Habrejskuju dziaržavu vyratujuć tolki araby

Ad samaha zasnavańnia Izrailu ŭ 1948 h., jon pastajanna pakutavaŭ ad hvałtu – časam amal nieprykmietnaha, a časam adkrytaje vajny. Kali vybuchała vajna – pačynalisia sprečki nakont jaje pryčynaŭ, byccam by heta i było hałoŭnym. Siońnia vajna idzie pamiž Izrailem, palestyncami i Libanam, a śviet znoŭ abmiarkoŭvaje, jak pieravieści adkrytuju vajnu ŭ cichi hvałt, viarnuć izrailskich žaŭnieraŭ i razzbroić Chezbałah.

Usie izrailskija ŭrady imknulisia da stvareńnia sytuacyi, kali śviet i susiedzi Izraila pryznajuć jaho isnavańnie i skončycca supraćstajańnie. Pakul heta ŭdałosia zrabić tolki častkova. Viadoma, u niečym vinavatyja susiedzi, ale jość padstavy kazać i pra systemnuju prablemu ŭnutry samoj izrailskaj dziaržavy – a mienavita idejnyja pierakanańni izrailskaje elity. Sprava ŭ tym, što jana, prytrymlivajučysia žorstkaj realnapalityčnaj linii ŭ vonkavaj palitycy, spałučyła jaje z nastojlivym imknieńniem da ŭvasableńnia ŭtapičnych prajektaŭ (niekali syjanisckaha, siońnia – pašyreńnia habrejskich pasieliščaŭ na jurydyčna nie prynaležnych da Izraila ziemlach). Akurat ŭtapičnyja prajekty škodziać Izrailu. Bo nielha zbudavać «čystuju» krainu – biez arabaŭ – u multykulturnym śviecie i ŭ zaŭždy multykulturnaj Palestynie. Maralnaja vartaść hetaha namieru sumnieŭnaja. Da taho ž Izrail nia zdužaje taki prajekt.

Sama stratehija Izraila ŭ halinie abarony i vonkavaj palityki z 1948 hodu abapirałasia na mocnaje vojska i mahutnuju mižnarodnuju padtrymku. Hetkaj stratehijaj možna było časova dasiahnuć minimalnych zadačaŭ – Izrail vyžyŭ. Niavykananaj zastajecca prahrama-maksymum, bo prablemy jaho isnavańnia ŭ rehijonie nieraźviazanyja – prablemy, stvoranyja nie ŭ apošniuju čarhu samim Izrailem.

Ameryka Izrail nie stvarała

Stratehija, što zabiaśpiečvała isnavańnie Izraila, madyfikavałasia ciaham času. Nasupierak paspalitym ujaŭleńniam, absalutnaja padtrymka Izraila Vašynhtonam pačałasia nie z zasnavańnia žydoŭskaj dziaržavy. Žyćciadajnuju dapamohu Izrailu ŭ jaho baraćbie za vyžyvańnie suprać šmatlikich arabskich armadaŭ u 1948 hodzie nadaŭ Saviecki Sajuz i jaho ŭschodnieeŭrapiejskija satelity. Niahledziačy na karotkaterminovaść savieckaje padtrymki, jana mieła vyrašalnaje značeńnie. Paśla Maskvy padtrymlivać Izrail uziałasia Francyja. Jana zachrusła u alžyrskaj vajnie i razhladała padtrymku Izraila, jak istotny składnik u stratehičnaj baraćbie suprać arabskich nacyjanalistaŭ, u tym liku ŭ Alžyry. Adnak, syjšoŭšy adtul u 1962 hodzie, Paryž pakinuŭ Izrail na volu losu, addajučy pieravahu naładžańniu pryjaznych stasunkaŭ z arabskim śvietam.

I tady Izrail trapiŭ u abdymki Złučanych Štataŭ. Na hety hieapalityčny zruch paŭpłyvała izrailskaja pieramoha ŭ Šaścidzionnaj vajnie 1967 hodu, kali Izrail davioŭ svaju zdolnaść być mahutnaj vajskovaj siłaj u rehijonie. Vajna źmianiła i staŭleńnie suśvietnaj habrejskaj dyjaspary. Kali raniej tolki pałova habrejaŭ padtrymlivała stvareńnie Izraila, dyk pa vajnie habrei zrazumieli, što Izrailem sapraŭdy možna hanarycca, a jaho ŭrad varta padtrymlivać.

Paśla 1967 hodu izrailski ŭrad užo asabliva nie prahnuŭ pieramovaŭ z palestyncami ci arabskim śvietam. Nadalej jon prapanoŭvaŭ im hatovyja rašeńni na svaich umovach. Sapraŭdnych pieramovaŭ nie było ni z Naseram, ni z Arafatam, siońnia Chezbałahu i Chamasu taksama prapanujecca pryniać padrychtavanyja Izrailem rašeńni i pierajści ŭ izrailskuju systemu kaardynataŭ. Pierakanaŭčaści hetkim prapazycyjam maje dadać vajskovaja kampanija. Z punktu hledžańnia žorstkaj realnaj palityki, heta – całkam słušna.

Adnak siońniašniaje zastasavańnie siły ŭ Libanie i Hazie dazvolić zabiaśpiečyć tolki vyžyvańnie Izrailu i nie dazvolić žydam i arabam zbudavać supolnaje žyćcio. Prablema ŭ tym, što za murami ŭtopijaŭ izrailskaja elita nia bačyć realnych ludziej. Bo kali palestyncy nie pahadžajucca stvarać jaŭna niežyćciazdolnuju dziaržaŭku Palestynu ź niekalkich adharodžanych rezervacyjaŭ (jakija rehularna plundrujucca izrailskimi vojskami) i supraciŭlajucca abharodžvańniu, stralajučy, bieručy ŭ pałon žaŭnieraŭ dy puskajučy rakiety na Izrail, dyk na heta jość racyjanalnyja pryčyny pa-za katehoryjami «ekstremizmu», «isłama-fašyzmu» i «sutyknieńnia cyvilizacyjaŭ».

Utopii palitykaŭ i pamyłki Masadu

Izrailskaje kiraŭnictva sprabuje padzialić vonkavapalityčnyja prablemy, heta maŭlaŭ, datyčyć Ehiptu, toje – Jardanii, Libanu, Palestyny i h.d. Ale heta abłuda, bo pieršakrynica siońniašnich biedaŭ Izrailu – palestyncy. Padziei ŭ Libanie nielha adździalać ad padziejaŭ u Palestynie. Faktyčna, da druhoj pałovy XX stahodździa niemahčyma było navat vyrazna vyłučyć Liban, Syryju i Palestynu. Tamu tak ciesna splatajucca siońniašnija palityčnyja padziei, a prablema Palestyny raźdźmuvajecca na ŭvieś rehijon. Navat nie z-za arabskaha nacyjanalizmu, ale dziela spakreŭnienaści hetych krajoŭ.

Kvitniejučaja Palestyna pobač ź Izrailem – takoj pavinna była być zvyšzadača izrailskaha kiraŭnictva ad samaha pačatku, i heta vyrašyła b prablemy isnavańnia krainy ŭ rehijonie. Adnak jano addało pieravahu spałučeńniu žorstkaj palityki z utopijami pabudovy «svajho» Blizkaha Ŭschodu. Jak piša libanski piśmieńnik Elijas Choŭry, «Libanu daviałosia dałučycca da bitvy suprać Izraila nie tamu, što jon taho chacieŭ, nie tamu što ŭ izrailskich turmach jašče jość libanskija viaźni, ale tamu što adziny vybar, jaki Izrail prapanuje zrabić arabskamu Blizkamu Ŭschodu, palahaje ŭ vybary pamiž tym, kab padparadkavacca albo supracoŭničać u źniščeńni palestyncaŭ».

Izrailskaja elita pa-raniejšamu znachodzicca ŭ pałonie ŭtapičnych kanstrukcyjaŭ. Pra heta śviedčyć i toje, što jano ŭ piaty raz, pačynajučy z 1978 hodu, pastaviła pierad vojskam u ciapierašniaj libanskaj vajnie tuju samuju zadaču – abaranić poŭnač krainy ad rakietaŭ ź Libanu. U piaty raz zadača akazvajecca nievykanalnaj, bo niaŭličanaj akazvajecca siła Chezbałahu. Palityki, vidać, nikoli nie zrazumiejuć, što vyviedka – nie ŭsiemahutnaja słužba, a tolki ŭstanova, što mocna pierabolšvaje dakładnaść svaich hipatetyčnych vysnovaŭ dy spekulacyjaŭ i imhnienna apraŭdvaje ŭłasnyja pamyłki u luboj krainie śvietu, kab atrymać svoj kavałak finansavańnia. Masad taksama pamylajecca – tamu vajna suprać Chezbałahu niečakana pierachodzić u krovapralićcie i masakry cyvilnaha nasielnictva. Ale pamyłki drobnyja nie pavinny chavać pamyłki padstavovaj. Kab na Chajfu nie padali rakiety, treba nie tolki haniacca za puskavymi ŭstanoŭkami, ale i vyrašyć tyja prablemy, jakija prymušajuć ludziej ich zapuskać.

Kažuć, što demakratyi nie vajujuć miž saboj. Ale pakul demakratyčny Izrail ładzić tolki z sumnieŭnymi arabskimi tyranijami. Zatoje asnoŭnym jaho voraham jość dosyć demakratyčna (pa blizkaŭschodnich mierkach) abranaje kiraŭnictva Iranu, zusim demakratyčnyja chamasaŭski ŭrad i kvazy-dziaržava Chezbałahu ŭ Libanie. Heta varta tłumačyć tym, što demakratyi ŭ svaim pačatku zaŭždy źviazanyja z vybucham nacyjanalizmu i hramadzianskaj mabilizacyjaj, nie ŭ apošniuju čarhu, suprać vonkavaj pahrozy. Nie kryvažernaść i nianaviść ruchaje bajcami Chezbałahu i žaŭnierami izrailskaj armii, a pačućcio abaviazku pierad svajoj hramadoj, svajoj spravaj, u jakuju jany ščyra vierać.

Tamu siońnia izrailciany achvotna padtrymlivajuć svoj urad, palestyncy svajo kiraŭnictva, a libancy – kiraŭnictva Chezbałahu, jakoje taksama zdoleła stvaryć dziejsnuju i lehitymnuju ŭ vačach libancaŭ kvazy-dziaržavu. Izrail miarkuje, što vyrašeńnie palahaje ŭ źniščeńni hetych pačatkaŭ demakratyi, jakija, na jaho dumku, jość ekstremistami, a padtrymka ludźmi svaich demakratyčnych instytucyjaŭ rasceńvajecca izrailskim kiraŭnictvam, jak indaktrynacyja i masavaja nianaviść. Ale vyjście ŭ advarotnym, zaznačaje Imanuił Valerstajn, «Izrail maje patrebu ŭ Chamasie i Chezbałahu. Kali Izrail nia choča pieratvarycca ŭ kryžackuju dziaržavu, i ŭrešcie źniknuć, dyk tolki Chamas i Chezbałah mohuć harantavać vyžyvańnie Izraila. Tolki damoviŭšysia ź imi, jak vyraźnikami palestynskaha i arabskaha nacyjanalnaha ruchu, Izrail zmoža žyć u miry».

Heta budzie składana, ale ciapierašniaja stratehija izrailskaha kiraŭnictva taksama vyhladaje ŭsio mienš pierakanaŭča. Jaje składniki słabiejuć. Vajskovaja mahutnaść pablakła na tle pośpiechaŭ libanskich partyzanaŭ, dy i što jana moža zrabić na tle niesuciašalnaj dla Izraila demahrafičnaj sytuacyi. Padtrymka Złučanych Štataŭ taksama moža adnojčy źniknuć, jak niekali savieckaja ci francuskaja. Adzinyja sapraŭdnyja harantyi Izrailu mohuć dać tolki susiedzi, pieradusim palestyncy. Kab ich atrymać Izrail pavinien pierahledzieć svaje stratehii vyžyvańnia. Prynamsi, pačać žyć u realnym śviecie – nazvać rečy svaimi imionami. Naprykład, pačać pieramovy z demakratyčna abranym kiraŭnictvam Palestyny, a nie zajmacca jaho šantažom i adłovam.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0