«Paŭtorycca abvalny kryzis 1970-ch». Što čakaje ekanomiku na fonie pandemii karanavirusa? Prahnoz ekśpiertaŭ

Treba zaŭvažyć, što i da pandemii ŭ našaj ekanomiki byli nie lepšyja časy. Za pieršyja dva miesiacy hoda VUP prasieŭ na 0,6% u paraŭnańni sa studzieniem-lutym 2019-ha.

«Vidavočnych instrumientaŭ, kab niejtralizavać niehatyŭnyja tendencyi, ja nie baču»

Ekanamist Dźmitryj Kruk zaŭvažaje, što i ŭ śviecie, i ŭ Biełarusi nazirajecca sumnaja situacyja.

«Chutčej za ŭsio, budzie adčuvalny spad ekanomiki. Asnoŭnaje pytańnie — nakolki praciahłym akažacca hety šok, źviazany z karanavirusam. Aptymistyčny scenar — što heta adnosna chutka zavieršycca, i tady niehatyŭnyja nastupstvy ŭ niejkaj stupieni buduć niejtralizavanyja. Ale navat heta niebiassprečna»,

— kaža Dźmitryj Kruk.

Sprava ŭ tym, što epidemija abvastryła prablemy, nazapašanyja ŭ ekanomicy za minułyja 10 hod. Samaja vidavočnaja — heta źnižeńnie za apošni tydzień-dva fondavych rynkaŭ na 25% i bolš. Mnohija kažuć, što pry minułym kryzisie 2008 hoda — u mietafaryčnym sensie — vohnišča było zalita haručym materyjałam. Centralnyja banki ŭkidvali hrošy, kab padtrymoŭvać likvidnaść rynkaŭ. I ciapier my bačym, što na bolšaści ź ich idzie zhortvańnie, i heta niehatyŭna ŭpłyvaje na ekanomiku. 

Druhaja pryčyna — u tym ža Kitai nazapašana šmat sumnieŭnych kredytaŭ. U ciapierašniaj situacyi heta moža pryvieści da masavych defołtaŭ, prablemaŭ kampanij. Kali ŭ 2008 hodzie prablemy byli pieravažna ŭ finansavaj śfiery, to zaraz, chutčej za ŭsio, heta budzie adbivacca na niefinansavym siektary.

Ekśpiert kaža, što amal harantavanuju recesiju paraŭnoŭvajuć nie z 2008 hodam, a z 1970-mi. 

«Jana moža supravadžacca adnačasova ekanamičnym spadam i inflacyjaj, i tut arsienał instrumientaŭ u centralnych bankaŭ, uradaŭ značna mienšy, kab supraćstajać hetym prablemam», — adznačaje Dźmitryj Kruk.

Prahnoz pa Biełarusi za apošni tydzień značna pahoršaŭ.

«Kali raniej nie toje što aptymistyčny, ale niejtralny nastroj zachoŭvaŭsia, zaraz dla nas sapraŭdy pačali składacca ŭ łancužok šerah niespryjalnych faktaraŭ.

Prablemy z pastaŭkami nafty i, adpaviedna, prasiadańnie VUP, šok naftavych cen u vyniku vajny pamiž Saudaŭskaj Aravijaj i Rasijaj… A zaraz da ŭsiaho jašče dadajecca karanavirus. Biezumoŭna, Biełaruś u baku zastacca nie moža. I, ščyra kažučy, zusim vidavočnych instrumientaŭ, kab niejtralizavać niehatyŭnyja tendencyi, supraćstajać źnižeńniu ekspartu, što, biezumoŭna, budzie adbyvacca na fonie zakrytych miežaŭ i prasiadańnia popytu va ŭsich krainach, na žal, nie baču.

Adzinaje, što ja rabiŭ by ŭ takoj situacyi, — padtrymlivaŭ by maksimalnuju prazrystaść, daniasieńnie da nasielnictva ŭsich prablemaŭ, adkrytaje abmierkavańnie, što my možam i budziem rabić. Heta było b adnosna efiektyŭna ŭ situacyi, jakaja skłałasia»,

— dzielicca ekśpiert.

Pavialičyć

Jon upeŭnieny, što spad adčujuć na sabie ŭsie haliny ekanomiki. Pazityŭny šturšok moža być tolki ŭ roźničnym handli, kali ŭsie kinucca skuplać pradukty. Ale heta karotkaterminovy ŭsplosk: kali ŭsia ekanomika budzie ŭpadać ŭ recesiju, heta adabjecca i na roźničnym handli.

«Mahčyma — taki efiekt naziraŭsia ŭ 2009 hodzie — dla niekatorych biełaruskich vytvorcaŭ stanie plusam, što pakupniki, zychodziačy ź pieraściarohi, buduć pierachodzić u bolš nizkija cenavyja siehmienty. Chrestamatyjny prykład: kaśmietyku bolš nabyvajuć impartnuju, ale kali jość niejkija finansavyja prablemy, to pieraklučacca na našu. Zamiaščeńnie impartnych tavaraŭ dla asobnych pradpryjemstvaŭ moža być aktualna», — kaža Dźmitryj Kruk.

«Dla biełaruskaj ekanomiki epidemija stanie dvajnym udaram»

Ekanamičnaja situacyja absalutna niepradkazalnaja, ličyć staršy analityk «Alpary» Vadzim Josub.

«Mnie zdajecca, adziny prahnoz, jaki možna ciapier dać, — nichto nie viedaje, što budzie.

Nie viedajuć pa adnoj pryčynie: u asnovie taho, što adbyvajecca ŭ śviecie (heta i padzieńnie cany nafty, fondavych rynkaŭ, mnohich valut da dołara), lažyć pandemija karanavirusa. Ciapier nichto nie skaža, jak heta pandemija budzie raźvivacca, kolki ludziej zakranie, jak doŭha budzie praciahvacca. Tamu niejkija prahnozy ŭ ličbach, nakolki zapavolicca rost suśvietnaj ekanomiki ci heta budzie padzieńnie, niemahčyma dać u pryncypie», — vykazaŭsia ekśpiert.

Dla biełaruskaj ekanomiki epidemija vidavočna stanie ŭdaram. Plus u nas buduć dadatkovyja prablemy, jak u luboha bujnoha eksparciora naftapraduktaŭ.

Nie tak daŭno, u 2015-2016 hadach, Biełaruś pieražyvała źnižeńnie VUP, padzieńnie realnych dachodaŭ u nasielnictva. Mnohija tady stracili pracu. Ci čakać taki scenar iznoŭ? Vadzim Josub kaža, što kali kryzis u śviecie zaciahniecca, takoje raźvićcio padziej mahčyma.

Za miažoj ludzi ŭ panicy skuplajuć pradukty. Niaŭžo realna, što palicy ŭ kramach apuściejuć?

«Prosta zaraz heta zusim nie vidavočna. Ale my nie viedajem, jak budzie raźvivacca situacyja z epidemijaj. Kali ŭjavić, što buduć vymušany spyniać chleba- i małakazavody i masava adpraŭlać ludziej na karancin, možna namalavać takuju karcinu. Ale pakul razmova pra heta nie idzie. 

Znoŭ-taki z ulikam taho, što ŭsie zakryvajuć miežy, nie vielmi zrazumieła, što budzie ź impartnymi tavarami. U vypadku niejkaha ŭzmacnienia žorstkaści na miažy moža ŭźniknuć ich deficyt. Z druhoha boku, pradukty, jakija my vyvozili na ekspart, zapoŭniać palicy našych kramaŭ. Tamu surjoznaha hoładu ja b pakul nie čakaŭ», — miarkuje Vadzim Josub.

«Z zadačaj pavysić zarobki biudžetnikam spravicca nie ŭdasca»

Da kryzisu, jaki namiačajecca, nie pryvykli ni ŭ nas, ni ŭ śviecie, miarkuje ekanamist Siarhiej Čały. Prablema ŭ tym, što ŭdar pa ekanomicy — adrazu pa niekalkich kanałach. Budzie padzieńnie vypusku i popytu adnačasova praz abmiežavanyja čałaviečyja pieramiaščeńni i vymušanyja vodpuski.

Čakajucca straty i ŭ dachodach, i ŭ ludziej, i ŭ biźniesu, i ŭ biudžetu, što taksama dastatkova niezvyčajna. Što dalej, zaležyć ad hłybini epidemii i, adpaviedna, kryzisu. 

«Kali raniej ja dumaŭ, što asnoŭnyja straty buduć praź niedachop dachodaŭ ekanamičnaj dziejnaści, to ciapier dumaju, što, chutčej, jany buduć praź ludziej, jakija siadziać doma i nie vychodziać na pracu, bo nie paŭsiul možna arhanizavać dystancyjnyja pracoŭnyja miescy.

Buduć straty dla biznesu, jakija niezrazumieła, jak adnaŭlać. Tyja ž samyja zabaŭlalnyja placoŭki, bary, restarany… Heta ŭsio davoli adčuvalna, tam i tak nie nastolki mocnaja rentabielnaść, kab mieć niejki zapas. Buduć prablemy i ź biudžetam. Užo ciapier z ulikam suśvietnych padziej daloka nie tyja paramietry, pry jakich jon moh by sychodzicca. Vidavočna, što niejkaja karekciroŭka spatrebicca, daviadziecca dzieści adkłaści srodki», — kaža ekanamist.

Biełarusi, jak krainie-eksparcioru, budzie ciažka. My mocna zaležym ad źniešnaha handlu. A kali ŭ raźvitych krainach usio nie tak dobra (naprykład, u ZŠA prahnazujuć, što ekanamičnyja pakazčyki ŭ druhim kvartale mocna zapavolacca), to čakać prybytkaŭ ad ekspartu nie davodzicca.

Atrymlivajecca, abiacańni napiaredadni vybaraŭ pavysić zarobki biudžetnikam i piensii adkaciać nazad?

«Dumaju, tak, bo z hetaj zadačaj spravicca nie ŭdasca. Usio ž taki asnoŭny pryjarytet — heta vykanańnie abaviazkaŭ pa źniešnim doŭhu.

My nie možam hety doŭh absłuhoŭvać, zychodziačy sa svaich dachodaŭ, nam treba pastajanna pierazajmać. My ŭ biudžecie znachodzim tolki čverć sumaŭ, jakija patrebny štohod, kab absłuhoŭvać źniešni doŭh. I my zaležym vielmi mocna ad taho, jak vyhladajem u vačach astatniaha śvietu, nakolki my nadziejny pazyčalnik.

Tamu, chutčej, budzie pryniata takoje rašeńnie: niachaj pakutuje narod, a ŭ źniešnim śviecie my budziem vyhladać dobra. Heta ŭ niejkaj stupieni racyjanalna, bo inšaha vyjścia tut akramia defołtu pa daŭhach — a heta našmat bolš niepradkazalnyja nastupstvy — niama»,

— padsumoŭvaje Siarhiej Čały.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0