«Na smarhonskim froncie bieź źmien»: režysior Alaksiej Turovič zdymaje film pra Pieršuju suśvietnuju FOTA

U Karłaŭščynie było sapraŭdnaje dziacinstva. Tolki biez baćkoŭ

U try hady Alaksiej trapiŭ u Karłaŭski dzi­ciačy dom, što kala vioski Siemierniki na Ašmianščynie.

— Mienavita z Karłaŭskim dziciačym domam u mianie źviazanyja samyja pryjemnyja dziciačyja ŭspaminy. Tut było sapraŭdnaje dziacinstva, tolki biez baćkoŭ, — pryhadvaje Alaksiej. — Heta pryhožaje, prosta mistyčnaje miesca. Pobač voziera. Tut vielmi dobra adnosilisia da nas, dziaciej. Pra tyja hady ja źniaŭ film «Maja Karłaŭščyna».

U Karłaŭskim dzi­cia­čym domie Alaksiej žyŭ da siami hadoŭ. U 1966-m ustanovu ras­farmiravali. Pry­iechała niekalki hruzavych ma­šyn i dziaciej pieravieźli ŭ dziciačy dom u Voranavie. Tut chłopiec pravučyŭsia pieršy kłas, a paśla trapiŭ u takuju ž ustanovu ŭ Ašmianach. U joj vychoŭvaŭsia i rodny brat Alaksieja Viktar Turovič.

— Maci naviedvała nas raz na hod. I spryjała tamu, kab my, braty, byli razam, — kaža Turovič.

Nie razumieŭ, čamu pavinny być jak usie

U Ašmianach chłopiec vučyŭsia ŭ škole. Kaža, biantežyła savieckaja ideałohija, nie razumieŭ, čamu dziaciej vychoŭvali, jak robataŭ, čamu jon pavin­ny być takim, jak usie. Paśla škoły advučyŭsia ŭ Vilejcy na traktarysta. Na Vilejščynie byŭ na praktycy ŭ vioscy Asaviec, što pobač z Kurancom.

Pavialičyć

Pracavać pačynaŭ u kałhasie ŭ Nasiłavie, što na Maładziečanščynie. Žyŭ na kvatery ŭ vias­kovych haspadaroŭ u Zas­cienkach. Jany navučyli jaho sialanskaj pracy: kasić i składać siena, dahladać za žyviołaj. Paśla vojska šmat jeździŭ pa śviecie.

Jak pryjšoŭ u kino

— U 1995 hodzie viarnuŭsia ŭ Biełaruś, u Minsk, — pryhadvaje Alaksiej. — U adnoj z haziet ubačyŭ abjavu, što teatr-studyja kinaakciora pry «Biełaruśfilmie» nabiraje na vučobu. Teatr mnie padabaŭsia. Kali žyŭ u Niž­nievartaŭsku, byŭ akcioram-amataram.

Tak Alaksiej trapiŭ na kurs da Ihara Dabralubava — režysiora, jaki zdymaŭ «Biełyja Rosy». Atrymaŭ dypłom akciora teatra i kino. Źniaŭsia ŭ filmach «Kvietki pravincyi», «Epiłoh», razam ź Mikałajem Jaromienkam — u filmie «Syn za bać­ku». Jak pazaštatnik šmat pracavaŭ na telebačańni.

Čamu piaciora nie mahli skrucić adnaho

Režysioram Alaksiej staŭ pracavać ad pa­čatku 2000-ch. Źniaŭ fil­my «Adzin, zusim adzin», «Synok», «Jabłyk poŭni». Najbolš maš­tabnaja praca režysiora Turoviča — film­ «Žoŭty piasočak» pa tvory Vasila Bykava.

— Niejak ja apynuŭsia ŭ vielmi składanaj žyćciovaj situacyi, sia­dzieŭ u turmie. I daŭ sabie słova: kali vyžyvu, aba­viazkova zdymu «Žoŭ­ty piasočak», bo adčuvaŭ siabie vielmi padobnym da jaho hierojaŭ.

Siužet apaviadańnia prosty: rabotnik NKVD viazie z turmy na mašynie piaciarych čałaviek: roz­nych pa ŭzroście i sacyjalnym statusie. Siarod ich i sielanin-adnaasob­nik, i ščyry kamunist, i zvyčajny maskoŭski złodziej. Usich čakaje adno — rasstreł.

— Mnohija pytalisia: jak tak moža być, što piać čałaviek nie skrucili ad­na­ho nkusaŭca i nie­ źbiehli? — kaža Alak­siej. — A ja razumieju: heta byli ludzi, jakich sistema złamała maralna.

Film «Na smarhonskim froncie bieź źmien» zdymaŭ za svaje hrošy

Siońnia režysior užo adźniaŭ materyjał da fil­ma «Na smarhonskim froncie bieź źmien» — hulniavoje kino pra Pieršuju suśvietnuju. U filmie — padziei 1915 hoda na Smarhonščynie, kali hinuła šmat ludziej, byli vialikija hazavyja ataki.

Adnak film nie stolki pra vajnu, kolki pra stan dušy čałavieka na vajnie, kaža Alaksiej. U asnovie siužeta — historyi artylerysta Hienadzia Markoŭskaha. U 1915 jon pajšoŭ dobraachvotnikam u rasijskaje vojska i adrazu trapiŭ na liniju frontu ŭ Smarhoń. Adsiul jon piša listy svajoj dziaŭčynie Ninie. Raskazvaje pra žachi i biessensoŭnaść vajny.

Pavialičyć

Hienadź Markoŭski vyžyŭ u toj vajnie. Na jaho ŭspaminy Alaksiej Turovič natrapiŭ u archivach.

Film režysior zdy­maŭ za svaje hrošy: jakraz pradaŭ nieruchomaść. Ka­­ža, źviartaŭsia «Bieła­ruśfilm» pa dapamohu, ale jaje nie atrymaŭ.

— Film zdymaŭ pa ŭłasnym scena­ryi. Pakazaŭ tam Alaksandru Tał­stuju, — kaža Alaksiej. — Smarhoń vielmi paciar­pieła ŭ toj vajnie, usia była razburanaja. Zas­taŭsia tolki kaścioł.

Formu prymieraŭ, ale nie zdymaŭsia

Sam Alaksiej na zdymkach prymieraŭ formu aficera Pieršaj suśvietnaj, ale nie zdymaŭsia, było šmat režysiorskaj pracy. Kaža, moža źjavicca niedzie ŭ kadry na paŭchvilinki.

Viadomych akcioraŭ u filmie niama. Pa słovach Alaksieja, na ich nie chapiła b hrošaj. Ale nieznajomyja tvary ŭ kadry, na dumku režysiora, taksama dobra. Tym bolš, praktyčna ŭsie zhodnyja byli pracavać na vałanciorskich pačatkach.

Ciapier treba adabrać materyjał, zmantavać jaho. A heta pracy, jak minimum, na hod.

Fotazdymki zabiaśpiečanyja Alaksiejem Turovičam.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0