa.
Paśla lehiendy Tchaa raskazvaje jašče niekalki faktaŭ pra siabie i idzie pracavać.
Ź jaho dazvołu my jedziem hladzieć, jak jon žyvie. Susiedničaje Tchaa z 16 kalehami ŭ častcy pryvatnaha doma z asobnym uvachodam, jaki dla ich zdymaje trest. U miesiac za takoje žyllo pracadaŭca płacić kala 12 młn rubloŭ. Pry hetym haspadynia chaty ŭ pakoi vjetnamcaŭ prybiraje, mianiaje bializnu i sočyć, kab nie złoŭžyvali ałkaholem. Adnym słovam, padtrymlivaje paradak materyjalny i duchoŭny.
Padjazdžajem da pryvatnaha siektara. Dom, dzie žyvuć vjetnamcy, vydaje cyhanskaja architektura. Nas sustrakaje spačatku azijackaja aŭčarka Kim, a potym haspadynia doma — Tamara Ivanaŭna Koŭtun. Cichim i spakojnym hołasam zaprašaje prajści ŭsiaredzinu. Pakazvaje kuchniu, dzie vjetnamcy hatujuć, pralnuju mašynu, duš, dzie myjucca, i chaładzilnik, zabity zamarožanym miasam. Kaža, što ŭ domie centralnaje aciapleńnie, haradskaja kanalizacyja, haračaja i chałodnaja vada. Adnym słovam, usie bytavyja ŭmovy. Plus da ŭsiaho hetaha sama ž Tamara Ivanaŭna padtrymlivaje tut paradak. Vjetnamcy nazyvajuć jaje prosta «mama».
«Mama» prapanuje zajści ŭ ich pakoj. Plitka na padłozie, zdajecca, navat chrabuścić ad čyścini, łožki dvuchjarusnyja, pad nižnimi — paravarki. Aleh Pažarycki kaža, što vjetnamcy pryvoziać paravarki z chaty, u ich i hatujuć rys. Jašče pad łožkami — płastmasavyja viodry z-pad budaŭničych materyjałaŭ, u jakich zachoŭvajuć krupy. Ad palic dla praduktaŭ Tamary Ivanaŭny vjetnamcy admovilisia. Nad łožkami na viešałkach visiać pinžaki, šorty, spartovyja štany. My staim u pakoi, sama ž Tamara Ivanaŭna siudy čamuści nie zachodzić. Akazvajecca, usia sprava ŭ abutku.
— Jany nie dazvalajuć u abutku zachodzić. Basanož tut chodziać. Navat zimoj. Nohi myjuć pastajanna. Pryjšli z pracy — i adrazu nohi myć, — tłumačyć jana.
U Le Tchań Tchaa ŭ pakoi nižni łožak. Jašče jon raskazvaŭ, što tut u jaho nievialiki harodzik, dzie jon vyroščvaŭ sałatu. Aleh Pažarycki kaža, što, mahčyma, ja niapravilna zrazumieła pierakładčyka, tamu što nijakich aharodaŭ u vjetnamcaŭ kala doma niama. A voś zielaninu na padvakońni letam jany vyroščvali.
Pa słovach Tamary Ivanaŭny, vjetnamcy pračynajucca rana navat u vychadnyja. Hadzin u 7 ranicy — užo na nahach.
Hatujuć sabie ježu. Pieravažna heta rys, miasa, kapusta. Słuchajuć vjetnamskuju muzyku na płanšetach, chodziać u hości da inšych vjetnamcaŭ abo zaprašajuć da siabie. Taksama ŭ vychodnyja jany sami sabie stryhuć vałasy, a tyja, chto maładziejšy, farbujuć ich u čyrvony koler. Praŭda, vynikovaje adcieńnie vałasoŭ — barvovaje.
Jaduć vjetnamcy na padłozie. Pierad pryjomam ježy prosiać, kab rodnyja Tamary Ivanaŭny razasłali avalny ružovy dyvan. Potym sadziacca i pałačkami, miechanična i zvykła, śniedajuć, abiedajuć i viačerajuć.
Tamara Ivanaŭna ličyć, što z zamiežnikami ahulnuju movu znajšła chutka.
— Jany niadrennyja ludzi. Ja starajusia rastłumačyć, što ja stary čałaviek, voś prybrała, dobra, čyścieńka — tak i treba padtrymlivać. U mianie šmat unukaŭ, i jany dziaciej lubiać vielmi. Haścinnyja, zaŭsiody častujuć. Pa-rusku razumiejuć usie vydatna i sami sprabujuć havaryć. Dva čałavieki tak dobra havorać, — kaža jana.
U cełym svaimi kvatarantami Tamara Ivanaŭna zadavolenaja. Za hod da ich pryvykła. Na hetaj nocie my pakidajem dom. Naŭzdahon nam breša Kim. I čamuści ŭspaminajecca lehienda, jakuju raskazaŭ Tchaa. Cikava, kali b mužčyna viarnuŭsia, žančyna i dzieci nie pieratvarylisia b u kamień?
Ciapier čytajuć
Cichanoŭskaja: Dzieci nie pierajechali ŭ ZŠA, a prosta časova buduć z tatam dziela biaśpieki20
Kamientary