Jak redaktar «Našaj Nivy» reprezentavaŭ Biełaruś na Suśvietnym hazetnym kanhresie

59-ty Suśvietny hazetny kanhres i 13-ty Suśvietny forum redaktaraŭ sioleta prajšli ŭ Maskvie. Forum sabraŭ 1700 vydaŭcoŭ i redaktaraŭ z bolš čym sta dziaržavaŭ. Siarod ich była hrupka biełaruskich hazetčykaŭ. Ad našaj krainy daviałosia vystupać mnie. Arhanizatary prasili paraŭnać sytuacyju sa svabodaj słova ŭ Biełarusi j Rasiei. Uraziŭ vystup pramoŭcy pierada mnoju. Im byŭ Mikałaj Svanidze, veteran rasiejskaha telebačańnia i važnaja asoba ŭ «Hramadzkaj pałacie» pry prezydentu Rasiei. «Nie rasiejskaja ŭłada vinavataja ŭ prablemach z svabodaj słova, a hramadztva. Publika stamilisia ad alternatyŭnaj infarmacyi, – zajaviŭ jon. – «Hramadzkaja pałata» choča dapamahać rehijanalnym vydańniam stać svabodnymi. Ale ciažka znajści tych, chto choča być svabodnymi. Być zaležnymi praściej». Bolš za toje, niamožna «patrabavać ad rasiejcaŭ zvyčki zachodniaha čałavieka da demakratyčnych kaštoŭnaściaŭ». Svanidze adrazu zapiarečyli rasiejskija rehijanały, tyja samyja, jakija nibyta nia chočuć svabody, stali raskazvać, jak jany sudziacca, jak dabivajucca i jak ichnyja čytačy prahnuć alternatyŭnych dumak.

Ja ŭ svaim vystupie havaryŭ pra adkaznaść ŚMI. Havaryŭ pra biełaruskuju niezaležnuju presu, jak jana vykonvaje svoj prafesijny abaviazak, niahledziačy ni na što. Kazaŭ, što rasiejskija ŚMI zusim nie abjektyŭna aśviatlajuć padziei ŭ krainach byłoha SSSR. Što dla hramadzianskaj supolnaści Biełarusi było vialikim šokam toje, jak rasiejskaja presa padavała sakavickija padziei. Što svaboda nia moža być «kropkavaj»: nia moža być svabody ŭ aśviatleńni adnych padziejaŭ i niesvabody – u aśviatleńni druhich. Kali takoje dapuskajecca, to zona niesvabody budzie raspaŭzacca i šyrycca, jak my heta bačyli na prykładzie biełaruskich dziaržaŭnych ŚMI, kazaŭ ja svaim rasiejskim kaleham.

Paśla ja daviedaŭsia, što śpis vystupoŭcaŭ ad Rasiei ŭzhadniaŭsia z Administracyjaj rasiejskaha prezydenta. Havaryli navat, što prezydentu Suśvietnaj asacyjacyi hazetaŭ Hejvinu O'Rejli taksama daviałosia karektavać svoj vitalny vystup u adpaviednaści z pažadańniami rasiejskaha boku, bo ŭ advarotnym vypadku Uładzimier Pucin nie pryjšoŭ by na adkryćcio kanhresu.

U vyniku Pucin źjaviŭsia ŭ Vialiki kramloŭski pałac sa spaźnieńniem na dźvie hadziny, a Nacyjanalny symfaničny arkiestar pad kiraŭnictvam Śpivakova zapaŭniaŭ vymušanuju paŭzu frahmentami sa «Śpiačaje krasuni».

Heta dobra pieradaje atmasferu, u jakoj adbyvaŭsia forum. Z adnaho boku, rasiejski bok staraŭsia ŭsialak pryvabić investaraŭ, pierakanać ich, što ŭ Rasieju vyhadna ŭkładać hrošy. Z druhoha boku – za ŭsim hetym ciažka było schavać toje, što stan svabody ŚMI ŭ Rasiei daloki ad idealnaha.

Pucin havaryŭ, što kamercyju treba adździalić ad ideałaŭ. H.zn. u Rasiei možna rabić vialikija hrošy, ale dla hetaha varta zabycca na peŭnyja pryncypy. Mała kamu siarod udzielnikaŭ forumu heta spadabałasia.

Darečy, najvyšejšaja ŭznaharoda Suśvietnaj arhanizacyi hazetaŭ nazyvajecca «Załatoje piaro svabody». Biełaruskaja asacyjacyja žurnalistaŭ atrymlivała jaje ŭ 2003 hodzie. A sioleta laŭreatam staŭ iranski žurnalist Akbar Handžy, jaki adbyŭ 6 hadoŭ u turmie za krytyku ŭładaŭ.

Nastupny, jubilejny, kanhres, adbudziecca ŭ Kiejptaŭnie. Hety ž uściešyŭ tym, što paklikanyja na jaho byli siarod inšych i biełaruskamoŭnyja hazety. Što nas vyznali za naš prafesijanalizm. Što my zaniali «svoj pačesny pasad miž narodami».

U biełaruskim firmovym ciahniku na Maskvu ciapier kormiać haračaj viačeraj, cana jakoj uklučana ŭ košt kvitka. Na rejsach da Varšavy, Kijeva ci Bieraścia takoha niama. Usio biełaruskaja ŭłada pniecca ŭrazić «staršych bratoŭ».

A što sama Maskva? Jana dušnaja j zahazavanaja, u centry jaje jašče mieniej zielaniny, čym raniej, drevy na vačach hinuć ad vychłapaŭ. Maskva nia robić uražańnia bahaciejšaje za Miensk, zatoje jana napeŭna mienš zručnaja dla žyćcia. Ale pryjemna ŭraziła zyčlivaść ludziej na vulicach i va ŭstanovach. Asabliva kidajecca ŭ vočy adkrytaść i sumlennaść maładoha pakaleńnia. Savieckaja pachmuraść, krucielstva adychodziać u minułaje. Zdałosia, što ŭ Miensku ciapier narod bolš azłobleny, a kaliści ž było naadvarot. Dačnyja damki pad Maskvoj bolš dahledžanyja, čym pad Mienskam. Nie bahaciejšyja – akuratniejšyja. Pafarbavanyja, abharodžanyja. Spyniałasia na tym majo voka, bo desavietyzacyja Rasiei advodzić pahrozu ad Biełarusi. Kali majo voka nie mylałasia, nia ŭ doŭhim časie – moža ŭžo praz 10 ci 15 hadoŭ – my pabačym, jak spsp. Pucin i Svanidze nie paznajuć svajho narodu.

Andrej Dyńko

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0