Vyjšła pieravydańnie knihi Arłova «Imiony Svabody»: usie novyja hieroi — našy sučaśniki

Kniha ŭpieršyniu pabačyła śviet u sieryi «Biblijateka Svabody XXI stahodździa» ŭ 2007-m. Pierad hetym prahučaŭšy ŭ efiry Radyjo Svaboda. Aŭtar abraŭ asob z nacyjanalnaha panteonu, pra jakich raskazaŭ u ścisłych, ale źmiastoŭnych ese. Heta paŭstancy Kaściuški, paŭstancy 1831 i 1863 hadoŭ, ajcy BNR i BSSR…

«Heta aŭtarskaja encykłapiedyja lubovi da radzimy, voli i niezaležnaści»,

— napisaŭ va ŭstupnym słovie da knihi Alaksandr Łukašuk.

— U novym vydańni 300 karotkich partretaŭ tych, chto zmahaŭsia za svabodu ŭ samych roznych jaje vymiareńniach i ŭvasableńniach. Z časoŭ Tadevuša Rejtana i Tadevuša Kaściuški i da pačatku 21 stahodździa, — raskazvaje Uładzimir Arłoŭ. — Rychtujučy treciaje vydańnie, ja nie zahłyblaŭsia ŭ historyju: usie maje novyja hieroi — našy sučaśniki. Heta Ryhor Baradulin, Hienadź Buraŭkin, Uładzimir Damaševič, Nina Maciaš, Jaŭhien Budzinas, kali kazać pra maich kaleh litarataraŭ. Heta Hienadź Hrušavy, fiłosaf, jaki vyrašyŭ, što najvyšejšaja fiłasofija — heta ratavać nacyju. I stvaryŭ dabračynny fond «Dzieci Čarnobyla». Heta palityk Viktar Ivaškievič. Viadomyja ŭsim vajary kulturnickaha frontu Aryna Viačorka, jakuju ja nazyvaju rycarkaj Vialikaha Kniastva, historyki i archivisty Hienadź Kisialoŭ i Vital Skałaban, Źmicier Sidarovič, muzyka, stvaralnik lehiendarnaha hurtu «Kamiełot», movaznaŭca Juraś Bušlakoŭ, paety Taćciana Sapač i Juryj Humianiuk, mastak Siarhiej Cimochaŭ, Siaržuk Vituška. Palitołah Vital Silicki, ekanamist Uładzimir Kułažanka. Zhadajem śviataroŭ: kardynał Śviontak i ksiondz Uładzisłaŭ Piatrajcis — litoviec, jakoha biełaruskaje pavietra zrabiła biełaruskim ksiandzom. Jaho vielmi ciopła ŭzhadvajuć u Miorach, u Słabodcy na Brasłaŭščynie, dzie jon pastaviŭ pomnik Jeŭfrasińni Połackaj. A ŭ Miorach jon pastaviŭ pieršy ŭ Jeŭropie pomnik nienarodžanamu dziciaci. Halina Siamdzianava, deputatka Viarchoŭnaha Savieta histaryčnaha 12 sklikańnia, jakaja ŭ losavyznačalny momant dla historyi Biełarusi nie puściła na trybunu pieršaha sakratara CK KPB Małafiejeva, i toj samy dzień Dekłaracyja pra dziaržaŭny suvierenitet Biełarusi nabyła status kanstytucyjnaha zakona.

Pieršy biełaruski internaŭt Uładzia Katkoŭski, samy małady supracoŭnik biełaruskaj słužby Radyjo Svaboda i pieršy ŭ historyi veb-majstar. Siarod maich hierojaŭ Michał Šaramiet, jaki trahična pamior: śmierć nahadvaje sychod Sakrata, tolki Sakrat pryniaŭ śviadoma cykutu, a Michał Šaramiet pamyłkova žavaŭ korań cykuty ŭ adnym sa šmatlikich svaich padarožžaŭ pa Biełarusi. Michał kaliści kiravaŭ maładafrontaŭskaj družynaj, potym stvaryŭ arhanizacyju «Vajar», jakaja stała spadkajemnicaj «Kraju», i abaraniała niedzie da siaredziny 2000-ch moładź na masavych akcyjach. Jon ža byŭ adnym ź lehiendarnych Mironaŭ.

Jašče adzin Michał siarod maich hierojaŭ — Michał Žyźnieŭski. Imia, jakoje viadomaje ŭsim, chto blizka da serca ŭsprymaje padziei va Ukrainie. Jak kazali pra jaho siabry, jon addaŭ žyćcio za Ukrainu, kab žyła Biełaruś. Ja pišu, što paet i palityk Uładzimir Niaklajeŭ, jaki išoŭ tady pa Kijevie ŭ žałobnaj pracesii, kaža pra 100 tysiač jaje ŭdzielnikaŭ. I ŭsie raz-poraz pačynali skandavać «Dziakuj, Biełaruś!»

Siarod maich novych hierojaŭ i Kastuś Akuła. Patryjarch našaj emihracyjnaj litaratury, čałaviek, ź jakim mianie źviazvali siabroŭski stasunki. Aŭtar znakamitaha ramana «Zmaharnyja darohi», u jakim biełaruski čytač, vidać, upieršyniu ŭbačyŭ padziei Druhoj suśvietnaj vajny zusim u inšym rakursie.

«NN»: Na žal, hieroi Vašaj knihi ludzi, jakija adyšli ad nas. Nie dumali napisać padobnuju knihu pra žyvych?

UA: Hetaja knižka ad pačatku zadumvałasia mnoj, a pieršaje vydańnie vyjšła vosiem hadoŭ tamu, jak apoviedy pra ludziej, čyjo žyćciovaje koła zaviaršyłasia. I heta daje mahčymaść dać acenku svajmu hieroju biez usialakich vahańniaŭ. Na žal, i moj ułasny dośvied śviedčyć, što daloka nie kožny moža da kanca svaich dzion zachavać viernaść svaim ideałam, pryncypam, viernaść samomu sabie. I sychodziačy z hetaha ja vybiraŭ tych hierojaŭ.

Jašče adzin pryncyp kryteryju adboru, heta ludzi, jaki zmahalisia za svabodu ŭ samych roznych jaje ipastaśsiach i ŭvasableńniach, svabodu słova, sumleńnia, viery, za prava być svaim čałaviekam na svajoj ziamli, za niezaležnaść Biełarusi.

Usie hetyja ludzi niejkim čynam paŭpłyvali na maje pohlady, mahčyma, na moj charaktar. Naturalna, pamiž niekatorymi maimi hierojami i mnoj niekalki stahodździaŭ. Ale značnuju častku ja viedaŭ asabista. I ŭ takim vypadku było najbolš składana raspaviadać pra asobu.

Nie tolki vielmi viadomyja asoby stali hierojami majoj knihi. Tut dziasiatki asob, zhadak pra jakich vy nie znojdziecie ŭ encykłapiedyjach, daviednikach sučasnaj Biełarusi. Naprykład, kali my zazirniom u adpaviedny tom univiersalnaj Biełaruskaj encykłapiedyi, to marna budzie šukać imia Ihara Hiermiančuka, redaktara haziety «Svaboda», jakaja stała sapraŭdnaj u svoj čas padziejaj nie tolki ŭ biełaruskaj žurnalistycy, ale i ŭ najnoŭšaj historyi Biełarusi. Marna budziem šukać tam i imia palitołaha Vitala Silickaha ci palityka, hramadskaha dziejača Viktara Ivaškieviča, dziasiatki inšych imionaŭ. Tamu ŭ niejkim sensie maja knižka vykonvaje rolu takoha aŭtarskaha encykłapiedyčnaha daviednika. Choć, biezumoŭna, heta nie daviednik — heta zbornik karotkich ese.

Ja liču svaim suaŭtaram vydatnaha mastaka, dyzajniera Hienadzia Macura. Jon moža paćvierdzić toje, što ja skažu zaraz. Kali pracuješ nad knihaj takoha kštałtu, kali ty maješ spravu z takoj kolkaściu hierojaŭ, ludziej absalutna nieardynarnych, vybitnych, to ŭ pracesie pracy davodzicca dakranacca da śfier zahadkavych, mistyčnych. My z Hienadziem Macuram mahli b raskazać niekalki historyj pra toje, jak transcendentalnyja siły ŭmiešvalisia ŭ našu pracu: dapamahali albo pieraškadžali.

«NN»: Naprykład?

UA: Adna takaja historyja zdaryłasia, kali my pracavali nad pieršym vydańniem. U čas adboru ilustracyj i kamientavańnia niekatorych ź ich, rassypaŭsia nabor značnaj častki knižki. I potym jaho daviałosia fajlik za fajlikam znoŭ źbirać. Heta było absalutna nievypadkova. I paśla hetaha my z Hienadziem dali sabie słova, što ŭstrymlivajemsia ad usialakich kamientaroŭ što da vyjaŭ našych hierojaŭ. Dumaju, što heta była reakcyja voś hetych sił na našy nieaściarožnyja i nieabačlivyja słovy — kamientary. Havorka išła pra ŭdzielnikaŭ paŭstańnia 1831 hoda.

Prezientacyja knihi «Imiony Svabody» adbudziecca 11 krasavika ŭ halerei «Ŭ», pačatak a 19.00. Uvachod volny.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0